89

ԱՒԵՏԱՐԱՆ Դ

ՈՁԲ = 1233 - ՈՁԲ = 1233

ID

Number

89

Old record number

1131

Title

ԱՒԵՏԱՐԱՆ Դ

Start date

ՈՁԲ = 1233

End date

ՈՁԲ = 1233

Date details

1233 (տես վարը)։

Copy place

Լամբրոնի դղեակն (ի Տարսոն)։

Reference

Type

Number of pages

278

Dimension

25,3x18 (19,1x13)

Layout

երկսիւն, իւրաքանչիւրն 19x6,5։

Writing details

բոլորգիր մեծադիր։

Codicology

34, իւրաքանչիւրն 8 թուղթք։ Թերթահամարքն ստ. լուսանցից վրայ դրուած են. և Ժ. էն վերջ տասնաւոր հաշուուած են, այսպէս Ի, Լ, Խ, ևն -

Principal subject

Subject details

թուղթ բամբակեայ՝ ողորկ և դեղնորակ։

Number of lines

20։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, շագանակագոյն, գառ դարուն, գոցելու մասով ի միասին, և առաջին կողլ մէջտեղը գեղեցկադրուագ խաչ. ներսէն հասարակ շերտաւոր լաթով պատած է։ - ՄԱԳԱՂԱԹԵԱՅ ՊԱՀ. ՊԱՆԱԿ՝ չունի։

State of preservation

շատ տեղ թուղթերու ներքին սիւները խոնաւութենէ սևցած են. իսկ 1-50 թուղթերու արտաքին լուսանցքները ցեցակեր եղած ըլլալով՝ տարբեր թուղթով նորոգուած են։ Թղ. 50, 171, 271 ոմանք մէջտեղէն և ոմանք ալ ստորին լուսանցքէն ճեղքուած են։ Թղ. 77-79, 86-87 կազմէն փրթած են։ Կողերու թիկնամիջի անկիւնները թեթևակի ճեղքուած են, արծաթեայ պատեանքն ալ հանուած՝ կոճակներուն հետ։

Copyist

Յակոբ (կրօնաւոր)։

Owner

նախ Կարապետ քահանայ (Միջագետացի), և իր եղբօրորդին Ատոմ, ապա այլք -

Commanditaire

Illuminator

հաւանօրէն նոյն ինքն գրիչն։

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

Lettrines

4 հատ միայն, թռչնագիր, գազանագիր, ևն։

Initials

Marginal illuminations

նոյնչափ միայն և նոյն երանգօք։

Images

Canon tables 1

Canon tables 2

4 հատ, տես Թղ. 1ա, 78ա, 125բ, 209ա. ոմանք երկագոյն են, այսինքն մոխրագոյն կանաչ և աղօտ կարմիր. ոմանք ալ եռագոյն, այսինքն՝ աղօտ կանաչ, կարմիր և դեղին։

Title text

կարմիր, Մատթէոսին միայն սևագիր է։

Blank pages

մէկ թուղթ առջևէն և Թղ. 77բ։

Colophon

մի միայն, այսպէս 1. Թղ. 277ա. ֆառք գերագոյն ամենազաւր ձեռին հզաւրին և բոլորից նախախնամողին յաւիտեանս. ամէն։ Յամի վեցհարիւրերորդի, ութսներորդի, երկրորդի Հայոց տոհմիս Տոամարի գրեցաւ անուշահամ աստուածախաւս կևնաց կտակս որ է աւետարանութիւնն տեառն մերոյ և փրկչին յիսուսի քրիստոսի, ձեռամբ Յակոբայ սուտանուն կրաւնատորի և անարժան գրչի, ի խնդրոյ սրբասէր քահանային Կարապետի, ցաշխարճիս Կիլիկեցւոց՝ ի Տար։ սովնի, առ ստորստով լերինս Տորոսի... յանսատոյց դղեակս Լամբրուն, ի փոքրիկ ագարակիս որ Յովանի կոչի, վայրաբնակ լինելով ինձ գրչիս՝ ըստ նախնեաղն ձայնի՝ թէ աւտարք և պանդուխտք եմ, յերկրի։ Ի հայրապետութեանն Տեառն Կոստանդեա և ի թագաւորութեանն քրիստոսապսակ և բարեպաշտ թագաւորին Հայոց Հեթմոյ (Բ.ի)։ Արդ որք աւգտիք ի սմանէ կամ գաղափար առնոյք՝ յիշեսջիք ի Քրիստոս զստացող գրոցս զԿարապետ աստուածաբնակ քահանայ, զի ստացաւ զսա յարդար վաստակոց իւրոց, ի յիշատակ հոգւոյ իւրոյ և ի վայելս և ի ժառանգութիւն սրբասնունդ պատանւոյն Ատոմայ՝ եղբօրորդւոյ իարոյ։ զի և սոքա աւտար գոլով յայոս գաւառէ, զի էին ի Միջագետաց աշխարհէն. և վասն աստուածասաստ ցասմանն՝ որ բարկութեամբ շարժեալ զմարդակերպ գազանսն (զԹաթարս) որ տապալեցին զամենայն աշխարհս Հայոց և զբազում ազգս մաշեցին ի սուր սուսերի. և սա թողեալ զհայրենի ժառանգութիւն իւր վասն բարբարոսացն երկիւղի, եկեալ յաշխարհ։ Կիլիկեցւոց իւրովք հարազատովքն։ Ընդ նմին աղաչեմ յիշել աղաւթիւք ի տէր զյոքնամեդ և եղկելի գրիշս, և զծնողսն իմ, և զաստուածասէր և բարի Ստրատելատն զՊարոն Յուշապն, զի հոգւոյ չափ աւժանդակ եղև ինձ ի պան։ դըխտութեանս իմում, զի պահեսցէ զնա տէր աստուած խաղաղութեամբ ի կեանս իւր, և զկնի ելիցն իւր ընդ սրբոց զինուորացն զնա դասեսցէ։ Եւ որք յիշէքդ զմեզ ողորմութեամբ ի բարի՝ և աստուած յիշեսցէ զձեզ յիւր յանհուն բարին և յանսպառ ողորմութիւնն ամէն։ Եւ աղաչեմ զամենեսեան որք նայիք ի սա՝ անմեղադիր լինել խոշորութեան և սխալանաց որ ի սմա. զի այս իսկ էր կար մեր, այլ և աւուրքս դաժան և ես տկար գոլով և պանդուխտ։ Ե։ քրիստոսի աստուծոյ փառք այժմ և յանգրաւ յաւիտեանն,։

