471

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԵ

ՋԼԸ = 1489 - ՋԼԸ = 1489

ID

Number

471

Old record number

809

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԵ

Start date

ՋԼԸ = 1489

End date

ՋԼԸ = 1489

Date details

ՋԼԸ( = 1489)։

Copy place

«Ի յերկիրս Մարաց ի Յամոպա Չմսկածակոյ, ի սուրբ անապատս Խարտիշարոյ»։

Reference

Type

Number of pages

404

Dimension

8,7x13,2

Layout

միասիւն (6x9,3)։

Writing details

բոլորգիր, վարժ խազագրութեամբ։

Codicology

36, որոնցմէ ա ունի 9 թղ., բ, դ, ժա, իբ՝ 11 թղ., ծթ. Լբ. 1Գ՝ 10 թղ., լդ՝ 8 թղ., լե՝ 7 թղ., լզ՝ 6 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ։

Number of lines

22։

Binding

փայտեայ կաշեպատ. գոցելու զոյգ ականջները ինկած ըլլալով մնացած են հետքերը։ ներքին կողմէն պատուած են հասարակ լաթով մը, կապոյտ՝ ճերմակ գիծերով։

State of preservation

թէեւ լաւ եւ հաստատուն է, սակայն զանազան տեղեր ինկած են թուղթեր. այսպէս՝ ընդ մէջ Թղ. 9-10, 32-33, 121-122, 213-214, 217-218, 251-252, 363-364, 373-374, 383-384։ Թղ. 28ա, 124բ, 268բ քիչ մը աղտոտած են։ Վերջին կազմութեան ատեն աւելցուած է լզ թերթը՝ գրութեամբ հանդերձ։

Copyist

Կիրակոս աբեղայ։

Owner

Պիտուանիկ սարկաւագ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

ինկած են, ետեւի կողմը մնացած է հատուած մը՝ մէկ քանի միջին երկաթագրով, չի հասկցուիր ինչ բանի կտոր ըլլալը։

Lettrines

բաւական շատ, միագոյն կամ երկու գոյներով, պարզ՝ սակայն շատ յաջող, կենդանակերպ են կամ մարդակերպ։

Initials

կարմիր։

Marginal illuminations

գլխաւոր կանոններու սկիզբները, բոլորն ալ յաջող։ Յատուկ ուշադրութեան արժանի են մանրանկարները գծուած լուսանցազարդի ձեւով. այսպէս՝ Թղ. 55բ (Յովնան մարգարէ), 154բ (Յովհաննէս Մկրտիչ), 251բ (Ս. Աստուածածին), 286բ (հրեշտակ մը)։

Images

չկան, տես լուսանցազարդք։

Canon tables 1

Թղ. 1ա. 148ա, 258բ, մանիշակագոյն ու կարմիր գոյներով։

Canon tables 2

Թղ. 58բ, 320ա, 370բ։

Title text

կարմիր, շարականներու առաջին տողը մութ կարմիր, երկրորդ տողը՝ խորագրին գոյնով։

Blank pages

Թղ. 147բ, 404բ, որոնց վրայ անվարժ ձեռք մը խաղցած է։

Colophon

1. Թղ. 398ա. «Փառք համագոյ եւ միասնական սուրբ Երրորդութեանն, Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ սուրբ Հոգ(ւ)ոյն. այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից, ամէն։ Արդ գրեցաւ շարակնոցս ի լաւ եւ ի ստոյգ աւրինակէ, որ է Խլկեցի, ի թվիս հայոց ՋԼ# ( = 1489), ի Նոյեմբեր ե( = 5), ի յերկիրս Մարաց, ի Յամոպա Չմսկածակոյ, ի սուրբ անապատս Խարդիշարոյ, ընդ հովանեաւ սուրբ Կարապետին եւ սուրբ Սարգսի զաւրավարին, ի յառաջնորդութիւն շնորհալի րաբունապետին Ստեփաննոսին, եւ իւր եղբաւրորդ(ւ)ոյն Յոհանիսին եւ այլ միաբանիցս, ժե ( = 15) անձն աբեղի, ձեռամբ յոգնամեղ եւ մեղայթաւալ գրչի Կիրակոս սուտանուն աբեղի։ Ե( = Ի) յիշատակ Թաւաքալին եւ իւր որդ(ւ)ոյն Սարգսին եւ իւր կնոջն, ի վայելումն Պիտուան սարգաւագին։ Արդ երես անկեալ աղաչեմ զամենեսեան որք հանդի(պի)ք ի սմա տեսանելով կամ աւրինակելով, յիշեսջիք ի մաքրափայլ աղաւթս ձեր, զհայրն իմ զՄովսէս եւ զմայրն իմ զՄարիամ եւ զամենայն արեան մերձաւորսն իմ. եւ որք յիշէք յիշեալ լիցիք ի Քրիստոսէ Աստուծոյ մերո(յ), որում փառք յաւիտեանս. ամէն։ Խոշորութեանս եւ սդալանացը մի՛ մեղադիր լինիք, զի առաջի գիրս 2. Թղ. 390բ. «Ով սուրբ ընթերցողք յիշեսջիք ի մաքրափայլ յաղաւթս ձեր. զ(ս)տացաւղ սորա զՊիտուանիկ սարգաւագն եւ զիւր մեծ պապն զԹաւաքեալն, եւ զմեղաւոր գրիչս»։ 3. Թղ. 91ա. «Յիշեսցիշք ի մաքրափայլ աղաւթս ձեր զգծող սորայ»։

