469

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԳ

ՋԼԱ = 1482 - ՋԼԱ = 1482

ID

Number

469

Old record number

584

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԳ

Start date

ՋԼԱ = 1482

End date

ՋԼԱ = 1482

Date details

ՋԼԱ( = 1482)։

Copy place

«Ի յերկիրս Արարատեան ... Ի յանապատս որ կոչի մականուն Առջառէրեկ»։

Reference

Type

Number of pages

349

Dimension

9,5x12 (9x12,2)

Layout

միասիւն (6x8,8)։

Writing details

բոլորգիր միաձեւ, վարծ խագագրութեամբ։

Codicology

30, որոնցմէ ա, իդ՝ ունին 10 թղ., զ, ին՝ 14 թղ., իր՝ 11 թղ., լ՝ 2 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը ունի 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ, գործածութենէ դեղնած։

Number of lines

21։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, գոցելու զոյգ ականջները ինկած են, մնացած են հետքերը, կռնակի կողմէն նորագոյն նուրբ կաշիով մը ամրացած է. ներքին կողմէն կանաչ նուրբ կերպասով պատուած։

State of preservation

շատ լաւ, ձեռագիրը չափազանց գործածուած ըլլալով՝ կողմնակի լուսանցքներու ստորին մասերը դեղնած են եւ երբեմն ամբողչ թուղրք իւղոտած։

Copyist

Վրթանէս կրօնաւոր։

Owner

«Տէր Սարգիս՝ փա կակալ սուրբ նանանգին Հայոց Թառոց. ապա յարորդաբար Աստուածատուր։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ, հաւանաբար գրիչը։

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

առջեւէն ու ետեւէն զոյգ մագաղաթի էջեր, քառակուսի մեծ երկաթագրով աւետարանի հատուած մըն է։

Lettrines

գրեթէ ամէն կանոնի սկիզբը, կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, պարզ եւ ճաշակաւոր։

Initials

կարմիր, երբեմն մոռցուած են։

Marginal illuminations

բաւական ստէպ, երկու կամ երեք գոյներով, վարժ ձեռքի արդիւնք։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով Թղ. 49ա (Յովնան մարգարէ՝ որ դուրս կ'ելլէ ձուկի մը բերանէն), Թղ. 129բ (Յովհաննէս Մկրտիչի գլուխը)։

Canon tables 1

Թղ. 1ա, 124ա։

Canon tables 2

Թղ. 215ա, 269ա, 290բ, 312բ։

Title text

կարմիր։

Blank pages

չկան։

Colophon

1. Թղ. 349ա. «Փառք եզակի տէրութեանն եւ եռահիւսեակ դաւանութեանն, համագաղափար, զուգակշիռ, վսեմագոյ, ինքնագոյ, անեղի եւ մըշտընջենաւոր էութեանն եւ միութեանն, ի ներկայս եւ յապառնին, յաւիտեանս յաւիտենիւ. ամէն։ Արդ կատարեցաւ հոգելից մատեանս ի թվաբերութեանս հայոց ԶԼԱ( = 1482), ի յընտիր աւրինակէն առաջին վարժապետին եւ քաջ քարտուղարին Գըրիգորի, մականուամբ Խուլ կոչեցելոյ։ Գրեցաւ ի հայրապետութեան Տեառն Սարգսի, յաթոռ սուրբ էջմիածնի, եւ մերոյ արհեպիսկոպոսի տէր Մանուէլի, ի ղանութեան Յաղուպ բեկին, ի թագաւորութեանն վրաց Կոստանտին, ի յերկիրս Արարատեան, ձեռամբ անիմաստ եւ փըցուն գրչի Վրթանէս սուտանուն կրաւնաւորի, ի յանապատս որ կոչի մականուն Առջառէրեկ, ընդ հովանեաւ սուրբ Սարգիս եւ սուրբ Յակոբիս։ Ի խնդրոյ պատուական եւ սրբասէր կրաւնաւնաւորի տէր Սարգիս փակակալ սուրբ նահանգին Հայոց Թառոյ, ի յիշատակ հոգ(ւ)ոյ իւրոյ եւ իւր նախնեացն, ի վայելումն հոգւոյ որդ(ւ)ոյ իւրոյ սրբազան եւ ճըգնազգեաց տէր Խաչատուր աբեղայի, որ փոխանորդ եթող զնա կրկին փակակալ ամենափրկչին։ Այլ աղաչեմ զձեզ ով սուրբ եղանակաւղք միշեցէք ի» (մնացած մասը կը պակսի)։ 2. Կան բազմաթիւ մանր յիշատակագրութիւններ՝ գրիչին կողմանէ, որոնք մեծ արժէք մը չեն ներկայացներ, յիշենք գլխաւորները։ Թղ. 123բ. «Ի յարութեան կիրակէիս, եւ հրաշափառ սրբոյ զատկիս, տեսողք աւուրըս պատճառիս, զիս յիշեցէք զողորմելիս, զՎրթանէս զաղկաղկոգիս, զմիայնակեաց Աջառեկիս, ըզգըծագրող սրբոյ տառիս, ըզսըրբալոյս շարակնոցիս»։ Թղ. 198բ. «Զմեղաւք լցեալ եւ ի բարի գործոց սառեալ, զՎրթանէս դատապարտեալ, եղբայրք զձեզ աղաչեալ յիշեցէք»։ Թղ. 268բ. «Գիր մնացեալ ձեռք գնացեալ, յիշեա զՎրթանէս որ եմ ի բարին սառեալ»։ Թղ. 343բ. «Խիստ դժար աւարտեցաւ գիրքս, վասն չար գործոց իմոյ եւ ծուլութեան. յիշել ի Տէր»։ 3. Թղ. 247բ. Բնագրէն տարբեր բոլորգրով՝ կայ հետեւեալը. «Առաքել սուտ Գեղամեցի»։ 4. Թղ. Ուչ դարու բոլորգրով. «Ես Աստուածատուրս, տվի զիմ հալալ ընչիցն, գնեցի սուրբ շարակնոցս յիշատակ ինձ եւ ծնաւղացն իմ(ոց), հայրն իմ Պաշարաթն, եւ մայրն իմ Տաւլաթն, եւ ամուսինին իմ Մարջ գարիտն, եւ որդին իմ Յարութիւնն, եւ քըվերքն իմ Ձարթարիքն եւ Տաւլաթն, որ հանգ(ե)ան առ Աստուած. եւ զոքանչն իմ Կուհարն, որ փոխ(եց)աւ առ Քրիստոս. եւ ամենայն յարեան մերձաւորաց կենդանեաց եալենջեցելոց առ հասարակ ամենեցուն

