468

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԲ

ՋԻԵ = 1476 - ՋԻԵ = 1476

ID

Number

468

Old record number

751

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԲ

Start date

ՋԻԵ = 1476

End date

ՋԻԵ = 1476

Date details

ՋԻԵ( = 1476)։

Copy place

«Ի յերկիրս Վարդիձորոյ, զոր այժմ Վայիձոր եւ Եղեգեա յորջորջի»։

Reference

Type

Number of pages

276

Dimension

10x13,7

Layout

միասիւն (7x10)։

Writing details

բոլորգիր, վարժ խազագրութեամբ։

Codicology

24, որոնցմէ ա ունի 10 թուղթ, թ՝ 11 թղ., իդ՝ 3 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, գոցելու ականջները ինկած են, մնացած են հետքերը։ Ձեռագրին կռնակի կողմը կաշին ինկած է. ներկայիս ամրացած է սեւ լաթով մը։

State of preservation

վատ, որովհետեւ սկսեալ Թղ. 230էն մինչեւ Թղ. 1 մկնակեր եղած է. Թղ. 230-172՝ մինչեւ լուսանցքները վնասուած են, իսկ Թղ. 172-1՝ կերուած է գրութիւնն ալ, այնպէս որ անգործածելի է։ Թղ. 45, 46, 169, 188՝ կիսատ գրութեամբ թուղթերն ալ պատռած են ու մնացած է էջին հագիւ մէկ քառորդը։ Թուղթ մը ինկած է ընդ մէջ Թղ. 100-101։

Copyist

անյայտ։

Owner

առաջինն անյայտ, ապա՝ 1582ին Վանեցի Գրիգոր քահանայ։

Commanditaire

Illuminator

հաւանաբար Դաւիթ աբեղայ (տես Յիշատակագրութիւնք թիւ 3)։

Binder

Ստեփանոս եւ Գրիգոր քահանայ, կազմած են 1582ին։

Parchment flyleaf

առջեւն ու ետեւը երկուքի ծալուած մագաղաթներ, բոլորգիր նաշոցի հատուած մըն է։

Lettrines

ամէն կանոնի սկիզբը, պարզ գոյներով, բաւական յաջող։

Initials

կարմիր, շարականներու առաջին տողը՝ խորագրին նման բաց կարմիր։

Marginal illuminations

մինչեւ Թղ. 153 մկնակեր ըլլալով՝ ամբողջովին անհետացած մեն, յաջորդ թուղթերուն մէջ կան սակաւ լուսանցազարդեր, միագոյն կամ երկու գոյներով. պարզ՝ սակայն վարժ ձեռքի արդիւնք, (տես նաեւ Նկարք)։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով՝ Թղ. 163ա (Յիսուսի այլակերպութիւնը), 191բ (Ս. Մեսրոպ), 193ա (Ս. Յակոբ Մծբնայ հայրապետ)։