Informations

1825ին Հ. Փիլիպպոս ԹերճիմանԱսլան բերած է Պոլիսէն։ Մատեանս է Շարակնոց, կը հետեւի Ա. Շարակնոցին. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §1)։ 2. 5, բ. «Ա, զանոն 24ււ#ան ա Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 3-4)։ 3. Թղ. 10ա. (Կանոն նրագալուցի Յայտնութեան)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-15. թուղթ ինկած ըլլալով՝ ճրագալոյցի կանոնը չունի Օրհնութիւն եւ Հարց։ 4. Թղ. 33ա. «Կանոն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 5. Թղ. 35բ. «Կանոն Անտոնի անապատականի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25) 6. Թղ. 58բ. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջին կիւրակէին Տեառն ներսեսի ասաՉշա, աղուհացիցն» (Հմմտ. և. երկ. 3։ 7. Թղ. 116ա. «Կանոն Ղազարու յարութեան» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 8. Թղ. 118բ. «Կանոն գալըստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ը. Շրկ. § 16)։ 9. Թղ. 121ա. «Կանոն երկրորդ Ծաղկազարդին» (հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 22-23)։ Թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսի Աւագ Բշ. Օրհնութիւնը։ 10. Թղ. 205ա. «Կանովն Պենտակոստէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144)։ 11. Թղ. 218ա. (Կանոն ծննդեան Յովհաննու Մկրտչին)։ Հմմտ. Դ. Երկ. §§ 20-23. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսին Յովհաննու Մկրտչի ծննդեան կանոնին Օրհնութեան առաջին հինգ տուները։ 12. Թղ. 240բ. «Կանովն Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 13. Թղ. 242բ. «Կանոն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156) 14. Թղ. 250ա. «Կանովն Շողակաթին, (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 15. Թղ. 251բ. «Կանովն փոխման Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 158-160)։ 16. Թղ. 258բ. (Կանոն Նաւակատեաց Խաչին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170)։ 17. Թղ. 277ա. «Կանոն սրբոց ՄարգաԾաջորդ սուրբերու կանոններն ու շարականները՝ հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-195։ Գրիգոր Աստուածաբանի շարականին կը յաջորդէ Նիկողոս հայրապետի եւ Կիւրղի Երուսաղեմայ հայրապետին շարականները (Հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 76, 75)։ 18. Թղ. 308ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ» եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. § 196)։ 19. Թղ. 314ա. «Երգ արեւագալին» եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-199)։ 20. Թղ. 319ա. «Շարական խնկարկութեան. ճայս յարկ»։ 21. Թղ. 320ա. «Կանոն համաւրէն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 22. Թղ. 343բ. «Կանոն համաւրէն ամենայն նընջեցելոցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215. կը պակսին երկու շարականներ. ԴՁ. «Աւրհնաբանող ձայնիւ երգեմք», «Ի հանդերձեալ նորոգ23. Թղ. 366ա. «Երգ Տեառն Ներսեսի վասն համաւրէն նընջեց(ելոց)» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 72)։ 24. Թղ. 370բ. «Աւրհնութեներ յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 25. Թղ. 386բ. «Շարական սրբուհ(ւ)ոյն Աստուածածնին, զոր ասացեալ է րա1.2(Ն)ոյն Կիրակոսի. Արեւելք, գերար26. Թղ. 390բ. «Շարական սրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչին, ասացեալ Յովհաննէս վարդապետի Եզընկացո(յ)», (հմմտ. Ժ. Շրկ. § 56)։ 27. Թղ. 395բ. «Նորին Սեպուեոյ. Լերինք ամենայն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 226)։ 22. Թղ. 397ա. «Շարական սրբոյ Սարգսի զաւրավարի. Ամենասուրբ Երրորդութեան»։ 29. Թղ. 399ա. «Յաւուրց վերջին ժամանակի» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 79)։ Այս եւ յաջորդ շարականները յետին դարու գրչութեամբ են։ 30. Թղ. 400բ. «Աւրհնութիւն բժ. տասան Առաքելոց. ԱԿ. Ի յանսահման»։ 31. Թղ. 401բ. «Շարական յորժամ քահանայն զգեստաւորի. Խորհուրդ խորին»։ 32. Թղ. 402բ. «Նոյն խորհուրդ ննջեցելոց. Արարիչ եւ մարդասէր» (հմմտ. է. Երկ. § 68)։

Content