Informations

Յովհաննէս Կենտուրեան Մերտինցի դրկած է վանք, Միաբանութեանս ծախսերով. հասած է 1836ին։ Մատեանս է Շարակնոց, կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. § 1)։ 2. Թղ. 4ա. «Կանովն Աննայի եւ Յովակիմայ, ծնաւղաց սրբոյ Աստուածածնին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 3)։ 3. Թղ. 6բ. «Կանովն Աւետեաց Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 4-5)։ 4. Թղ. 10ա. «Կանովն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 5. Թղ. 12ա. «Կանովն Աստուածայայտնութեան» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 7-14)։ 6. Թղ. 27ա. «Մեծացու(ս)ցէք Յարութեան Տեառն մերոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 15)։ 7. Թղ. 31բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 8. Թղ. 34ա. «Կանովն Անտովնի անապատականի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-26)։ 9. Թղ. 52ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջի կիւրակէին աղուհացիցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78)։ 10. Թղ. 98ա. «Կանովն յարութեան Ղազարու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 11. Թղ. 100ա. «Կանովն Գալստեան յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 80)։ 12. Թղ. 102ա. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին» (հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 22-23)։ 13. Թղ. 124ա. (Կանոն Պասէքին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137)։ 14. Թղ. 170ա. «Կանովն Պենտակոստէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144)։ 15. Թղ. 182ա. «Կանովն Ծն(ն)դեանն ջոյիանեու Մարոչիկք» (Հմմտ. և. երկ. Կ 16. Թղ. 187ա. «Եւ այլ կանովն Յովհաննու Մկրտչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 146-152)։ 17. Թղ. 199ա. «Կանովն սրբոյ Տապանակին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 153) 18. Թղ. 200բ. «Կանովն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156), 19. Թղ. 207ա. «Կանովն Շողակաթին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 20. Թղ. 208բ. «Կանովն Փոխման սըըբուեւոյ Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 158-160)։ 21. Թղ. 215ա. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170)։ 22. Թղ. 231ա. «Կանովն սրբոյ մարգարէից» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-195)։ 23. Թղ. 259ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին... Նորաստեղծեալ» եւն. (հմմտ. Ա. Երկ. § 196, Թղ. 269բ-275բ)։ 24. Թղ. 264բ. «Երգ արեւագալին։ եւն. (հմմտ. Ա. 5րկ. §§ 197-199)։ 25. Թղ. 269ա. «Կանով(ն) համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց ի Քրիստոս» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 26. Թղ. 290բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն նըննջեցելոց ի Քրիստոս»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215, հետեւեալ տարբերակներով. ԲԿ՝ աւելի ունի «տ. Գալոց է միւսանգամ», եւ «տ. Սարսափելի որոտմամբ եւ ահագին». կը պակսին՝ հետեւեալ շարականները. ԳՉ՝ «Զքեզ աղաչեմըք Տէր», ԴՁ՝ «Աւրհնաբանող ձայնիւ» եւ «Մեծ եւ ահեղ աւր դատաստանին եւ դողումն»։ 27. Թղ. 312բ. «Աւրհնութիւն Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 28. Թղ. 332բ. «Կանովն սրբոյն Ներսեսի գիւտի նշխարաց»։ Հմմտ. Բ. Շրկ. § 77, սակայն հոս կը պակսի «մկ. Որ ընտրեցար յԱստուծոյ», որ վերեւ (Թղ. 192ա) պահած է առանձին՝ հին խորագրով. «Շարական սրբոյն Ներսեսի հայրապետին»։ 29. Թղ. 334բ. «Շարական սրբոյն Նիկողայոսի հայրապետին» (Հմմտ. ի. Շրկ. § 30. Թղ. 335ա. «Շարական կիրակամտի» (հմմտ. է. Շրկ. § 63)։ 31. Թղ. 335բ. «Կանովն սրբոյն Սարգսի զաւրավարին. Ամենասուրբ Երրորդու32. Թղ. 336բ. «Շարական բժան(տերկոտասան) Առաքելոցն» (Հմմտ. Բ. Շրկ. § 33. Թղ. 387բ. «Շարական սրբութեան զգեստի. Խորհուրդ խորին»։ 34. Թղ. 338ա. «Շարական խնկարկութեան ի ժամ սուրբ պատարագին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 234)։ 35. Թղ. 339ա. «Երգ Տեառն Ներսեսի չա։գս վասն նեշեցելոցց (Հմմտ. Բ. երկ, 36. Թղ. 342բ. «Արարիչ եւ մարդասէր» (հմմտ. Է. Շրկ. § 68)։ 37. Թղ. 344ա. «Սրբոյն Գրիգորի Լու սաւորչին. ԳԿ. Այսաւր զուարճացեալ» (հմմտ. Ժ. Շրկ. § 56)։ 38. Թղ. 348ա. «Լերինք ամենայն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 225-226)։

Content