Canon tables 1

Թղ. 1ա, 101ա, կարմիր, կանաչ, նարնջագոյն։

Canon tables 2

Թղ. 8ա, 41բ, 80ա, 138ա, 175ա, 219բ, 237ա։

Title text

բաց կարմիր։

Blank pages

չկան։

Colophon

1. Թղ. 276բ. «Փառք ամենասուրբ Երրորդութեանն Հօր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ, այժմ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ Որ ետ կարողութիւն անիմաստ եւ անարհեստ գրչութեանս իմոյ հաս(ան)ել ի վերջ նորաբողբոջ բուրաստանիս, որ շնորհիւն Քրիստոսի սկըսայ եւ ողորմութեամբն Աստուծոյ աւարտեցի ի դառն եւ ի դժուար ժամանակի որ նեղեալ կամք յանաւրինաց, եւ անընդունակ եղեալ առ եղբայրս եւ առ սիրելիս, զի ի յետին ժամանակիս հանդիպեցաք զի կատ(ար)ումն է ամենայն գրեցելոյ յառաջնոցն, եւ այս էր մեր ժամանակն եւ մեք զինչ կարիցեմք առնել. բայց ապաւինելով ի յոյսն մեր ամենեցուն ստեղծաւղն, զի տացէ մեզ հանգիստ եւ ուրախութիւն, եւ եւս առաւել ստացողի գրոյս։ Գծագրեալ եղեւ շարունակս( = շարականս) ի զանութեան Հասան Բէկին, թոռինըն Պայընդըրոյ, զոր տիրեաց Թախթիս հուլաւոյ, ի թուաբերութեանս հայկազնեա(յ) ՋԻԵ( = 1476). ի յաթոռակալութեանըն Վաղարշապատու Տէր Յոհանիսի, ի յերկիրս Վարդիձորոյ, զոր այժմ Վայիձոր եւ Եղեգեա յորջորջի» (թուղթ ինկած եւ յիշատակարանը կիսատ մնացած է)։ 2. Թղ. 276ա. «Փառք անբաժանելի եւ միասնական սուրբ Երրորդութեան Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ յաւիտեանս. ամէն։ Ըստ առաջին ստացողին յիշեցէք ի Քրիստոս զՎանեցի Գրիգոր քահանայս, եւ զնորաբողբոջ որդիքն իւր զԱրիստակէս սարկաւագն, զՎրդանէսն, զՈհանէսն, զհանգուցեալքն ի Քրիստոս, զՍտեփանոսն, զԱստուածա(տ)ուրն, զՄովսէսն, եւ զդստերքն զԱսանէդն, Խանզադէն. եւ ծնաւղացն, հայրն իւր Ստեփանոս քահանայն, եւ զմայրն իւր զՄուղալ խաթուն, եւ զպապն իւր Զաքարեայ քահանայն, եւ զտատն իւր զԽանզադոսէն, եւ զեղբայրն իւր զՄելիք Աւետիսն. եւ զիւր որդիքն. եւ զԳրիգոր քահանայի կողակից զՄէհրուպան, եւ զամենայն արեան մերձաւորքն առհասարակ։ Ով քահանայք եւ մանկունք սուրբ եկեղեցւոյ, յիշեցէք ի մաքրափայլ յաղաւթս ձեր զանարժան Ստեփանոսս, եւ զիմ հոգեւոր եղբայրն զԳրիգոր քահանայն, որ վեքքստին նորոգեցինք շարակնոցս. թվկս. ՌԼԱ ( = 1582)»։ 3. Թղ. 138ա. Պենտակոստէի կանոնի էջին ստորեւ, կիսախորանի մելանի գոյնով նոտր գրով գրուած է. «Երեւեցար ի վերնատանն, առաքելոցն երկոյտասան, փչեպ ի նոսայ շու(ն)չ, երկոյտասան սրբոյ գնտին։ տուր օգնութիւն քո ծառային Դօիթ(-Դաւիթ) անարժան աբեղին»

