174292անյայտ, հաւանօրէն ԺԻ. դարուն։
բոլորգիր մանը անկիւնաւոր և խիտ։ Տնագլուխք առ հասարակ և մեծ գլուխներուն ալ սկզբնատողերն ոսկեզօծ են կարմիր ենթակայի վրայ։
24 1/2, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։
խորաններն, կիսախորաններն և նկարներն այսպէս ևս մէջ ընդ մէջ մի քանի տեղ մագաղաթ։ իսկ մնացածն յար և նման մագաղաթի ողորկեալ և ազնիւ թուղթ։
փայտեայ կաշեպատ՝ շիկակարմիր և զարդարուն. կողերը ներսէն պատած են դեղնագոյն ազնիւ կերպասով։ Երկու կողերուն վրայ ևս կան եղեր երբեմն արծաթէ քանդակագործ պատ կերներ և անկիւնազարդեր ևս, ինչպէս ցոյց կու տան ծակերն։
՝ ընդհանրապէս լաւ վիճակի մէջ է. կ՝երևի թէ տղու մը ձեռք ինկած է, վասն զի Թղ. 1ա -9ա դատարկ էջերուն վրայ այլանդակ ձևերով մրոտուած են։ Թղ. 7բ, 157բ, մեծ պատկերները թքով կամ թաց լաթով շփուած և կիսով չափ եղծուած են, և Թը 122բ, 124ա, 149բ ալ եզերազարդերը նոյն գործո, ղութեան ենթարկուած են։ Թղ. 290բ-307 վերի լուսանցաքղանցքն թեթև կերպով մկնկեր եղած և ապս կտրտուած են։ Ընդմէջ Թղ. 299բ-300ա թուղթ մը կտրուած և ապա նոր գրչութեամը լրացուած է դատարկ թողուած թղթին վրայ։ Կռնակն ևս սակա։ մի մաշած և ճեղքուած է։
։
երկու կողմէն երկերկու թուղթք. վերջինները մնացորդ են մեծա։ գիր, երկսիւն, երկաթագիր Մաշտոցի մը, իսկ, առա, Տինները՝ ի դէմս Յուլիանոս Աղիկառնացւոյ և Թէռ, դորիտոսի տրամախօսական գրուածի մը։
՝ շատ յա, ճախ և գրեթէ ամէն երեսի վրայ. եռագոյն և ոսկեզարդ. մարդագիր, գազանագիր են չորս աւետարանաց սկզբնատառերն, իսկ միւսներն առ հասարակ թռչնագիր, ինքնագիւտ մոտիւներով և դրից մէջ, ամէնք ևս մանրանկարային և նուրբ ճաշակով դրրուագեալ։
շատ յաճախ, մի և նոյն ազնիւ ե։ րանգօք և ոսկեհուռն նուրբ խառնրդով։ Նշանաւոր է, Թղ. 250ա, լուսանցազարդին վերև տուտին վրայ կանգնած թևարաց սպիտակ աղաւնին (ՀՀոգի է Աստուած։ բառերուն դիմաց), որուն սևամօրուս մար, դագլուխն՝ ոսկեայ և կարմիր լուսասփիւռով պսակեալ է. և Թղ. 75ա, 95ա ևն, գոթաձև և երկսիւն լուսանցարդերն։
20 մեծ. Թղ. 1ը (Աւե.։ տումն)։ Թղ. 2ա (Երկրպ. Մոգուցն)։ Թղ. 3բ (Տեառն։ ընդառաջ), Թղ. 4ա (Մկրտութիւն)։ Թղ. 5բ (Այլակերպութիւն)։ Թղ. 6ա (Յար. Ղազարու)։ Թղ. 7բ (Գալուստ Տեառն յԵրուսաղէմ։) Թղ. 8ա (Ընթրիք քրիստոսի)։ Թղ. 9բ (Ոտնլուայ)։ Թղ. 11ա (ըմբռնումն քրիստոսի)։ Թղ. 12բ (Յիսուս խաչրնդուս)։ Թղ. 13ա (Խա։ չելութիւն)։ Թղ. 14բ (Յարութիւն քրիստոսի)։ Թ. 15ա (Համբարձումն)։ Թղ. 16բ (Հոգեգալուստ)։ Թղ. 17ս (Վերջին դատաստան)։ Թղ. 28բ. (Մատթէոս՝ բազմեալ), դիմացն ալ հրեշտակը կանաչ պճղնաւոր հագած է և ասոր վրայ արիւնագոյն բաճկոն (արխալխի ձևով մինչև ծունկերը։ Թղ. 105բ. (Մարկոս բազմեալ), ու. նելով իւր դեմացր բերանաբաց առիւծ մը, Թղ. 157բ Ղուկաս բազմեալ, դիմացն ալ իր խորհրդանշանը ցուլ, կիսեղծ վիճակի մէջ։ Թղ. 240բ. (Յովհաննէս՝ բազմեալ առանձինն անձաւի մէջ։ Ասոնցմէ դուրս կան 60 ալ փոքր պատկերներ - լուսանցքներուն վրայ - երքեմն խմբովին, և երբեմն երկու, ևն։ Պատկերքն մեծ և փոքր թէ՝ երանգոց խառնրդով և թէ արուեստիւ յոյժ կը տարբերին խորաններէն, կիսա, խորաններէն, զարդագրերէն և լուսանցազարդերէն այսինքն աւելի ստոր են, և հաւանօրէն տարբեր ձեռքէ նկարուած։ Պատկերներուս մոտիւներն նմակ են Թ. 173ի մոտիւներուն, գոյները միայն փոփո, խուած են։ Ղուկասու պատկերն եղծուած է, որկ սակայն ամենէն աւելի ինքնագիւտ է կեցուածքով և տարագով։-
