115

ԱՒԵՏԱՐԱՆ Լ

ՌԿԶ = 1617 - ՌԿԶ = 1617

ID

Number

115

Old record number

561

Title

ԱՒԵՏԱՐԱՆ Լ

Start date

ՌԿԶ = 1617

End date

ՌԿԶ = 1617

Date details

ՌԿԶ = 1617 (տեց վարը)։

Copy place

, Տիգրանակերտ կամ Համիթ։

Reference

Type

Number of pages

74

Dimension

11x8 (6,9x4,6)

Layout

միասիւն։

Writing details

բոլորգիր ամենամանը և գեղեցիկ. տնագլուխք առ հասարակ երկաթագիր ոսկեզօծեալ, այսպէս և սկզբնատողք իւրաքանչիւր գլխոց։

Codicology

7 1/2, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։

Principal subject

Subject details

թուղթ ազնիւ ի յղկեալ։

Number of lines

19։

Binding

փայտեայ կաշեպատ՝ զարդարուն, գոցելու մասով. իսկ ներսէն պատեալ է սրճագոյն՝ դեղնագիծ ազնիւ կերպասով։

State of preservation

կողերը կռնակի կողմէն սպառուած և քայքայուած առաւոմ՝ վերջէն տգեղ կերպով կարկտուած են։ Թռ 1-4, 6874. արտաքին լուսանցք փոքր ինչ ցեցակեր եղած են։ Քայքայման թէ ուրիշ պատճառաւ, չգիտցուիր, զանազան տեղեր աւելի կամ պակաս թուղթեր ինկած են։ 1-2 թուղթեր - հաւանօրէն մէկը դատարկ և միւսն ալ նկար - սկիզբէն կը պակսին։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 4բ-5ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 8բ-9ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 11բ-12ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ 12բ-13ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 15բ-16ա, 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 28բ-29ա, 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 30բ31ա, 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 38բ-39ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 41բ-42ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 53բ-54ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 58բ-59ա։ 2 թուղթք ընդ մէջ Թղ. 59բ-60ա։ 1 թուղթ ընդ մէջ Թղ. 60բ-61ա։

Copyist

Մինաս։

Owner

նախ Պարոն Գասպար որդի մեծատուն Պարոն Բաղդասարի, ապա այլք։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ։ հաւանօրէն գրիչն ինքնին։

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

իւրաքանչիւր կողմը երկերկու թուղթք, մնացորդք մեծ երկաթագիր Աւետարանի մը։

Lettrines

բազմաթիւ են, թռչնագիրեր ալ կան. ամէնքն ալ եռագոյն և ոսկեզօծ. և ուր որ զարդագիրեր կան՝ հոն սկզբնատողերն ևս կարմրորակ ոսկիով գրուած են։

Initials

Marginal illuminations

բազմաթիւ, փո, քրիկ և եռագոյն. սակայն ասոնցմէ աւելի անսովոր և աչքի զարնող է հետևեալ հանգամանքն, այսինքն՝ նւետարանիս մէն մի երեսը ոսկեզօծ շրջանակի մէջ գրուած է, կապոյտ եռագիծերով և անկիւնազարդերով։

