139145ան յայտ, զի գրչին և նախկին ստացողի յիշատակարաններն կորած են. Ձեռագրաց ցանկին մէջ արձա։ նագրողն (Հ. Ղ. Ալիշան) Ժ. դարուն գրուած կը համարի։ Արտաքին հանգամանքն - այսինքն՝ մագաղաթը, մելանը, զարդագրոց նախնական պարզութիւնն, ևն իսկ կարծէք թէ այդ կը ցուցնեն։ Բայց հնագրական քննութիւնք հակառակը կը թուին հաս. տատել. այսինքն ԺԱ.ին վերջը, և կամ ԺԲ. դարո։ առաջին կէսին գործ է։ Ահա փաստերը։ Նախ կիտադրութիւնն որ համաձայն այժմեանին կատարեալ է (իմա երկու կէտով, պատիւով, հարցական նշանով, ևն) որոնք Ժ. դարում դեռ չկային սոյն ձևո։ - ինչպէս կը վկայեն Մոսկուայի և մեր հնագոյն ա, ւետարաններն։ Բ. Գիրերուն ձևն, զի ցածադիր են։ նուրբ և անկիւնաւոր։ Գ. Մագաղաթն որ չափազան։ նուրբ է և Ժ. դարուն անսովոր։ Դ. Զարդագրերո։ գծաւորութիւնն և գլխատառերէն ոմանք (օրին. իմն Թղ. 87բ.) որ վերէն մինչև վար լուսանցաքղանցն՝ գրաւած են։ Սակայն գունագոյն եզերազարդերն որոնք միացուած են սրճագոյն սկգրնագրերուն հետ - չեն կրնար գրչէն գրուած ըլլալ և ոչ ալ միաժամանակ, այլ շատ ետքը. ահա այս պատճառաւ իսկ Աւետարանիս գէթ գրութիւնը անոնցմէ աւելի հին կ՝երևի։
երկաթագիր մանրիկ, անկիւնաւոր և նրբագիծ։
17, իւրաքանչիւրն 8 թուղթ. թերթահամարներն արտաքին լուսանցից վերին քղանցքին վրայ նշանակուած են. և Ժ.էն վերջ փոխանակ ԺԱի՝ Ի. Լ. Խ, ևն կը յառաջեն։
մագաղաթ նուրը և փայլուն նիւթով ջրդեղեալ, բոլորովին դեղնած։
փայտեայ կաշեպատ շիկագոյն գոցելու մասով։
՝ շատ վատ պահուած. սկիզբէն ինկած են խըրաններն։ Մատթէոսի պատկերն և Ա. 1 - Թ. 9 համարներն. իսկ վերջն ալ Յովհաննու պատկերն և աւետարանի Դ. 36 համարէն մինչև վերջ։ 1 - 2 թուղթ ալ կը պակսին ընդ մէջ Թղ. 121բ2 - 122ա1 և նոյնչափ ալ ընդ մէջ Թղ. 123բ2-124ա1։ Ներքին լուսանցք առ հասարակ (վերին կողմը) խոնաւութենէ փտտած են՝ 3-4 տողերով հանդերծ - շատ տեղեր ալ հասարակ Թղթով նորոգուած։ Կողերու քանդակագործ պատեանքն և կոճակներն հանուած են։
նախկինն անյայտ, իսկ վերջինքն Աւրան, Մելքոն և Յամբարեան ոմն։ - ՅԻ։ ՇԱՏԱԿԱԳՐՈՒԹԻՒՆՔ Թղ. 41ա, 80ա2։
չկան։
չկան։
բազմաթիւ են ընդհանրապէս սրճագոյն, որոնք բնագրին յատու։ և աւելի հին են. քիչ անգամ բազմագունեան՝ կամ լաւ ևս կարմիր, կանաչ, կապոյտ և դեղին գոյներով Գիւտաւոր և գեղեցիկ են այն լուսանցազարդերն՝ ո։ րոնք տողամիջի երկայն գիծով կամ նրբազարդերու գըլխատառերուն հետ կապուած և ներդաշնակուած են. օրին. իմն, Թղ. 39ա2, 87բ1, 135ա2. որոնք սակայ։ հաւանական է որ ետքէն նկարուած ըլլան կիրակա, գիրները դնելու համար։
2, քառագունեաւ և առանց ոսկւոյ։ Թղ. 41բ. Մարկոս բազմած պարգ սթոռի մը վրայ, որուն չորս կողմը դատարկ է, և դիմացը կանաչագոյն գրակալ, ուր գրակալին վրա գրուած են Սկեզբն աւետարանի, բառերը։ Հագած է դե ղին ցոլքերով կանաչ ներքնազգեստ մը, և անոլ վրայէն սևագիծ մութ կարմիր կրկնոց մը, որ ուսե րէն մինչև մէջքը պատելով՝ ծնկուրներուն վրայէ։ վար կախուած է։ Թղ. 80բ. Ղուկաս՝ առաջնոյն դրիչ մէջ, միայն սա կանաչագոյն կրկնոց հագած է բո ցագոյն մութ կարմիր ներքնազգեստի վրայէն, դի, մացի գրակալն ալ ներքնազգեստի նման գոյնով նկարուած է, որուն վրայ զետեղուած բաց մատեանլ կը կրէ. Քանզի բաղումք յաւծարեցին, սկզբնատողը։ Իսէ աթոռը՝ կապուտախառն մութ կանաչով ներկուաւ է։ Յոյժ հետաքրքական են նկարքս թէ տարազուց՝ և թէ գունոց կազմութեամբ և ոճովը և՝ արտակարգ փայլունութեամբ, վասն զի ջրդեղեալ են. այսպէ։ են նաեւ մատենիս բոլոր սիւները, որ հազուադէս է։
չկան։
1հատ միայն՝ Ղուկասու աւետարանին սկիզբը՝ (Թղ. 81ա.), և այ։ իսկ յոյժ անսովոր և նորաձև, այսինքն կպրաձիւ։ թի նման սև և փայլուն ներկով երկայն քառակու սի մէ - շուշանաձև անկիւնազարդերով որ հորիզոնական գիծով կը ձգուի ներքին ուղղահայեաց լու սանցքէն դէպ ի յաջ, կը գրաւէ վերին և վարի լու. սանցքը՝ մէկ ծայրէն ցմիւսն, պատելով գրութիւնը իլ օժաձև գալարումով՝ բաց ունելով աջակողմեան ծոցը Այս կիսախորանիս վրայ, արծաթագոյն դրուագեալ զարդերուն մէջ, գրուած են Ղուկասու աւետարանլ սկզբնաբառերը։
ջնարակային կարմիր, վերջը կրկնուած են սևով։ Բան մը որ եզական է, նոյն խորագիրները երեքնուած են նաև Ղուկա։ սու և Մարկոսի նկարներուն վերև իսկ՝ լուսանցիչ վրայ։
Թղ. 40բ2, 41ա, 80ա2։-
սակաւ են և յե. տին ստացողաց 1. Թղ. 81ա2 (դատարկ թողուած տեղը) Կայ նոր նոտրագրով՝ այսպէս։ Դարձեալ յիշեցէք ի Քրիստոս զվերջին ստացող սուրբ Աւետարանիս՝ զբարէմիտ քրիս(տոն)եաքս՝ զԱ բան, զՄելքոն, Մարտիրոսն, զՎարդան, զԹադոսն, Հայրապետն, Թուման, Խանատուրն, Գուլայուտն, Խութաքն, Գաւրզին զմեծն (և վրան յաւելուած Կոստանդս) և զփոքր առ հասարակ ամէն։ յիշե-վ. 3։ ցէք և աստուած ողորմի ասացէք նոցա, աստուած ձեզ ողորմեսցի, ամէն. Հայր մեր։ 2. Թղ. 41ա (դատարկին վրայ և նոր գըրով). Յամբարեան 1869։
։ Ձեռագիրս յամին 1875 մտեր է հաւաքմանս մէջ, մել միաբան Հ. Մաղաքիա Վ. Յովհաննէսեան Կարինէն յղած է ի Մայրավանս Ս. Ղազարու։ Մատեանս է Աւետարան փոքրադիր և յոյմ թերի։ Չունի ոչ Նախադրութիւններ ոչ Գլխացանկեր և ոչ ալ Կիրակագիրներ։ Դարձեա չունի (Թղ. 80) Մարկոսի ԺԶ. 9-20, այն է յարութեան հատուածը։ (Թղ. 126բ) Ղուկասո։ ԻԲ. 43-44, այսինքն՝ զօրացուցիչ հրեշտակի հատուածն, այսպէս հաւանօրէն նաև Յովհ Ե. 4, և Ի. 53-Ը. 11 համարներն, այն է իրք կնոջն շնացելսյ։ Ունի սակայն լուսանցիչ վրայ նշանակուած հին գլխահամարներն ու համաբարբառները, մեծ գլուխներուն դիմաց ալ միշտ սևկակ խաչ՝ կէտերու մէջ (որ նշան է խաշակնքելու երեսն՝ ընթերցման ժամուն)։ 1. Թղ. 1ա1։ Մատթէոս (թերի)։ Այլ եկեալ դիցես զձեռն քո ի վերայ նորա և կեց։ ցէռ ևն։ - Վերջ Թղ, 40բ1։ ՀՄինչև ի կա, տարած աշխարհի,։ - Անդ։ Աւետարան ըստ Մատթէոսի, (այսինքն՝ աւարտեցաւ, այսպէ։ են և յաջորդներուն)։ 2. Թղ. 42ա2։ Աւետարան ըստ Մարկոի։ Սկիղբն աւետարանի Յիսուսի Քրիստոսի որպէս ու գրեալ է Եսայի մարգարէ, ևն։ Վերջ Թղ. 80ա1։ 3. Թղ. 81ա1։ Ղուկաս (առանց խորագրի)։ Քանզի բազումք յաւժարեցին, ևն։Թղ. 131ա1։ Հարիւր եւ վաթսուն ասպարիսաւ։ - Վերջ Թղ. 132բ2։ 4. Թղ. 133ա1։ Աւետարան ըսա Յովհաննու (սևագիր)։ Ի սկզբանէ էր բանն, Եւ բանն էր առ Աստուած, ևն։ - Վերջ Թղ. 139բ2 (Դ. գլ. 36 համարի սոյն խօսքերով)։ Եւ որ հնձէն վարձս առնու եւ ժողովէ զպը, ... (մնացեալն ամբողջ ինկած է)։