121205Ռ1551։
բոլորգիր մեծ, սև մելանով և միայար գրչութեամբ։
27, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։
թուղթ գորշագոյն և ողորկ։-
նոր, ստուարաթղթեայ՝ շիկագոյն կաշիով պատած, առանց զարդի։
նախ Աքատ, ապա այլք -
չունի։ - ՀԱՆԳԱ. ՄԱՆՔ լաւ վինակի մէջ է, միայն Թղ. 1ա - 8բ։ արտաքին լուսանցք մասամբ ցեցակեր եղած են։ Թղ. 14 հինն ինկած ըլլալով՝ նոր թուղթով և գրչութեամբ լրացուած է. հին կազմի կողերն ևս ինկած են։
բազմաթիւ են և եռագոյն. թռչնագիր, վիշապագիր ևն, մեծագոյն և միջակ մեծութեամբ։
համեմատ զարդագրրոց և յաճախ անոնց հետ միացած. պէսպէս մեծութեամբ, որոնց մեծ մասն թռչնազարդեր են՝ մարդու գլուխով և բուսակատարներով։
չկան, -
և
4, (տես Թղ. 3ա, 82ա,134ա, 228ա։ եռագոյն են, այսինքն ջնարակային կարմիր, կապոյտ և ճերմակ -
կարմիր, այսպէս են ։ բոլոր տնագլուխ տառերն։
Թղ. 1, 2բ, 81բ, 132ա2-բ, 133, 227, 295բ (կէսէն վար), 296-297։
։ բազմաթիւ են գլխաւորապէս 1. Թղ. 292ա. Գրչէն, այսպէս. Գառք քեզ անսահման անուն և անզուգական անձնաւորութեան հայր և որդի և սուրբ հոգի յամենայն արարածոց և բնաւից եղականաց։ Բարոյ ամէն ոք ցանկա, ոմանք մասից և այլք բոլորին, աստուածայնոյն և գերագոյն. զորոյ տէր բանա զաչս ներքին մարդուն. գիտել և ճանաչել զդիւրագործեան և զապականելի կենցաղոյս վայելս թէ ընդ գտանելն՝ վաղվաղակի արագ ունի զկորուստ։ Իսկ որոց մաքուր և յստակ են հոգւոյն տեսարանքն, և լուսատեսակ ունիցին զմըտացն աչք, գանձեն անձանց իւրեանց անճոխոպրելի շահս. որ միշտ և անզրաւ ունի զկա ընդ աստուծոյ, և ոչ ական հատանի ի վնասակարողաց։ Ուստի և շառաւիղն աւրհնութեան և սեռն բարենշան սրբազան և գերամաքուր մարդ աստուծոյ նախանձեցաւ նախաձ բարի. և տեսեալ զոմանս տարփողական սիրով տենչացեալս, զի տեառն մերոյ և զաստուծոյ մատեան աւետարանի, յինքեանս գրաւէին, և ապա խորհուրդ մի բարի ի մէջ առեալ ասէ, թէ զամենայն գոյք մարդոյ անցաւոր տեսանեմ ստացաւ զստացուածս գեղեցիկս։ Նախանձեցաւ զնախանձն բարոք։ Ապա թախանձեալ զյոգնամեղ և զանարժան գրիչս զՅոհաննես երեցս նկարագրե, զաստուածախաւս սուրբ աւետարանս, ի վայելս և ի սփոփանս կենդանութեան, և զկնի փոխման՝ յիշատակ յաւիտեան. ըստ այնմ եթէ Երանի որ ունիցի զաւակ ի Սիոն և ընդանեակ յԵրուսաղէմ։ Եւ իմ հարկեալ ի սիրոյ նորա թէպէտև ի վեր էր գործառնութիւն սորա քան զկար իմ և զարժան. ապա զանկարութիւն է բաց եդեալ ապաւենեցայ յայն որ տա առատապէս և ոչ նախատէ. և ըստ կարի իմում ջանացեալ լցի զփափաք սորա։ Եւ գրեալ աւարտեցի զսա ի գիաղն Մաղարա, ընդ հովանեաւ սոարբ Յակոբա և այլ սուրբ նշանացս, ի յերկիրն որ աս Ալպստան, ի Թուիս Հայոց. Ռ։ Արդ՝ որ ժառանգէք զսա՝ կարդալով կամ աւրինակելով, յիշեսջիք սրտի մտաւք զմեղաւոր գրիչս զՅոհաննէս երէցն, և զծնաւղսն իմ զմղտեսի Ամիրն և զմղտեսի Եղիսաբեթն, և զամենայն ազգայինսըն իմ։ Մանաւանդ զստացող սորին, որ ետ գրել զսուրի աւետարանս՝ ի հալալ վաստակոցն իւրոց, զԱքատն՝ որ է կուսամանուկ և երկիւղած աստու. ծոյ, և զհայր և զմայր սորին և զամենայն ստացուած սորին։ Յիշեցէք ի մաքրափայլ աղաւթս ձեր, և աստուած զձեզ Նիշէ իւր սուրէ արքայութիւնն ամէն,։ Ասոր կը յաջորդեն՝ տարբեր գրչութեամբ՝ ուրիշ ընդարձակ յիշատակագրութիւնք, ուր կը յիշատակուին բազմաթիւ նուիրատուաց անուանք՝ հանդերձ իրենց նուիրատուութիւններով, ամէնքն ևս մի և նոյն ձեւով յեղյեղուած։ 2. Յովհ. աւետ. վերջը, կայ կազմողէն. Գառք ամենայսուրբ երրորդութեան հօր և որդոյ և հոգւոյն սրբոյ անզրաւ յաւիտեանս ամէն։ Արդ՝ կազմեցաւ երկրորդ կապս ձեռամբն սուտանուն ախմար գրչի՝ Յովանէս փահանայիս. որ անունս է քահանայ և գործովս հեռի. թվին Ռ. Ծ.