462

ՇԱՐԱԿԱՆ Զ

ՊԺԸ = 1369 - ՊԺԸ = 1369

ID

Number

462

Old record number

755

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ Զ

Start date

ՊԺԸ = 1369

End date

ՊԺԸ = 1369

Date details

ՊԺԸ( = 1369)։

Copy place

անյայտ, որովհետեւ յիշատակարանին մէջ ջնջուած է նախկին անունը եւ վրան նոր եւ անվարժ մելանով գրուած է «Չանկալ գիւղ»։

Reference

Type

Number of pages

345

Dimension

10,2x14 (9,5x 14,2)

Layout

միասիւն (7x10)։

Writing details

բոլորգիր, վարժ եւ ընտիր խազագրութեամբ։

Codicology

28, որոնցմէ իէ ունի 15 Թղ., իը՝ 16 Թղ., մնացածները 12 Թղ., ա թերթէն առաջ կան երկու թուղթեր եւս։

Principal subject

Subject details

թուղթ դեղնորակ, գործածութենէ սեւցած։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, ներսէն պատուած է նուրբ կտաւով մը. առաչին կողեը նեղքուած է կեղրոնէն։

State of preservation

թէեւ անթերի սակայն խեղն վիճակի մէջ է, կրկին անգամ կազմուելու կարօտ, Թղ. 228-346 կազմէն դուրս մնացած են, մնացած մասը՝ կազմի անհաստատութենէն ծռած։ Յետագայ ձեռք մը կռնակին կպցուցած է կաշի մը։ Գոցելիք ականջները ինկած են, մնացած է երկարէ գամբ առաչին կաղքին վրայ։ Երկ, րորդ անգամ կազմուած ասեն աւալցած է իր բերոց և նորագոյն գրիչով գրուած է զանազան շարականներ ու երգեր։

Copyist

Owner

գրիչը։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

կանոններու սկիզբը, շատ հասարակ եւ աննաշակ։

Initials

Marginal illuminations

մէկ քանի հատ, բոլորն ալ սեւ մելանով եւ անարժէք

Images

Canon tables 1

չկան։

Canon tables 2

անարժէք անվարժ ձեռքի արդիւնք. գուցէ մանուկ մը իր փորհերը կատարած է։

Title text

Blank pages

Թղ. 1ա, 3ա, 3բ, 79բ. 80ա, որոնց վրայ գրիչի փործ կատարուած են եւ կամ յիշատակութիւններ կան։

Colophon

1. Թղ. 328բ. «Փառք ամենասուրբ Երրորդութեան Հաւր եւ Որդւոյ եւ սուրբ Հոգւոյն. ամմէն։ Արդ գրեցաւ եղանակաւոր տառս ի թվականիս հայոց ՊԺԸ( = 1369), ի հայրապետութեան Տեառն Մեսրոպա(յ), ի գեղջ որ կոչի Չանկալ գեղ (անունը ջնջուած եւ նոր գրուած է), ընդ հովանեաւ սուրբ Կարապետիս, ձեռամբ բազմամեղ եւ անարհեստ գրչի, ի վայելումն անձին իմոյ եւ ի յիշատակ ծնաւղաց իմոց եւ եղբարց։ Արդ որք աւկտիք ի սմանէ յիշեսջիք ի Քրիստոս զյառաջ ասացեալ ստացաւղ սորա եւ զծընաղսն իւր, ընդ նըմին եւ զիս ըզգրողս. եւ Քրիստոս Աստուած յիշելոցս եւ յիշողացտ եւ ամենայն հաւատացելոց ողորմեսցի, եւ նըմա փառք յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն»։ 2. Թղ. 78բ. Շատ անվարժ նոտր գրով. «Ես մեղաւոր եւ անարժան ծառայ Աստուծոյ յԱրաբկերցի տիրացու Առաքելի որդի ՓԷլիպոսըս գրեցի, ով ոք որ հանդիպի մէկ Հայր մեղայիւք մեզ յիշեսցէ, վարձն Աստուծոյ առցէ. ամէն։ Ես գրեցի, գիրս մնայ, ձեռս հողանայ, Տէր զքեզ մեղայ, Տէր ողորմեայ։ Թվին հայոց ՌՄէձին ( = 1787), տաճ(կ)աց 1201ին»։

