466642ՋԺԳ( = 1464)։
բոլորգիր մանր, միաձեւ, ընտիր խազագրուրեամբ։
25, որոնցմէ ա, բ, գ, է, իդ ունին 14 Թղ., զ, թ՝ 15 Թղ.. իե՝ 13 Թղ., մնացածները 16 Թղ.։
թուղթ մագաղաթանման։
փայտեայ, կաշեպատ դրոշմազարդուած։
շատ լաւ վիճակի մէջ պահուած է. Թղ. 177-181 ետեւ առաջ կազմուած են։ Թղ. 240բ, 241ա աղտոտած են եւ գրութիւնը քիչ մը վնասուած։ ԺԶ-ժէ դարուն կրկին կազմուած կը թուի, եւ այն ատեն աւելցուած է իե թերթը՝ գրութեամբ հանդերձ։
Գառնիկ սարկաւագ, ապա Թումայ կրօնաւոր։
ձեռագրին առջեւն ու ետեւը կան երկուքի ծալուած մագաղաթեայ աւետարանի մը հատուածը, որու գրութիւնն է միասիւն, կլոր փոքր երկաթագիր. Յովհնաննու կտակի աւետարանէն հատուած մը 7x11 մեծութեամբ։
շատ ստէպ, գլխաւորարար Թղ. 3ա, 150ա, 199ա, 248ա, որոնցմէ ամբողջ առաջին տողը զարդագրերով են, զանազան գոյներով, մարդակերպ ու թռչնագիր։ Սկզբնագրերը կարմիր, ու շարականներու իւրաքանչիւր տունը նոր տող կը սկսի՝ կարմիր տնագլուխով։ Իւրաքանչիւր կանոնի առաջին տողը ամբողջովին ոսկեգիր են։
շատ ստէպ եւ բոլորն ալ ընտիր ու ճաշակաւոր. (տես նաեւ նկարք)։
Թղ. 148բ կը ներկայացնէ Յիսուսի յարութիւնը. գերեզմանին վրայ նստած է հրեշտակ մը վարդագոյն զգեստով ու երկու մեծ թեւերով. աջին կան երեք կիներ, իսկ ոտքերուն առջեւ երեք զինուորներ ծալապատիկ, գոց աչքերով։ Թղ. 198բ, Հոգեգալուստ, կեդրոնը իջած է աղաւնին, ու չորս կողմը նստած են 12 առաքեալները։ Թղ. 247բ Ս. Խաչը, որու նիշտ կեղրոնը կլորի մը մէլ կեցածկ Քրիստոս. օրեհելու դիրքին մէջ. գլխուն ագին ո։ ձախին գրուած է «Յիսուս. Քրիստոս»։ Խաչին չորս անկիւններէն դուրս կ'երկարին երկար թեւերով հրեշտակներ, իւրաքանչիւրը փող մը բռնած՝ նուագելու դիրքով, խաչին ստորեւ կայ ծունր դրած բազկատարած մարդ մը։ Բացի այս երեք նկարներէն, կան բազմաթիւ մանր նկարներ՝ լուսանցազարդի ձեւով. այսպէս՝ Թղ. 29բ, 37ա, 41ա, 43ա, 45ա, 47ա, 50ա, 52ա, 63ա, 65բ, 72բ, 98բ, 108բ, 156ա, 217բ, 241ա, 267ա, 271ա, 274բ, 285ա։
Թղ. 3ա, 149ա, 199ա, 248ա զանազան գոյներով, ուր կը տիրէ ոսկեգոյնը։
Թղ. 34բ, 66բ, 118ա, 151բ, 267ա, 301ա, 355ա։
կարմիր։
Թղ. 1ա-2բ, 148ա, 198ա, 277բ, 390ա, 390բ։
1. Թղ. 375բ. «Փառք եռանձնեայ, եզակի, միակամ, անորիշ եւ անբաժանելի, անքակ եւ անքանակ միասնական սուրբ Երրորդութեանն. ամէն։ Գրեցաւ եղանակաւոր տառս ի յընտիր աւրինակէ Սըսոյ, ձեռամբ անիմաստ եւ մեղսասէր գրչի 6վս( = Յովհաննէս) սուտանուն քահանայի Պէշնագոմերցոյ, ի վայելումն աստուածասէր եւ բարեմիտ Գառնիկ սարկաւագին, որ Ըստացաւ զսա ի հալալ արդեանց իւրոց, յիշատակ իւր եւ ծընաւղաց իւրոց, Մկրտչին եւ Մերչա խաթունին, եւ եղբարցն իւրոց՝ պարոն Մելքեսեթին եւ Ներսեսին, եւ քուերցն Խութլու Մելեքին, Խաթուն Մելեքին եւ Մարգարտին։ Եւ հոգեւոր ծնօղին իւրոյ՝ տէր Դաւիթ կրօնաւորին՝ զի բազում երախտիք ունի ի վերայ սորա՝ խնամելով եւ ուսուցանելով, փոխանակ իւր աշխատանացն, զերկնից արքայութիւնն ժառանգել տայցէ նմա Քրիստոս. ամէն։ «Դարձեալ յիշեցէք ի Քրիստոս զմեծ պապն իւր զԱւգերն, զՎարդանէսն եւ զխաչատուրն. եւ զքեռին իւր զՄխիթարն եւ զկողակիցն իւր զԽումար խաթուն զփոխեալն ի Քրիստոս, եւ գորդիքն իւր զԱղուպշէն եւ զԱրթուխշէն եւ զԿարապետն, եւ լի բերանով Աստուած ողորմի