Other notices
— - Bibliographic notice
132
ԱՒԵՏԱՐԱՆ ԽԷ
ՋԽԴ = 1495 - ՋԽԴ = 1495

ID
Number
132
Old record number
329
Title
ԱՒԵՏԱՐԱՆ ԽԷ
Start date
ՋԽԴ = 1495
End date
ՋԽԴ = 1495
Date details

ՋԽԴ 1495։

Copy place
Եղեգիս քաղաք (ի գաւառին Վայոց Չորոյ)։
Reference
Type
Number of pages
312
Dimension
20, 5x16 (15, 6x 11)
Layout
երկսիւն, իւրաքանչիւրն 15,6x5,5։
Writing details

բոլորգիր բարձրադիր և սևադեղ Բոլոր տնագլուխ տառերն և մեծ գլուխներուն ալ սկզբնաբառերը կարմիր երկաթագիր են։ - ԶԱՐԴԱ ԳԻՐՔ բազմաթիւ են, մարդագիր, թռչնագիր, գազանագիր, ևն։ Ամենքն ալ միագոյն, այսինքն արիւնագոյն կարմիր։

Codicology

28, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։

Principal subject
Subject details

մագաղաթ նուրբ և գորշագոյն։

Number of lines
19։
Binding

փայտեայ կաշեպատ՝ զարդարուն, զոցելու մասովներսէն պատած է կանաչագոյն ազնիւ կերպասով, -

State of preservation

. Մատթէի աւետարանի սկիզբէն մի քանի թուղթ ինկած է, այսինքն Ա- ԻԱ. փոքր գլուխները, պատկերով և կիսախորանով հանդերձ։ Թղ. 67բ - 68ա. ին ընդմէջ ալ մէկ թուղթ։ Թղ. 14-147 կարէն ելած է։ Թղ. 88 վերին, Թղ. 300 արտաքին լուսանցաքղանցքն, և Թղ 162, 250 և 271 ալ վարի քղանցքն մերթ զմելինով կտրտուած են, և մերթ պատռած։ Թղ. 226 լուսանցքը կտրուած են։ Կողերու արծաթաքանդակ պատեանքն ևս հանուած են, որոնց երբեմնի գոյութեան նշան են ծակերը։

Copyist
կը ստորագրէ երբեմն Մոճիր և երբեմն խուզած Քսիս կեղծ անունով։
Owner

նաի մահտեսի Ազարիա աբեղայ և իր հայրը Սահակ ա։ ղայ, ապա Ազարի երէց և Սարգիս վարդապետ, հուսկ ապա Գէորգ վարդապետ Տէր Յովսէփեան, որուն կնիքը կը գտնուի Թղ. 49ա (լուսանցքին վրայ) -

Commanditaire
Illuminator
անյայտ, հաւանօրէն գըրիչն ինքնին։
Binder
անյայտ։
Parchment flyleaf

մէկ թուղթ միայն դիմացի կող, մը, մնացորդ սուրբ Ստռատիոսեանց կէս երկաթագիր վկայաբանութեան մը։

Lettrines

Initials

Marginal illuminations

՝ շատ յաճախ պարզ՝ բայց վայելչագեղ և ինքնագիւտ մոտիւներով, մարդակերպ թռչուններու, ձուկերու և շինուա։ ծոց (Հմմտ. Թ. 130)։ Ամէնքն ալ միագոյն, այսինքն ոմանք աղօտ և ոմանք ալ աղիւսագոյն կարմիր սպիտակ յատակով։

Images

3 մեծ։ Թղ. 83բ. Մար։ կոս բազմեալ, մէկ ձեռքը բերնին վրայ և միւսով՝ կը գրէ. աղիւսագոյն գիծերով սպիտակ աղաբողոն հագած է, բազուկներն ու ոտքերը մերկ։ Թղ. 142բ, Ղուկաս բազմեալ՝ կը գրէ, է նոյնագոյն հանդերձիւ Թղ. 239բ. Յովհաննէս կանգնած՝ տուն կու տայ, ձեռքը վեր բռնած, իսկ Պրոխորոն բազմած կը գրէ. հանդերձները նոյնպէս են, միայն Յովհաննէս աղիւսագոյն կարմիր կօշիկ հագած է։ Ամենքն ալ քաջարուեստ են և համաչափ։ Ասոնցմէ զատ կան նան լուսանցից վրայ հետևեալ 7փոքրիկ պատկերներն Թղ. 77բ1 (Յովս. Առիմաթացի)։ Թղ. 108ա2 (Յիսուս ի շէնս Կեսարեայ)։ Թղ. 144բ1 (Գաբրիէլ)։ Թղ. 245ա։ (Կոյսն սուրբ։ շնորհագեղ և սպիտակ հանդերձիւ)։ Թղ. 149ա2 (Հովիւ սրնգահար)։ Թղ. 178ա2. (Յիսուս)։ Թղ. 277ա2 (Յիսուս և Ղազար յարուցեալ)։