Informations

. Ձեռագիրս 1791 էն յառաջ արդէն մտած էր հաւաքմանս մէջ, թէպէտև անդրագոյն տեղեկու. թիւնք կը պակսին։ Թէ՝ հնութեան և թէ՝ գեղարուեստի կողմէն երրորդակարգ Աւետարաններէն է Մատեանս է Աւետարան լիակատար, և Յովհաննու Հանգիստը, այսպէս 1. Թղ. 1ա1։ Աւետարան ըստ Մատթէոսի Գիրք ծնընդեանն յիսուսի քրիստոսի որդւոյ Դաւթի, որդւոյ աբրահամու, ևն։ - Վերջ Թղ. 77ա2։ Յունի Նախադրութիւն և Գլխացանկ. այսպէս են և յաջորդքն։ Մեծ և փոքր գլուխներն հոս ևս կրկին բաժանմունքներ ունին. մէկը բուն գրչութեան սև մելանով, և միւսը կարմիր՝ Նոր գրքութեամբ. սակայն երկուքն ևս կը տարբերին տպագրութենէն։ Յաճախ կողմնակի լուսանցքներուն վրայ նշանակուած փոքր գլուխները՝ ստորին լուսանցքներուն վրայ նորէն մէջ բերուած են, և անոնց հանդէպ նշանակուած են միւս աւետարանաց համաձայնութեան գլուխները։ Այսպէս և փոխադարձաբար են միւս աւետարաններուն (հմմտ. Թ. 87 և Թ. 88)։ 2. Թղ. 78բ1։ Աւետարան ըստ Մարկոսի։ Սկիզբն աւետարանի յիսուսի քրիստոսի որդոյ աստուծոյ, ևն։ - Թղ. 123բ. Աւետարան ըստ Մարկոսի (առանձինն կարմրագիր)։ Յարուցեալ յիսուս առաւօտուն առաջին միաշաբաթուն, ևն։ (Հմմտ. Թ. 88, 8. 3. Թղ. 146բ2, և տպ. ԺԶ, 9-20)։ 3. Թղ. 226բ։ Աւետարան ըստ Ղուկասու։ Քանզի բազումք յաւժարեցին ևն։ Վերջ Թղ. 208բ2։ ԻԲ. գլ. 43-47 հմմտ. Թ. 88 8. 4. և ապագրութիւնը։ Եւ ԻԴ. 13 ունի. հարիւր և վաթսուն ասպարիսաւ,։ 4. Թղ. 209ա։ Աւետարան ըստ Յովհաննու։ Ի սկիզբանէ էր բանն, ևն։ - Վերջ Թղ. 270բ2։ Չունի, Թղ. 220ա, տպագրութեան Ե. 4րդ համարը՝ այն է հրեշտակի իջումը յաւազանն Պրոբատիկէ։ Իսկ Թղ. 231ա, ունի շնացեալ կնոջ պատմութիւնն՝ իբր շարունակութիւն նախընթաց գըլխոյն, և առանց լուսանցքի վրայ բան մը նշանակելու(Հմմտ. Թ. 88 8. 5. Թղ. 237ա)։ 5. Թղ. 271ա։ Հանգիստ երանելոյն Յոհաննու առաքելոյ և աստուածաբան աւետարանչի. Եր ընդ եղբարսն երանելին Յովաննէս, ևն։ Վերջ Թղ. 277ա։ Աւանդեաց զհոգին ի ձեռս տեառն, որում փառք այժմ և միշտ և յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ (Ունի նշանաւոր տարբերութիւններ զօհրապեան տպագրութե

Content