472

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԶ

ՋԽ = 1491 - ՋԽ = 1491

ID

Number

472

Old record number

1517

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԺԶ

Start date

ՋԽ = 1491

End date

ՋԽ = 1491

Date details

ՋԽ( = 1491)։

Copy place

«Ի գաւառս Եզնկոյ, ի գիւղս Խոզընցիք»։

Reference

Type

Number of pages

345

Dimension

(8,5x12) 8x12)

Layout

միասիւն (6x9,5)։

Writing details

բոլորգիր, վարժ խազագրութեամբ։

Codicology

32, որոնցմէ ա, գ, լա՝ 9 թղ., բ, զ, ժ, ժա, իգ, իզ, իթ՝ 10 թղ., դ, ժբ, լ, լբ՝ 11 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ։

Number of lines

21։

Binding

փայտեայ, կաշեպատ դրոշմազարդուած. գոցելու ականջները ինկած են, մնացած են հետքերը. կոնակի կողմը չորութենէ նաթած է, առաջին կողքը իյնալու վտանգին մէջ է. կազմը ներքին կողմէն պատուած է ընտիր կերպասով. կազմուած է 1660ին։

State of preservation

թէեւ հաստատուն կազմ ունի, սակայն շատ տեղեր թուղթ ինկած են, այսպէս ընդ մէջ Թղ. Օ-1, 1-2, 2-3, 8-9, 9-10, 19-20, 20-21, 28-29, 44-45, 85-86, 95-96, 105-106, 239-240, 243-244, 275-276, 304-305, 314-315, 326-327, 334-335։ Թղ. 170բ-171ա սեւցած են, սակայն գրութեան վնաս մը չէ եղած։ Չափազանց գործածութենէ եզերքի լուսանցքները սեւցած են։

Copyist

Վրթանէս երէց։

Owner

առաջինն անյայտ, հաւանաբար գրիչը, ապա 1660ին Թորոս՝ որդի Ծովեցի Գասպարի։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ։

Binder

առաջինն անյայտ, ապա 1660ին Եղիա Համբեցի՝ Հալէպի մէջ։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

շատ ստէպ, գրեթէ ամէն կանոնի առաջին գիրը, երբեմն թռչնագիր։

Initials

կարմիր են։

Marginal illuminations

բաւական ստէպ, կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, ընտիր աշխատութիւններ եւ շատ յաջող։ Կան նաեւ մանրանկարներ՝ լուսանցազարդի ձեւով՝ Թղ. 22ա, 26ա, 28բ, 29ա, 35բ։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով վեց հատ (տես լուսանցազարդք)։

Canon tables 1

Թղ. 108ա։

Canon tables 2

Թղ. 37բ, 84բ, 157ա, 208ա, 264ա, 285ա, 310բ, բոլորն ալ լուսանցազարդի գոյներով, բաւական յաջող։

Title text

կարմիր, շարականներու առաջին տողը մութ կարմիր, իսկ երբեմն երկրորդ տողը՝ բաց կարմիր խորագիրի գոյնով։

Blank pages

Թղ. 107բ. իսկ Թղ. 345բ պարապ ըլլալով 1721ին յիշատակագրութիւն մը գրուած է որ հազի։ կարելի է կարդալ։

Colophon

1. Թղ. 344բ. «Փառք անբաժանելի եւ միասնական սուրբ Երրորդութեանն Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգւոյն սրբոյ, այժմ եւ յաւիտեանս. ամէն։ Արդ գրեցաւ շարակնոցս ձեռամբ բազմամեղ եւ փծուն գրչի Վրթանէս սուտ երիցու, ի թվականիս հայոց ՋԽ( = 1491), ի գաւառս Եզնկոյ, ի գիւղս Խոգընցիք, ի դրան սուրբ Աստուածածնին եւ սուրբ Կարապետին։ Արդ յերես անկեալ աղաչեմ զձեզ ով դասք լուսերամից, ով ոք հանդիպիք սմա տեսանելով կամ աւրինակելով, յիշեսջիք ի սուրբ աղաւթս ձեր զամենայն երախտաւորսն մեր եւ ծնաւղսն մեր, եւ զանպիտան հողս. եւ Աստուած զձեզ յիշէ յիւր սուրբ արքայութիւնն. ամէն, Աղաչեմ զձեզ անմեղագիր լինել ամենայն սղալանաց սորա, զի կար մեր այսչափ էր, ի յընտիր աւրինակէ որ կոչի Խլկցի», 2. Թղ. 33ա. «Զմեղաւոր եւ զանպիտան հողս յիշեա ի Տէր, եւ Աստուած զքեզ յիշկ յիւր սուրբ արքայութիւնն» 3. Թղ. 345ա. «Զվերջին ստացօղ շարակնոցիս, յիշեցէք ի մաքրափայլ յաղօթս ձեր, զԾովեցի տէր Գասպարի որդին զտէր Թորոսն, որ ըստացաւ ըզսա հալալ արդեանց իւրոց, եւ ետ նորոգել ձեռամբ Եղիայի Համթեց(ւ)ոյ, ի քաղաքն Հալապ, ի դուռն սուրբ Աստուածածնի եւ սուրբ Քառասնիցն, թվին եծինչ՝ 15ո9), ի մայելումն սեձին իւրոյ