Informations

«Պարոն Միքայէլի Չոպանեան որ ի Չենկէլ գիւղ Կոստանդինուպօլսոյ, յիշատակ Ուխտիս սրբոյն Ղազարու ի Վենետիկ. ՌՄԼԷ (1788)։ Երեր ընդ իւր Վ. Հ. Ղուկաս վրդ.ն մեր Ինճինեան, 1790, ՌՄԼԹ, հոկտ. 8»։ Մատեանս է Շարակնոց, եւ կը հետեւի Ա. Շարակնոցին. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 4ա. «Կանոն ծննդեան Աստուածածնի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3-5)։ 2. Թղ. 12ա. «Կանովն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-15)։ 3. Թղ. 31ա. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 4. Թղ. 33ա. «Կանովն Անտոնի անապատականի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-26)։ 5. Թղ. 49բ. «Երգ Բուն Բարեկենդանին աոսջին կիւրակէին», (Հմմտ. Ա. Երկ. 38 6. Թղ. 93ա. «Կանովն յարութեան Ղազարու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 7. Թղ. 94բ. «Կանովն Գալստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 80)։ 8. Թղ. 97ա. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 81)։ 9. Թղ. 98ա. «Կանովն Մեծի ԵրկշաԱմբողջ աւագ շաբաթի շարականները հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 82-88։ Շարականս ունի Ա. Շարակնոցի Աւագ Ուրբաթի Մեծացուսցէն, սակայն կը պակսի նւագ Յարաթ օր. 10. Թղ. 117բ. «Կանոն սրբոյ Պասէքին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137), 11. Թղ. 162ա. «Կանոն Պենտակոստէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144)։ 12. Թղ. 174ա. «Կանոն ծննընդեան Յոհաննու» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 145-147)։ 13. Թղ. 183բ. «Կանովն Որդւոց եւ Թոռանց սրբոյն Գրիգորի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 148. սակայն Մանկունքէն առաջ «Աստուածային հաւատոյ հարցըն սրբոց», առանց վերնագրի դրած է Ս. Ներսէսի տօնին ամբողջ շարականները (հմմտ. Բ. Շրկ. § 77)։ 14. Թղ. 187ա. «Շարական սրբոյն Ներսեսի հայրապետին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 149. տես նաեւ վերի ծանօթութիւնը։ 15. Թղ. 187բ. «Շարական սրբոյն Սահակա(յ) հայրապետին» (հմմտ. Ա. Երկ. §8 150-152)։ 16. Թղ. 194ա. «Կանոն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 158)։ 17. Թղ. 196ա. «Կանոն Վարդավառին։ (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 18. Թղ. 202ա. «Կանովն Շողակաթին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 19. Թղ. 204ա. «Կանովն Փոխման Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 158, 20. Թղ. 210բ. «Կանովն Նաւակատեաց ւուրբ Խաչին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 16121. Թղ. 226բ. «Կանոն սրբոց Մարգարէիցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-179)։ 22. Թղ. 241բ. «Շարական սրբոյն Նիկողոյոսի հայրապետին» (Հմմտ. Բ. Շրկ. 23. Թղ. 242ա. «Շարական սրբոյն Գրիգորի աստուածաբանի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §9 180-181)։ 24. Թղ. 243ա. «Շարական սրբոյն Կիւրղի Երուսաղեմայ հայրապետին. Մանկունըք նոր Սիովնի փառաբանիչ»։ 25. Թղ. 243ա. «Շարական սրբոց Եւստռատիսեանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 182-184)։ 26. Թղ. 244բ. Շարական սըրբոց Տարագոսեանց. ԴՁ. Տենչալի տաւնիս սըրբոցն զուարճանան այսաւր (հմմտ. Դ. Շրկ. § 35)։ 27. Թղ. 245ա. «Շարական սրբոյն Ստեփանոսի Ուլնեցւոյն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 185-195)։ 28. Թղ. 255ա. «Երգ առաջի աւուրն միաշաբաթին... Նորաստեղծեալ» եւն (հմմտ. Ա. Շրկ. § 196)։ 29. Թղ. 260բ. «Երգ արեւագալին» եւն. (հմմտ. Ե. Շրկ. § 27, հանդերձ ծանօթութեամբ)։ 30. Թղ. 265ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 31. Թղ. 286ա. «Կանովն համաւրէն ննջեցելոց ի Քրիստոս»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215. ձեռագիրս Ա. Շարականի հետեւեալ Տէր յերկնիցները զանց ըրած է. § 211. «Ի գալստեան... Գայ զաւրութեանց թագաւորն». § 212. «Զքեզ աղաչեմք... Արեգակն». § 213. «Փառրք քեզ ... Լեառն վիմածին». § 214. «Ժողովեալքըս ի տաճար ... Ի հանդերձեալ նորոգմանն». § 215. «Որ ի Հաւրէ... Ես ասացի»։ Այս շարականները յետագայ ձեռքէ մը օրինակուած եւ ագուցուած են ձեռագրին ետեւ. տես ստորեւ § 40։ 32. Թղ. 303ա. «Շարական հանգըստեան. Աստուած անեղ անժամանակ»։ 33. Թղ. 307ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 34. Թղ. 328բ. «Շարական խնկարկութեան. ԳԿ. Յայս յարկ»։ 35. Թղ. 229բ. «Սրբուն Սարգսի եւ որդուն Մարտիրոսի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 229. այս եւ յաջորդ կանոնները աւելի ուշ դարու գրութիւններ են քան բուն ձեռագրին թուականը։ 36. Թղ. 330բ. «Սրբուն Գրիգորի Լուսաւորչին. Այսաւր զուարճացեալ» (հմմտ. ևԱ. Շրկ. § 225)։ 37. Թղ. 334բ. «Լերինք ամենայն այսաւր ցնծացէք» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 225 ծանօթ. եւ § 226)։ 38. Թղ. 336ա. «Արեւելք գերարփին եւ աւթարան լուսածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 228, Բ. Շրկ. § 122)։ 39. Թղ. 339ա. «Սարսափելի որոտմամբ եւ ահագին ... Ահեղ եւ մեծ բարբառով»։ 40. Թղ. 340ա. «Ի գալստեան Տեառըն ... Գայ զաւրութեանց թագաւորն ... Ըզյիշատակ վկային սրբոյն մեծին Մինասայ... Փառրք քեզ ... Ընդ զըւարդունս երկնից ... Լեառըն վիմածին ... Ժողովեալքս ի տաճար ... Ահագին համբաւ գալըստեան... Ահագին է աւրն ... Մերձ(եց)ա(յ) ես ի դուռն ... Անըսկիզբն Աստուած ... Բազմերամք վեհագունիցըն ... Մեծ եւ ահեղ աւր դատաստանին ... Որ ի Հաւրէ առաքեցար... Ես ասացի Տէր ...» (հմմտ. վերեւ § 31)։ 41. Թղ. 344բ. «Ի յանսահման ծովէն Հայր» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 233)։ 42. Թղ. 1բ. «Կանոն է (եօթն) Խոտէնարակաց. Յաւուրս վերջին ժամանակի». (սկզբնատառք՝ «Յոհանիսի է երգ»)։

Content