ասացէք։ Եւ զհոգեւոր մայրն իւր՝ զՄրւաթ մամէն յիշեցէք ի Քրիստոս։ «Դարձեալ յերես անգեալ աղաչեմ զմանկունսդ սուրբ եկեղեցւոյ՝ որք հանդիպիք շարակնոցիս՝ պաշտելով կամ օրինակելով, յիշեցէք ի մաքրափայլ յաղօթս ձեր զԳառնիկ սարկաւագն եւ զկողակիցն իւր զՆսէՓն խաթուն, եւ զամենայն արեան մերձաւորքն իւր, եւ լի բերանով Աստուած ողորմի ասացէք նոցա. եւ որ առատն է ի տուրս բարեաց Քրիստոս Աստուած, ձեզ եւ մեզ ողորմեսցի։ «Արդ գրեցաւ շարակնոցս ձեռամբ մեղապարտ գրչի Յվսի( = Յովհաննիսի), որ մականուն Արեւ ասի, ի գեօղս Պէշնագոմեր, ընդ հովանեաւ սուրբ Աստուածածնի տաճարիս եւ սուրբ Յովհաննու տաճարիս, եւ սուրբ Գէորգայ նորաշէն տաճարիս, ի թվականիս հայոց ՋԺԳ( = 1464), ի թագաւորութեանն Հրհանշային, եւ ի կաթուղիկոսութեանն տէր Զաքարեայի։ «Դարձեալ կողկողագին աղաչեմ զամենեսեան յիշման արժանի արարէք զթափուրս ի բարեաց զմեղապարտ գրչակս զՅվս( = զՅովհաննէս), եւ զծնօղքն իմ զՎարդաշահն կաքոՍլարն, եւ Աստուած զձեզ յիլէ, ա 2. Թղ. 345ա. «Ձեղկելի գրիչս զօվս(զՅովհաննէս) երէց Պէշնագոմերցի, յիշեա ի Տէր, ով Գառնիկ սարկաւագ, եւ Աստուած քեզ վայելել տացէ զշարակնոցս. ա3. Թղ. 389բ. (ԺԶ դարու գրութեամբ). «Զստացաւղ սուրբ տառիս զտէր Թումայ սրբասնեալ կրաւնաւոր եւ զծնաւղսն իւր զՄկրտիչն եւ զԳուլիզարն, եւ զեղբարքն գՅովհանէս եւ զտէր Գաւիրն, եւ զհաւր եղբարքն իւր զՅովեանէս կրաւնաւորն, զՄարգարէն եւ զՍրապիոն եւ զամենայն արեան մերձաւորսն, յիշեցէք առ Քրիստոս, եւ Ասստւոծ ողորմի ասացեք սոցա առ հասարակ, 4. Թղ. 2ա. «Ի վայելումն տիրացու Գասբարին Աստուած բարի վայելումն տացէ. ամէն։ Թուին հայոց ՌՄՁԲին( = 1833) ձեռամբ Բերդաքցի Մէլքսէթ վարդապետին գայս չարայկան առիք Պիդլիզու»։
գնուած է Կ. Պոլիս Մատեանս է Շարակնոց, որ մօտէն կը հետեւի է. Շարակնոցին, կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները 1. Թղ. 3ա. «Կանոն ծննդեան Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3-4)։ 2. Թղ. 11բ. «Կանովն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-14. առաջին օրուան կանոնը ունի նաեւ «մ. Ուրախացիր Աստուածածին վերաւրհնեալդ ի սրովբէից»։ 3. Թղ. 29բ. «Մեծացու(ս)ցէք Յարութեան Տեառն մերոյ»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 15. աւելցուած է հետեւեալը. ԱԿ. «Դասապետն հրեշտակաց եւ սպասաւոր ... Ով գերահրաշ ծաղիկ»։ 4. Թղ. 34բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 5. Թղ. 37ա. «Կանովն Անտոնի Անապատականի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 17)։ 6. Թղ. 39ա. «Շարական Խոտանարակացն» (Հմմտ. Բ. Շրկ. § 79)։ 7. Թղ. 40բ. «Կանովն Թէոդոսի թագաւորին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 18, առանց ծանօթութեան)։ 8. Թղ. 43ա. «Կանովն սրբոյն Յակովբայ Մըծբնայ» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 173)։ 9. Թղ. 45ա. «Կանովն Դաւթի եւ Յակովբայ» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 19-22)։ 10. Թղ. 54ա. «Կանովն համաւրէն Առաքելոցն» (հմմտ. է. Շրկ. § 10, հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 11. Թղ. 57բ. «Կանովն եւթանասուն եւ երկու Առաքելոցն» (հմմտ. Է. Շրկ. § 11), 12. Թղ. 59բ. «Կանովն Թադէոսի առաքելոյն» (հմմտ. է. Շրկ. § 13)։ 13.