Canon tables 1

չկան։

Canon tables 2

3, եռագոյն, այսինքն ոմանք դեղին և աղօտ կարմիր, ոմանք ալ բաց դեղին և ա, ղիւսագոյն, սպիտակ ենթակայով (տես Թղ. 84ա 143ա, 240ա)։

Title text

կարմիր են, բայց աւետարաններուն վերջը միայն դրուած են։

Blank pages

Թղ 82բ -83ա, 140բ (կէսէն վար), 141բ - 142ա, 238բ239ա, 309ա2։

Colophon

բազմաթիւ են գլխաւորապէս 1. Յովհաննու աւետարանին վերջը կայ գրչութեան ընդարձակ յիշատակարանը՝ սովորական խորհրդածութիւններով աւետարանչաց վրայ, զոր կը կրճատենք, այսպէս. առք ե. զակի տէրութեանն և եռահիւսեակ դաւանութեանն, համագաղափար, զուգակշիռ, ինքնագոյ, անեղի և մշանջենաւորի էութեան և միութեանն ի ներկայս և յապառնին, յաւիտեան։ յաւիտենիւ ամէն։... Արդ գրեցաւ սուրբ աւետարանս ի թվականի։ ճայսց։ ՋԽԴ, ի կաթողիկոսութեանն տեառն Սարգսի ցաթոռ սուրբ Եջսիածնի։ Եւ վերադիտող այսմ նահանգի Պր. տէր Եղիշա արքեպիսկոպոսի՝ որդո իշխանաց իշխանի Պր. Սմպա՝ (Սմբատայ) սրդոյ մե. ծին Տասաիճի (իմա Տարսայիճի՝) զոր տէր աստուած տացէ զսա մեզ ընդ երկայն աւուրս ուղիղ վերակացութեամբ։ Ի զանութեանն Ու ռսաստամ փաթշայի ի նահանգիս Վայս Չորոյ ի մայրաքաղաքս Եղեգիս. ընդ հովանեաւ երից տաղաւարացս՝ սուրբ կաթողիկէիս՝ և սուրբ Աստուածածնիս և ոսարբ Ստեփանոսիս, և կենդա(ն)արալ սուրք Կլզանիս։ Ի ենդրս, աստուածապատիւ և մաճ դասի Աղարիա աթեղայի՝ զոր տեսեալ զանառիկ մեծութիւն սորա՝ և ետ գրել զսա ի լաւ և յընտիր աւրինակէ, Յիշատակ իւր և բարի ծնողաց իւրոց, հաւր իւրոյ Սահակ աղին, և մաւր իւրոյ Սիթխսաթունին, և եղբարցն Յոհանիսին և Յովանիսին, և որդոցն Սահակ քահանային և եղբօրն՝ ծնելոյն ի սմին ամի՝ Մովսեսին։ Եւ Վքթանես սարկաւագին, և եղբօրն Յորդանանին և դստերացն Մարամին և Բեկիխաթունին, Սաւլթանմելիքին, Ողուլմելիքին։ Խոնթքարին և Խոնթխաթունին։ Նազմելիքին, Սիթխաթունին և Խաթունփաշին, Ղղլարբէկին և Գուլթէղին։ Եւ հաւրեղբարցն Յակոբ հգնաւորին և Աղբուղին, և կենակցին իւրոյ Սուրաթին (4 տող դատարկ թողլով՝ ապա կը յարի)։ Ընդ նոսին անարժան փծուն անարգ և կոխան ամենայն քահանայից՝ մանաւանդ ամենայն ստեղծւածոց, խուղած զՔսիս և զծնողսն։ Արդ դուք և մեք ի մի բերան փառս վերառաքեսցուք ամենազաւրին աստուծոյ որ հասոյց մինչ ի վերջին գիծ տառիս,։ 2. Մարկոսի աւետարանին վերջը կայ, մանըր բոլորգրով, այսպէս. Զստացաւղ լուսազարդ սուրբ աւետարանիս Զազարիայ սրբամից կրառնատորն ձանդերձ ծնողաւքն Յիշեա ի Տէր աղաչեմ։ և զՄոճիր գծողս,։ 3. Թղ. 312բ (նոր բոլորգրով)։ Ես Աշարի էրէցս աւետարանս ավի Բարսեղ եպիսկոպոսին Ծախեցի է մարջին Լ. Շաղուպաթն վկա, Սաքիսն վկա, ներսէսն վկա. աստուած մեզ միջ. նորդ,։ 4. Թղ. 141բ. (դատարկ թողուած երեսին վրայ)։ Յիսուսի Քրիստոսի ծառայ Գէորգ Տէր Յովսեփին(եան) Յիսուսի Քրիստոսի Թիւն 18 2/27 29 փետրվարի 27ին.