Informations

1834ին դրկուած է Պոլիսէն։ Մատեանս է Շարակնոց, որ հաւատարիմ կերպով կը հետեւի Ա. Շարակնոցի. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան ԱստուաՀմմտ. Ա. Շրկ. § 3. սկիզբէն թուղթ ինկած ըլլալով՝ մնացած են կանոնին Մեծացուսցէն, Ողորմեան եւ Տէր յերկնիցը։ 2. Թղ. 2ա. (Կանոն ճրագալուցի Աստուածայայտնութեան)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 6. թուղթ ինկած ըլլալով՝ մնացած են «տ. Աւրհնեմք ըզքեզ Աստըւած», «մկ. Ծագումըն հրաշալի», «Յշ. Ջանճառելի լուսոյ մայր»։ 3. Թղ. 2բ. «Կանովն սրբոյ Յայտնութեանն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 7-14. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսին Ա օրուան Հարցը եւ Մեծացուսցէն. Դ օրուան՝ Ողորմեան եւ Տէր յերկնիցը. Ե օրուան՝ Մեծացուսցէն, Ողորմեան եւ Տէր յերկնիցը. Զ օրուան՝ Օրհնու4. Թղ. 15բ. «Մեծացու(ս)ցէք Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 15)։ 5. Թղ. 21ա. «Կանոն Անտոնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսի Անտոնի կանոնին Օրհնութիւնը եւ Պետրոս-Պօղոսի կանոնէն մնացած է միայն Օրհնութեան առաջին մասը։ 6. Թղ. 37բ. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջի կիւրակէին աղուհացիցն, Տեառն ներմէսի ասացեալս (Հմմտ. Ա. Երկ„ 3։ 7. Թղ. 84բ. «Կանոն յարութեան Ղազարու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 8. Թղ. 86ա. (Կանոն Գալըստեան Տեառն յԵրուսաղէմ) Հմմտ. Ա. Շրկ. § 80. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսի Օրհնութեան առաջին մասը։ Ձեռագիրս չունի երկրորդ Հարցը. «ե. Որ զերիս մանկունսն»։ 9. Թղ. 37բ. «Կանոն երկրորդ Շաղկազարդին»։ Հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 22-23։ Մաղկազարդի կանոնէն կը պակսի Հարցը. «հ. Բարեբանեալ ես Քրիստոս»։ 10. Թղ. 108ա. «Կանոն սուրբ Զատկին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137)։ 11. Թղ. 157ա. «Կանոն Պենդակոստէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144)։ 12. Թղ. 170ա. «Կանոն ծննդեան Յովհաննու», Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 145-152. Ս. Ներսէս հայրապետի համար՝ փոխանակ «Որ ընտրեցար» միակ շարականին՝ ունի ամբողջ կանոնը (Հմմտ. Բ. Շրկ. § 77)։ 13. Թղ. 190բ. «Կանոն սրրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 14. Թղ. 192բ. «Կանոն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 15. Թղ. 199ա. «Կանոն Շողակաթին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 157-160)։ 16. Թղ. 208ա. «Կանոն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170)։ 17. Թղ. 225բ. «Կանոն սրբոց Մարգարէիցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-195, Հաւանաբար կամաւոր ձեռքէ մը թուղթ պատռած ըլլալով Ս. Հայրապետաց «Ով հրաշալի» շարականին վերջին երեք տուները, ինչպէս նաեւ յաջորդ Իգնատիոս Աստուածազգեաց հայրապետի շարականները կը պակսին։ Բարսղի հայրապետի շարականին կը յաջորդեն Նիկողայոսի եւ Կիւրեղ Երուսաղէմի հայրապետին շարականները (հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 76, 75)։ Շարակնոցէս զանց եղած են Ս. Սիւռոնի զոյգ շարականները (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 186-187)։ 18. Թղ. 253ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ» եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. § 196, Թղ. 269բ-275բ)։ 19. Թղ. 259ա. «Երգ արեւագալին» եւն. (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-199)։ 20. Թղ. 264ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 21. Թղ. 285ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց» (հմմտ. ժԴ. Շրկ. § 81 հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 22. Թղ. 306բ. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ յաղագս ննջեցելոց. Աստուած անեղ»։ 23. Թղ. 310բ. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 24. Թղ. 329բ. «Յովհաննէս վարդապետի Եգրնկաց(ւ)ոյ ասացեալ անձինք սրբոյն Գրիգորի Հայոց Լուսաւորչի. ԳԿ. Այսաւր զուարճացեալ» (Ա-Ք)։ 25. Թղ. 384ա. «Նորին ասացեալ Յոհաննէս վարդապետի Եսընկաց(ւ)ոյ. հր. Լերինք ամենայն»։ 26. Թղ. 335ա. (Արեւելք գերարփին)։ Հմմտ. Թ. Շրկ. § 97. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը սկսի Ղ սկզբնատառ ունեցող տունէն։ 27. Թղ. 337ա. «Շարական սրբոյն Սարգսի զաւրավարի եւ որդ(ւ)ոյ նորա Մարտիրոսի։ Ամենասուրբ Երրորդութեան»։ 28. Թղ. 338ա. «Շարական երկոտասան Առաքելոցն» (Հմմտ. Բ. Շրկ. § 80)։ 29. Թղ. 339ա. «Ով դերահրաշ ծաղիկ բուրեալ յեդեմա(յ)»։ 30. Թղ. 339բ. «Շարական սրբոց եւթն Խոտաճարակացն՝ որ յԻննակնեան վանսն կատարեցան» (Հմմտ. Բ. Երկ. § 79)։ 31. Թղ. 341ա. «Շարական արբոյն Մինասայ» (Հմմտ. է. Շրկ. § 60)։ 32. Թղ. 341բ. «Շարական խընկարկութեան. Յայս յարկ»։ 33. Թղ. 342բ. «Արարիչ եւ մարդասէր» (հմմտ. Է. Շրկ. § 68)։ 34. Թղ. 344ա. «Շարական յորժամ քահանայն զգեստաւորի. Խորհուրդ խորին»։

Content