Թղ. 63ա. «Կանովն Յովնանու մարգարէին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 25. աւելի ունի երկրորդ Մեծացուսցէ մը. առաջինին միայն առաջին երկու բառերը նշանակուած են. «մ. Սարգարէն։ մ. Ուրախ լեր Աստուածածին անարատ սրբուհի աւետեաւք»։ 14. Թղ. 65բ. «Կանոն սրբոյն Սարգսի զօրավարին. Ամենասուրբ Երրորդութեան ընտրեալ ծառայ»։ 15. Թղ. 66բ. «Երգ Բուն Բարեկենդաձին գռարին կիւրակէի» (Հմմտ. և, երկ. 3ց 16. Թղ. 72բ. «Կանովն Թէոդորոսի զաւրավարին» (հմմտ. Է. Շրկ. § 19)։ 17. Թղ. 74ա. «Կանովն երկրորդ կիւշոկէ, աղուեոցիցն», (շմստ. և. Երկ, 39 18. Թղ. 120ա. «Կանովն Գալրստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 15)։ 19. Թղ. 122ա. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 81. կը պակսին Հարցը եւ Մեծացուսցէն։ 20. Թղ. 123ա. «Կանովն Մեծի Երկուշարաթին»։ Հմմտ. Է. Շրկ. § 35, հանդերձ ծանօթութեամբ։ Ձեռագրիս յատկանշական է աւագ շաբաթու իւրաքանչիւր օրերուն վրայ բաժնելը «Արարչական բանին հրաման» երդը, դնելով միշտ օրուան մանկուեքէն 21. Թղ. 146բ. «Ճաշոյ գովեայք յինանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 38) 22. Թղ. 149ա. Կանոն Պասէքին (անվերնագիր)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 89. օրուան կանոնին էը յաջորդէ «նորաստեղծեալ բանն յանէից» 23. Թղ. 151բ. «Կանովն սուրբ եւ կենսաբեր Յարութեանն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 90-137)։ 24. Թղ. 199ա. Կանոն Պենտակոստէին (անվերնագիր)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144. այս տարբերութեամբ որ Դ. օրը ունի նաեւ «մ. Ուրախացիր սրբուհի Աստուածածին Մարիամ բնակարան սուրբ Հոգւոյն». իսկ Ձ. եւ է, օրերը Հարց չունին։ 25. Թղ. 210բ. «Կանովն ծնընդեանն Յովհաննու Մկըրտչի» (հմմտ. է. Շրկ. § 26. Թղ. 216ա. «Եւ այլ կանովն Յովհաննու» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 21-23)։ 27. Թղ. 230բ. «Կանովն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. է. Շրկ. § 36, հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 28. Թղ. 233ա. «Կանովն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-166)։ 29. Թղ. 239ա. «Կանովն Շողակաթին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 30. Թղ. 241ա. «Կանովն Փոխման Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 158-160)։ 31. Թղ. 248ա. Կանովն Նաւակատեաց Լչին (անվերնագիր) (Հմմտ. Ա. Շրկ. 32. Թղ. 249բ. «Կանովն երկրորդ աւուրն (Ս. Խաչին)»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 162-168, հետեւեալ յաւելուածներով, Գ. օր. «մկ. Քառակերպեան աթոռ ակըն պատուական», «ԳԿ. 6շ. Աւրհնեմք ըզքեզ փայտ խաչի»։ Դ. օր «ԴՁ. մկ. Տընկեցար ի յերկրի կայ ի Գողգոթայ», «ԳԿ. 6շ. Փայտ կենաց զաւրութեանն»։ Ե. օր. «ԴԶ. մկ. Իսրայելեան բանակին եղեր առաջնորդ», «ԳԿ. 6շ. Յահեղ ձայնէն Յիսուսի»։ Զ. օր. «ԴԿ. մկ. ի վեց աւուր եր(ր)որդի բարձար»։ է. օր. «ԴԿ. մկ. Քեզ երկրպագեմք որ փառք ես փրկչին», «ԱԿ. 3շ. Այսաւր ծանեաք ըղծառըն կենաց»։ 33. Թղ. 263ա. «Կանովն Վարագայ սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 169)։ 34. Թղ. 