Informations

. Ձեռա։ գիրս 1829էն ետքը մտած ըլլալու է հաւաքման։ մէջ, զի այդ թուին դեռ Գէորգ Վ. Տէր Յովսէփեա։ նի ինքնագրութիւնը կը կրէ իւր վրայ, որ ըլլալու է նաև նուիրատուն։ Մատեանս է Ատետարան միջակադիր, գաղափարեալ լաւ և ընտիր օրինակէ. սկիզբէն թերի։ Աւետարանս ունի Գլխացանկեր և Նախադրութիւններ (ի բաց առեալ Մատթէոսին) իւրաքանչիւր աւետարանին սկիզբը. ունի նաև Համաբարբառներ, հին Գլխահամարներ (որոնչ ներքև գրուած են կարմրագիր ուրիշ գլխահամարներ) և Կիրակագիրներ։ Չի պարունակեր Մարկ. ԺԶ. 9 - 20, Յովհ. Ե. 4, և է. 59 - Ը 11 համարները։ 1. Թղ. 1ա1։ Մատթէոս (թերի)։ Մինչդեռ գնայր Յիսուս ընդ եզր ծովուն Գալիլեացւոց, ևն։ - Վերջ Թղ. 80ա2։ 2. Թղ. 80բ։ Ըստ Մարկոսի աւետարանին Գլուխք։ - Թղ. 82ա։ Նախադրութիւն Մարկոսի աւետարանին։ Աւետարանս որ ըստ Մարկոսի գրեալ է։ Սոյն Մարկոս աշակերս Պեարոսի և ընթացակից Պօղոսի, ևն (Հմմտ. Զօհրպ. տպ.)։ - Թղ. 84ա։ Մարկոս (անվերնագիր)։ Սկիզբն աւետարանի Յիսուսի Քրիստոսի որդաոյ աստուծոյ, ևն։ - Վերջ Թղ. 138ա2։ 3. Թղ. 138բ։ Սկիզբն գլխոց որ ըստ Ղուկասու աւետարանին։. - Թղ. 141ա։ Նախադրութիւն (անվերնագիր)։ Աւետարանս որ ըստ Ղուկասու գրեալ է նոյն ինքն Ղուկաս, ևն։ Թղ. 143ա։ Քանդի բազումք յաւժարեցին, ևն։ - Թղ. 234ա2 (ԻԴ. 13)։ Հարիւր և վաթսուն ասպարիսաւ, ևն։ Վերջ Թղ. 237ա2։ 4. Թղ. 237բ։ Գլուխք Յովհաննու աւետարանին (անվերնագիր)։, - Թղ. 238ա։ Նախադրութիւն Յովհաննու աւետարանին։ Յովհանն աւետարանն գրեալ է Յովհաննու որ եղբայր է Յակոբա Ջեբեդեա, ևն (տարբեր գըր. չութեամբ)։ Թղ. 240ա։ Յովհաննէս (առանց խորագրի)։ Ի սկզբանէ էր բանն, և բանն էր առ Աստուած, ևն։ - Վերջ Թղ. 393ա1։ Տանել զգիրսն որ թէ գրեալ էին,։

Content