Images

չկան։

Canon tables 1

և

Canon tables 2

մի միայն (Թղ. 1ա). եռագոյն, ոսկեայ դրուագօք և սկզբնատողերով։

Title text

ի բաց առեալ Յովհաննուն, միւսներուն կարմիր։

Blank pages

Թղ. 74։

Colophon

մի միայն գրչու. թեան (Թղ.72ա). Գառք քեզ անզնին սկզբանդ, և ծնելոյն՝ միոյն սկզբանդ, և բղխելոյն միշտ անսկզբանդ, եռակի լուսոյդ բորբոքմանն. և միակի տէրութեանդ համապատուաբար աւրհնութիւն, գոհութիւն, բարեբանութիւն յամենայն տարրեղինացս՝ այժմ և անզրաւ յաւիտեանս յաւիտենից ամէն։ Որ շնորհօք և կարողութեամբ ամենազօր սուրբ հոգւոյն, ծրագրեցաւ ոսկիատուփ քրիստոսեան տառս գլուխ միայն գլխաւոր աւետարանչի՝ Յովհաննու սիրեցեալ աշակերտի, փարելոյ ի գիրկսն տէրունականս, ի պահպանութիւն մեծ և փառաւոր աստուածասէր իշխանի Պազտասար կոչելոյ, և սիրասնունդ զաւակի իւրոյ Գասպար պատանեկի։ Որ մեծաւ ըղձիւք յոյս անկեալ ի զօրութիւն աւետաւոր և բարձրաձայն բարբառ քարոզութեան աւետեացս ընդհանուր տիեզերաց, որ յայս տուփս հրամայեալ է տէրն մեր յիսուս քրիստոս ընդդէմ հաւր, թէ Ոչ զայս աղաչեմ զի բարձցես զնոսա յաշխարհէ, այլ զի պահեսցես զնոսա ի չարէ։ Զոր քաջաջան յաւժարութեամբ ետ գրել աստուածասէր տօվլաթատորի որդին Պարոն Գասպարն, զի միշտ և հանապազ մնայ ի գրապանս զգեստու իարոյ, առ ի հանգստութիւն սրտի, և ի պահպանութիւն կարևոր կենաց նորա։ և իւր բարի ծնողացն, հօրն ծաղկեալ ալեօք ծերութեան Պարոն Պաղտասարին և մօրն Զաւհալին, և ամենայն զարմից սորա. զի անսայթաք մնասցեն ի խաբից բանսարկուին։ Մաղթեմ և հայցեմ ի տեսողացդ և ի վերծանողացդ, մի քրթմեջել վասն փոքրագոյն մատենիդ՝ որ ունի զմեծ զօրութիւն փըրկողին։ զի իմ տեսեալ էր (զ)այսպիսի փոքրագոյն մատեան՝ գրեալ յառաջնոցն սրբոց արանց՝ երկաթագիր գրով, զայս գլուխ աւետարանս (իմա Յովհաննու) ի պահպանութիւն Պատրկաց։ Այլ հայցեմք աղօթել և խնդրել զյերկարութիւն կենաց Պարոն Գասպարին. զի կեցցէ, և մնասցէ, և վայելեսցէ, և ի սիրոյն քրիստոսի մի մեկնեսցի։ Արդ՝ գրեցաւ գերահրաշ և բարձրաթռիչ սուրբ տառս կենսաբեր, ի մայրաքաղաքս Տիգրանակերտ՝ որ այժս կուի Համիթ, ընդ հովանեաւ Սուրբ Կիրակոսի տաճարին։ Ձեռամբ զառածեալ, սուտ և փուտ և նուաստ Մինաս գրչի, ՝ի հոլովութեան աբեթեան ամանակիս, երկ հինգհարիւրի վեց տասնեակ այլ յարաբարդի՝ երկեակ ընդ նա շարամանի (իմա ՌԿԲ1613), քանակութիւնս բոլորի։ Այլ և աղաշեմ զվայելողսդ և զհանդիպողսդ՝ մեղադիր չլինել ինձ մեղապարտիս, այլ միայն մի բերանով բազում յանցանաց իմոց թողութիւն հայցել և ծնօղաց իմոց. և որ առատն է ի տուրս բարեաց՝ ձեզ յիշողացդ վարձս բարեաց պարգևեսցէ, բանն հօր տէրն մեր յիսուս քրիստոս՝ հանդերձ էակից հարբն և փառակից հոգւովն սրբով, որով աւրհնի և փառաւորի ամենասուրբ երրորդութիւնն այժմ և անվախճան յաւիտեանս ամէն,։ Այս յիշատակարանէս կիմանանք նախ, որ մեր կրօնասէր և բարեպաշտ իշխաններն և ազատորդիք ինչպիսի յարգանք և սէր կը տածէին առ սիրոյ աշակերտն Յովհաննէս, որուն աւետարանը, որպէս ստուգիւ բան կենաց, յարատև իրենց վրան կրելու, զօրանալու և մխիթարուելու համար՝ ոսկի տառերով դրոշմել և ծաղկել կու տային զայն, որոնցմէ մին իր առջև ունեցեր է գրիչն և որոնց նմանութիւնը կու տայ այժմու գրպանի սոյն Աւետարանս։ Այլ ասոր ձևով և ոճով հնագոյն օրինակի մը քանի որ հանդիպած չենք, կրնանք զայս եղական համարել։ Բ. Գասպարեան տան ազնուականութեանը մի նոր փաստ ևս կ՝ընծայէ յիշատարականս, որուն Ազգաբանութեան պատմութիւն մալ առանձին ծանօթ է մեղ (տես Խմբ Գ. թիւ 7)։

Informations

Content