264բ. «Կանովն Գիւտ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 170)։ 35. Թղ. 267ա. «Կանովն սրբոց Մարգարէիցն» (հմմտ. Է. Շրկ. § 44, հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 36. Թղ. 271ա. «Կանովն Մեսրովպայ վարդապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 172)։ 37. Թղ. 278ա. «Կանովն Մանկանցն Բեթղեհեմի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 174)։ 38. Թղ. 274բ. «Կանովն սրբոց Հրեշտակապետացն» (հմմտ. է. Շրկ. § 48, հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 39. Թղ. 277ա. «Կանովն սրբոց Հայրապետացն» (հմմտ. Է. Շրկ. § 49) 40. Թղ. 280բ. «Շարական Իգնատիոսի հայրապետին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 177-179)։ 41. Թղ. 281բ. «Շարական Նիկօլայոսի հայրապետին» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 76)։ 42. Թղ. 282ա. «Շարական Գրիգորի աստուածարանի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 180-183։ 185-186, 188-195)։ 43. Թղ. 294. «Երգ արեւագալին, եւն. (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-199)։ 44. Թղ. 298բ. «Շարական կիրակ(ա)մտի» (հմմտ. է. Շրկ. § 63)։ 45. Թղ. 298բ. «Շարական հանդերձի եւ պսակի. ԴՁ. Խորհուրդ խորին»։ 46. Թղ. 299բ. «Շարական խընգարկութեան. ԳԿ. Յայս յարկ նուիրանաց»։ 47. Թղ. 300ա. «Շարական Մինասայ, նովոգինեայ եւ Գրափոսի» (հմմտ. է. Շրկ. 48. Թղ. 300բ. «Շարական Կիւրղի հայրապետին» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 75)։ 49. Թղ. 300բ. «Շարական Յովհաննու ջարաղեմի եայրասետես (ւմմտ. է, նրկ, 50. Թղ. 301ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 51. Թղ. 323բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց ի Քրիստոս»։ Հմմտ. Է. Շրկ. § 67, հանդերձ ծանօթութեամբ. սակայն հոս կը պակսի Է. Շրկ.ի ունեցած ԳԿ. «Հղաւր եւ սուրբ թագաւոր» շարականը։ 52. Թղ. 349ա. «Արարիչ եւ մարդասէր։ (հմմտ. Է. Շրկ. § 68)։ 53. Թղ. 350բ. «Երգ Տեառն Ներսեսի Հայոց կաթուղիկոսի ասացեալ ի թաղումն ննջեցելոց» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 72)։ 54. Թղ. 355ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 55. Թղ. 376բ. «Ի Ծերենց Գրիգոր վարդապետէ ասացեալ. Գովեստ հըրճւանաց արարչիտ հանուրց ազգաց». (սկզբնատառք «Գրիգոր»)։ 56. Թղ. 378ա. «Պլուզ վարդապետէ կ ասացեալ Եզրնկաց(ւ)ոյն, վասն չարչարանաց մերոյ Լուսաւորչին. ԳԿ. Այսաւր զըւարճացեալ ցնծա(յ) եկեղեցի, դրախտ աստուածատունկ ծաղկեալ». (սկզբնատառք Այս եւ յաջորդ երգերը աւելի ուշ դարու գրութիւն են։ 57. Թղ. 382բ. «Լերինք ամենայն այսաւր ցընծացէք», (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 226, 68. Թղ. 384ա. «Երգս Կիրակոս վարդապետի ասացեալ ի փոխումն Աստուածածնին. Արեւելք գերարփին եւ աւթարան լուսածին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 228. Բ. Շրկ. § 122)։ 59. Թղ. 388բ. «Յորդորակ արեւագալին. Յարեւելից յարեւմուտս մանկունք ... Ճրգնաւորըք ճըշմարիտ վըկայք Քրիստոսի ... Անեղանելիդ Աստուած Հայր ամենակալ ... Ճանապարհ բարի Քրիստոս եւ ճըշմարտութիւն»։ 60. Թղ. 389բ. Շարական. «Ի քէն աղերսիւ հայցեմք սուրբ Աստուածածին»։