10, (տես Թղ. 18բ, 19ա, 20բ, 21ա, 22բ, 23ա, 24բ, 25ա, 26բ, 27ա). ամէնքն ալ բազմագունեան և ոսկեզարդ. յոյժ ակնապարար են թէ գունոց ազնուութեամբ թէ արուես տի կատարելութեամբ. արտաքին սիւները միշտ վարդակարմիր են և վրանին խիտ առ խիտ սպիտակ խաչեր. իսկ ներքինները մերթ կանաչ և մերթ կապոյտ, նորաններուս իւրաքանչիւր հանդիպակագոյգը իրարանման և հաւասար դրուագեալ են՝ տեսակ տեսակ հաւ թռչուններով, թագապսակ գազաններով և գունագեղ ծառերով։
4. (տես Թղ. 29ա 106ա, 158ա, 241ա)։ Ջորսն ալ խորանաց ազնիւ գոյներով և ոսկեզարդ. գոթական բնակամարներով և յոյժ ճաշակաւոր. ներքնակամարաց կանաչն - ոսկեայ և սև եզերագծերու մէջ - աւելի գեղեցիկ կ՝ընէ զասոնք՝ քան խորանները. մանաւանդ հիանալի են 1,2 հրդմ. լայնութեամբ ոսկեյատակ խարիսխներն։ որոնց իւրաքանչիւրն երկու կողմէն հորիգոնակաւ դիրքով արտաքին մեծ լուսանցազարդերն և գազանագիրներն իրարու կը կապեն՝ իբրև կամուրջ, և կլ կրեն իրենց վրայ՝ ծաղկագիր սկզբնաբառերը։
Աւետարանաց վրայ չկան, վերջը սևագիր՝ կարմրախառն. իսկ գլխոց և նախադրութեանցը կարմիր։
Թղ. 1ա-2բ, 3ա, 4բ, 5ա, 6բ, (ա3բ, 9ա, 11բ, 12ա, 13բ, 14ա, 15բ, 16ա, 17բ, 18ա, 19բ։ 20ա, 21բ, 22ա, 23բ, 24ա, 25բ, 26ա, 27բ, 28ա, 103ա, 104ա, 105ա, 153ա2, 156ա-157ա, 238ա2-240ա, 301ա307բ։
բսարովնն կը պակ սին, միայն Թղ. 301ա. դատարկ թողուած տե, ղը կայ վերջին ստացողի կնիքը, որ կը կրէ 1878 թուականը. իսկ անունն և ազգանուն։ այնքան անորոշ ելած են՝ որ դժուար է կարդալ։
. Ձեռագիրս յամին 1897 մտեր է հաւաքմանս մէջ, մեր միաբան Հ. Գրիգոր Վ. ճէլա։ ւեան գնած է ի Կ. Պոլիս։ Աստեանս էԱետոր = փռրաղիր, նկա-րազարդ և անթերի։ Իբր գեղարուեստական գործ յոյժ յարգի է, մանաւանդ տարազներու և գոթական և այլ ոճերու խառնուրդի համար։ Հին գլխահամարներն ընդհանրապէս կանոնաւոր՝ կերպով նշանակուած են լուսանցից վրայ, և ասոնց ներքև ալ կարմրագիր ուրիշ գլխահամարներ։ Գլխահամարներուն վարը կարմրոսկեայ փոքրիկ բոլորակներ գծուած են գըրչէն՝ եզերազարդերուն և բնագրի միջև, սակայն դատարկ թողուած են, կիրակագիրներն ալ դուրսով դրուած։ Աւետարանս չպարունակեր Պրոբատիկէ հրեշտակին (տես Յովհ. Ե. 4) և շնացեալ կնոջ պատմութիւնքը (է. 53- Լ. 11). մնացեալքն տպագրութեան պէս։ 1. Թղ. 9բ։ Եւսեբի՝ Կարպիանոսի սիրելի եղբօր ի տէր ողջոյն, ևն։ - Թղ. 20բ27ա։ Կանոնք։ 2. Թղ. 29ա։ Մատթէոս (առանց խորագրի, չկայ նոյնպէս ցանկ գլխոց և նախադրու, թիւն)։ - Վերջ Թղ. 102բ2։ 3. Թղ. 103բ1։ Գլուխք Մարկոսի աւետարանին։։ - Թղ. 104բ։ Նախադրութիւն Մարկոսի աւետարանին, ևն։ Թղ. 106ա։ Մարկոս։ Սկիզբն աւետարանի Յիսուսի Քրիս։ տոսի որդւոյ աօտուծոյ որպէս և գրեալ է ի մարգարէս, ևն։ - Վերջ թղ. 153ա1։ 4. Թղ. 153բ։ Գլուխք Ղուկասու աւետարանին։ - Թղ. 155ա։ Նախադրութիւն Ղուկասու աւետարանին,։ - Թղ. 158ա։ Ղուկաս։ Քանզի բաղումք յաւժարեցին, ևն։233ա2։ հՀարիւր և վաթսուն ասպարիսաւ, ևն։ - Վերջ Թղ. 237բ2։ .Թղ. 238ա։ (Գլուխ աւետարան Յուանու.։ - Թղ. 239ա։ Նախադրութիւն Յով. 1122 ,է լ լւՍ1 բէ1 Հլկ Հ։ ցնսոէ, աւետարասլ1շ, Հէետ (Ղ. ՀԳ14։ Եո4. հաննէս։ Ի սկզբանէ էր բանն, ևն։ - Վերչ Թղ. 300բ2։ Տանել զգիրսն որ թէ գրեա։ էին։