Informations

1877ին Սերովրէ Ալիշան դրկած է Մատեանս է Շարակնոց, կը հետեւի Ա. Շարակնոցի. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. Կանոն ծննդեան Աստուածածնին. (անվերնագիր) (Հմմտ. և. Երկ. § 1)։ շ ոյ. 3բ «Ա, Կանոն Տնոxնաս Ատուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 3)։ 3. Թղ. 5բ. «Կանովն Աւետեաց Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 4)։ 4. Թղ. 8ա. «Կանովն նրագալուցի Յայտ(նութեան)» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 6)։ 5. Թղ. 9բ. «(Կան)ովն սրբոյ Յայտնութեան» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 7-14)։ 6. Թղ. 22ա. «Մեծացուսցէք Յարութեան» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 15), 7. Թղ. 25բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 8. Թղ. 27ա. «Կանովն Անտովնի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 17)։ 9. Թղ. 28բ. «Կանովն Թէոդորոսի թագաւորին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 18, սակայն կը պակսի կանոնիս վերջին շարականը, կամ լաւ եւս շարականը կը կրէ առանձին խորագիր, այսինքն 10. Թղ. 30ա. «Շարական Տըրդատայ թագաւորին. Որ գերագոյն քան ըզբնութիւնս»։ 11. Թղ. 30ա. «Կանովն Դաւթի եւ (Յակովբայ)» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 19-25)։ 12. Թղ. 41բ. «Կանոն Բուն Բարեկենդանին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-33)։ 13. Թղ. 46ա. «Շաբաթ աւր Թէոդորոսի զինուորին» (հմմտ. Ա. Երկ. § 184)։ 14. Թղ. 46ա. (Կանոն երկրորդ կիւրակէի աղուհացիցն) (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 34-40)։ 15. Թղ. 51ա. «Շարական Կիւրղի» (հմմտ. Զ. Շրկ. § 25)։ 16. Թղ. 51ա. «Կանովն երրորդ կիր(ակիէ, աղուեացիցն), (ւմմտ. և. երկ, 33 17. Թղ. 80ա. «Կանովն յարութեան Ղազարու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 18. Թղ. 81բ. «Կանովն Գալըստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ը. Շրկ. § 15)։ 19. Թղ. 83ա. (Կանոն Մաղկազարդին, անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. § 81)։ 20. Թղ. 84ա. «Կանովն Մեծի Երկուշաբաթին»։ Ամբողջ Աւագ շաբաթը հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 82-87. հոս կը պակսի Աւագ Ուրբաթ եւ Աւագ Շաբաթ օրերու Մեծացուսցէները։ Նկատելի է նաեւ որ Աւագ Ուրբաթի «Արծաթսիրութեամբ» շարականէն առաջ իբր խորագիր գրուած է «Կանովն Մեսրոպայ վարդապետին»։ 21. Թղ. 100բ. «Գովեայք յինանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 88)։ 22. Թղ. 101ա. (Կանոն Պասէքին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137)։ 23. Թղ. 138ա. «Կանովն սըրբոյ Պենղէկոստէին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144. Ե. օրուան Տէր յերկնիցին կը յաջորդէ է. օրուան Համբարձին «Հոգին սուրբ էր միշտ». ուստի կը պակսի Ձ. եւ Է. օրերու կանոնները։ 24. Թղ. 145բ. «Կանովն Յովհաննու Սըկըրտչի օընընդեան» (Հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 25. Թղ. 161բ. «Կանովն սրրբոյ Տապանակին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 163)։ 26. Թղ. 163ա. «Կանովն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 27. Թղ. 168ա. «Կանովն Շողակաթին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 28. Թղ. 169բ. «(Կանովն փոխմա)ն Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 158-160)։ 29. Թղ. 175ա. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-168)։ 30. Թղ. 185բ. «Կանովն Վարագա(յ՝ սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 169)։ 31. Թղ. 187ա. «Կանովն Գիւտ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 170)։ 32. Թղ. 188բ. «Կանովն սըրբոց Մարգարէիցն» (Հմմտ. Ա. Երկ. §§ 171-180)։ 33. Թղ. 201բ. «Շարական Նիկաւղայոսի հայրապետին» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 76)։ 34. Թղ. 202ա. «Շարական սըրբոյն Եփրեմի վարդապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 181-183)։ 35. Թղ. 203բ. «Շարական Ստեփաննոսի Ուլնեց(ւ)ոյն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 185)։ 36. Թղ. 204ա. «Շարական սրրբոց Սուքիասեանցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 188-195)։ 37. Թղ. 211բ. «Երգ միաշաբաթի .. Նորաստեղծեալ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 196)։ 38. Թղ. 216ա. «Երգ արեւագալին, եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-199)։ 39. Թղ. 219բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 40. Թղ. 237ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215. աւելի ունի ԲԿ. «տ. Սարսափելի որոտմամբ եւ ահագին»։ Յաջորդաբար զանց ըրած է հետեւեալ շարականները. ԳՁ. «Զքեզ աղաչեմք Տէր»։ «Արեգակն արդարութեան». ԴՁ. «Ժողովեալքս ի տաճար», «Օրհնաբանող ձայնիւ», «Մեծ եւ ահեղ աւրն». ԴԿ. «Թագաւոր փառաց Քրիստոս անմահութեանց», «Որ ի Հօրէ առաքեցար», «Հայեցայ ի բարձունս»։ 41. Թղ. 253բ. «Երգ Տեառն Ներսիսի հայոց կաթուղիկոսի ասացեալ յաղագս նընջեցելոց» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 72)։ 42. Թղ. 257ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 43. Թղ. 273բ. «Շարական վասն հանդերձի զգեցման. Խորհուրդ խորին»։ 44. Թղ. 274ա. «Շարական խնկարկութեան պատարագին. Յայս յարկ նուիրա45. Թղ. 274բ. «Շարական սըրբոյն Սարգսի զաւրավարին եւ որդ(ւ)ոյ նորա Ճառտիրոսիւ եմենասուրբ երրորդո46. Թղ. 275բ. «Համբարձի ստ. Յարութեանն Քրիստոսի» (հմմտ. է. Շրկ. § 63)։

Content