Ա. ի Կեսարիայ ի դուռն սոտրբ Աստուածածնի և սուրբ Սարգսայ. Աստուած ողորմի թախիաճի Մկրտչին և իւր կողակցին՝ Կեռիասին որ եղան սապապ սուրբ Աւետարանիս և կապել տուին։ զվարձն ի յաստուծոյ առնեն հարիւրապատիվ ամէն։։ Առաջին յիշատակարանին մէջ յիշուած Յոհաննէսն (այն է գրիչն) տարբեր անձն մի հաւանօրէն վերջնոյն մէջ յիշատակուածէն, այսինքն՝ գրքիս կազմողէն. և այս բանիս ապազոյզ է նախ մի և նոյն անուան տարբեր ձևով ուղղագրուիլն։ Բ. Երկու թուականաց մէջ՝ ալսինքն գրհութեան և կազմին, 51 տարուան տարբերութիւն կայ։ Գ. Մահտեսի Ամիրի որդի գրիչ Յոհաննէսը՝ ի թուին Հայոց ԶՀԵ ( = 1526ին) ուրիշ աւետարան մևս գրած է յորմէ երկու թուղթ միայն հասած է մեզ - կիս կատար յիշատակարանովն հանդերձ - ինչպէս պիտի տեսնուի յաջորդէն։
. Ձեռագիրս 1838ին մտեր է հաւաքմանս մէջ. մեր միաբան Հ. Գիլիպպոս Վ. Թէրճիման Ասլանեան ի Կ. Պոլիս ձեռք բերած է զայն, եւ միշեալ թուին յղած ի Վենետիկ։ Մատեանս է Աւետարան միջակադիր՝ անթերի, բայց առանց Նախադրութիւններու, Գլխացանկերու և Համաբարբառներու։ Թէպէտև համեմատութեամբ նոր՝ սակայն պարունակութեամբ հին աւետարանաց խմբին կը վերաբերի, վասն զի չունի ի վերջ Մարկոսի յարութեան հատուածը, Ղուկ. ԻԲ. 43-44, Յովհ. Ե. 4, և է. 53-Ը. 11 համարները։ Լուսանցից վրայ նշանակուած են հին գլխահամարքն և Կիրակագիրները։ Ուղղագրութեան մասին՝ ունի սխալներ և ռամկական ձևեր. օրին. իմն. Ի կատարել աւուրց վերանալուն նորա, ևն, ևն։ 1. Թղ. 2ա (դատարկ թողուած տեղը սևագիծ տձև խորանի մը մէջ) կայ տարբեր բոլորգրով։ Բշժկութիւն է, խորագրի ներքև գրուած է բժշկութեան աւետարանաց Ցանկ մը, այսպէս. ԻԳ. Վասն հիւանդաց է։- ԿԲ. Վասն բորոտ. հիւ ջերման։ - ԿԸ. Վասն դիւահարի։ - ՀԴ. Վասն մերելի որ յարուց։ - ՀԶ. Վասն կորի։ - ՃԱ. Վասն կոր կաղի, բորոտ խլի։ - ՃԺԴ. Վասն գոսոտի։ - ՃԺԹ. Վասն դիւահարի։ - ՃԽԶ. Վասն հիւանդի։ ՃԽԸ. Վասրն բժշկութեան։ - ՃԾԹ. Վասն կանաց բժշկութեան։ - ՃԿ. Վասն ամենայն ցաւոց։ - ՃՀԴ վասն սնոտի և չար հիւանդի։ - Աւգնէ Աստուած աւգնէ Աստուած։ աւգնէ Աստուած,։ (Այսպիսի բժշկութեան ցանկեր դրուած են նաեւ Մարկոսի, Ղուկասու և Յովհաննու աւետարաններէն յառաջ)։ 2. Թղ. 3ա1։ Մատթէոս (առանց խորագրի)։ Գիրք ծնընդեան Յիսուսի Քրիստոսի, ևն։ - Վերջ Թղ. 81ա2։ Մինչև ի կատարած աշխարհի,։ 3. Թղ. 82ա։ Աւետարան ըստ Մարկոսի։ Սկիզբն աւեաարանի Յիսուսի Քրիսուսի որպէս և գրեալ է, ևն։ - Վերջ Թղ. 132աԵւ ոչ ումեք ինչ ասացին, զի երկնչէին,։ 4. Թղ. 134ա։ Աւետարան ըստ Ղուկասու։ Քանզի՝ բազումք յաւժարեսցին վերստին կարգել, ևն։ - Թղ. 224ա1։ Հարիւր և վաթ։ սուն ասպարիսաւ, - Վերջ Թղ. 226բ2։ 5. Թղ. 228ա1։Աւետարան ըստ Յովհաննու։ Ի սկզբանէ էր բանն, ևն։ - Վերջ Թղ. 291բ2։ Տանել զգիրսն որ թէ գրեալ էին,։