1421038՝ ՊԻԲ = 1373 (տես յիշտկըն)։
բոլորգիր միջակ՝ սրճագոյն մելանով. իսկ տնագլուխներն և մեծ գլուխնե։ րուն սկզբնատողերն ալ կարմիր։
23։
թուղթ բամբակեայ, դեղնեալ և ողորկ։
փայտեայ կաշեպատ՝ սև և զարդարուն, գոցելու մասով. կողերը ներսէն հասարակ կանաչ լաթով պատեալ են, իսկ առաջնոյն վրայ մետաղէ կամ արծաթեայ խաչ և քանդակներ ալ կան եղեր որ հանուած են։ - ՄԱԳ, ՊԱՀՊԱՆԱԿՔ՝ կան իւրաքանչիւր կողմը երկերկու թուդթք, մնացորդ երկաթագիր մաշտոցի մը։
՝ շատ գէշ պահուած է. Թղ. 1-44 լուսանցչ առ հասարակ, երեք կիսախորաններով և գրութեան մէկ մասով հանդերձ, և Թղ. 47-94 ալ միայն արտաքին լուսանցքն՝ եզերազարդերով ի միասին ամբողջ փտտած կամ մկնկեր եղած են։ Թղ. 244277 լուսանցաքղանցք միայն բրդգզեալ են, տե։ տեղ ալ պատռած։
նախ Ապտըլմսեհ քահանայ և իր որդին, ապա Մուտաֆարն։ ապա այլք։
բազմաթիւ են, միագոյն, այսինքն աղօտ կարմիր սպիտակ ենթակայով։
շատ յաճախ, մեծ և միջակ մեծութեամբ նոյնպէս եռագոյն։
չկան։
չկան։
8 հատ (տես Թղ. 1ա, 2բ, 3ա, 80ա 81ա, 132ա, 133ա, 214ա). այսինքն երեք Մատթէո, սի աւետարանին (երկրորդին մէջ դատարկ) որք յոյժ անսովոր են, Մարկոսին և Ղուկասուն երկու եր։ կու, Յովհաննուն մէկ։ Կիսախորաններէս առաջին երեքին (Թղ. 1ա, 2բ, 3ա) կէսը միայն մնացեր է, իսկ վերջինը (Թղ. 214ա) վերէն մինչև գրութիւնը կըտրուած է։ Ամէնքն ալ եռագունեան են, ոմանք կարմիր կանաչ և ճերմակ, և ոմանք ալ կարմիր, կանաչ և դեղին, մէկ մալ սրճագոյն միայն։
աւետարանաց վրայ չկան, իսկ վերջը կարմիր։
Թղ 2ա, 14, 80բ, 132ա (կէսէն վար), 132բ, 213ա2-բ, 275ա2-277բ։
բազմաթիւ են գլխաւորապէս գրչութեան՝ 1. Թղ. 272ա1. առք անբաժանելի եւ միասնական սուրբ երրորդութեանն, այժմ և միշտ և յաւիտեանս յաւիտենից ամէն։ Շնորհք և ողորմութիւն և գոհութիւն, փառաւորութիւն և երկրպագութիւն մարդասէր և բարերար եր բորդութեան և մի աստուածութեան հաւր և որդւոյն և հոգոյն սրբոյ յամենայն գոյից։ յաւիտեանս յաւիտենից ամէն։ Ըսա ամենառատ շնորհացն աստուծոյ անբաւապէս հեզեալ ի մարդիկ՝ բազմադիմիք են տեսակք բարեաց և ճանապարհք փրկութեան որովք հնարաւորին ցիլ և ճապախ ախորժակք մարդկան, աւրինակա։ իւիք քառակցորդութիւն բարոյն յարձակիլ։ և այնու պատճառաւ ըստ չափոյ կաշտողութիւն։ յաստուած մերձենալ... ընդ որս և յորոց ի բարեաց մասանցն՝ է և գիրս աստուածային։ ստանալ ի փառս աստուծոյ, ի շահ անձին և յաւգուտ հասարակաց, ի պայծառութիւն լրման եկեղեցոյ, և ի կատարումն աստուածաւանդ կարգաց քահանայութեան։ Սմին այս աստուածաւանդ սուրբ աւետարանիս ցաեկացու եղեալ մաքրամիտ և սրբասէր քահանայ Յապտըլ։ (մսեհ), և ետ գրել իմոյ ձեռամբ, որ զառա։ ծեալ եմ մեղաւք, սոսկ անուն քահանայ Թորու գրչի. և ստացաւ զսա յարդար վաստակոց իւրոց, ի վայելումն անձին իւրոյ՝ ի յԱզտըլոսէ։ քահանայ և իւր որդոյն և յիշատակ իւր և որդւոց իւրոց և յիշատակ հոգոյ իւրոյ և իւր որդոյն Մարտիրոսի և ծնաւղաց Ներսիսի։... Այլ և գրեցաւ սայ յազնիւ աւրինակէ և յամենընաիր նաւ յարուեստ թանի ոչ աննշան գրէ, այլ լի և կատաբեալ արուեստիւ ի բանս, ի բառս, ի լծորդս,։ բացատս և ի տրոհմունս առոգանութեանց, ի ստու։ գութիւն կիտից և ոլորակաց։ Վասն որոյ աղաչեա զսուրբ հարս և զեղբարս՝ զդասս քահանայից, և առ հասարակ զհանդիպողսդ որ վայելէք ի քաղցրաճաշակ եդեմատունկ վտակաց։ քառա(ռա)ջեա հոսանաց։ կենդանական աստուածախաւս տառիս։ մանաւանդ յորժամ համբառնայք ի ժամ սոսկալի պատարագին։ յորժամ խաղան ի վերուստ, յողջոյն ձեր իջանելով՝ զաւրք հրեշտակաց թևս քողեալ ահիւ խառնեին ընդ ձեզ։ յայնժամ նովին սուրբ աւետարանաւս և միջ. նորդութեամբ կենարար հրաշիւք սուրբ պատարագին յիշեսջիք ի քրիստոս։ զստացաւղ սուրբ աւետարանիս, զՅապտլմսեհ քահանայ և զիւր որդին զՄարտիրոս և զծնաւղս, և զմեղապարտ գըծողս Թորոս, և զամուսին իմ զՄարթայն որ ի տարաժամ մահ փոխեցաւ ի քրիստոս. և զծընողսն և զեղբարսն իմ զՍտեփանոս քահանայ և զՅովաննէս, և զամենայն երախտաւորս։ և զուսուցիչոն իմ և քեռց իմոց Մանանին ողորմութիւն գտանել յահեղ աւուրն համառաւտի, ընդ ամենայն սուրբս ի տեառնէ մերմէ յիսուսէ քրիստոսէ։ և որ յիշէ զմեզ զվերոյգրեալքս ի բարին։ Քրիստոս աստուած որ մեծն է ի պարգևս բարեաց զյիշաւղսդ և զյիշեցեալսս արժանի արասցէ ողորմութեան իւրոյ։ և ինքն եղիցի աւրհնեալ յաւիտեանս ամէն։ Այլ և գրեցատ սոարբ ատետարանս ի Թուտ. կանիս հայսց. ՊԻԲ. ի քաղաքիս Ամիթ։ ընդ հովանեաւ սրբոյն Գեորգեա զաւրավարի, ի թագաւորութեան հայոց Կոստընդիանոսի. և ի հայրապետութեան տեառն Կոստանդնայ։ Արդ՝ որք հանդիպիք սուրբ աւետարանիս։ կարդալով կամ աւրինակելով, յիշեցէք զստացաւղ արա և զծնողսն իւր զԱսիլ և զՍիրմայն և զիւր տոհմն և զամենայն մերձաւորսն իւր։ Ընդ նմին և զմեղապարտ գծողս՝ զոսատանուն՝ զԹորոս զազրալի, ևն։ (Վերը նոտրագրեալ տողերն ըլլալով նման Թ. 141ին առաջին ցիշատակարանին, հաւանական է որ անտի գաղափարուած ըլլայ աւետարանս։ Իսկ յաջորդ տողերում յիշուած Հայոց Կոստընդիանոս անուանաձևն անծանօթ է մեր պատմչաց)։ 2. Թղ. 275ա1. Կայ վերջին ստացողէն տարբեր գրչութեամբ, այսպէս. Գառք ամենասուրբ երրորդութեան հաւր և որդու և հոգոյն սրբոյ, այժմ և միշտ և յաւիտեանս ամէն։ Զվերջին ըստացողն՝ զՄուտաֆարն, իւր կողակիցն Խանզատէն, իւր որդոյն Ոհանէսին, իւր դըստերն Կուլումն (յիշեսջիք),։
. Զե ռագիրս 1877ին մտեր է հաւաքմանս մէջ և գնուած է ի Կ. Պոլիս՝ Սեր. Մ. Ալիշանի ձեռքով։ Մատեանս է Աւետարան միջակադիր և անթերի։ Գաղափարուած է ընտիր օրինակէ, անսխալ ուղղագրութեան արհեստով, նման Թ. 141ին։ Զունի Գլխացանկեր և Համաբարբառներ. Մարկոսի ԺԶ. 9-20, այն է յարութեան հատուածն և Յովհ. Ե. 53-Ը. 11, այսինքն շնացեալ կնոջ պատմութիւնը՝ սովորական տեղումը, այլ աւետարանաց վերջը՝ առանձինն։ իսկ մնացեալներն համաձայն տպագրութեան։ 1. Թղ. 1ա1 (և 3ա1)։ Մատթէոս (առանց խորագրի. այսպէս են և յաջորդքն)։ Գիրչ ծնընդեան Յիսուսի Քրիստոսի, ևն։ - Վեր։ Թղ. 79բ1։ 2. Թղ. 99բ2։ Աւետարան ըստ Մարկոսի իմա՝ Նախադրութիւն)։ Մարկոս հրամանաւ Պետրոսի վիմի գրեաց զաւետարանս իւր յԱղեքսանդր քաղաքի՝ ի լեզու եգիպտացի ևն։ Թղ. 81ա1։ Մարկոս։ Սկիզբն աւետարանի Յիսուսի Քրիստոսի որդւոյ աստուծոյ որպէս և գրեալ է ի մարգարէս, ևն։ - Վերջ Թղ. 131ա2։ 3. Թղ. 131բ1։ (Նախադրութիւն)։ Ղուկաս արուեստիւ բժիշկ գոլով, աշակերտեցա։ փրկչին, ևն (Զօհր. տպագրութեան պէս)։ Թղ. 133ա1։ Ղուկաս։ Քանզի բազումք յաւժարեցին, ևն։ - Թղ. 210բ1։ Հարիւր և վաթսուն ասպարիսաւ,։ - Վերջ Թղ. 213ա2։ 4. Թղ. 214ա1։ Յովհաննէս (ճակատին վերի մասը փրթած է)... նէ էր բանն եւ բանն էր առ Աստուած, ևն։ Վերջ Թղ. 271ա1։ - Անդ։ Աւետարան ըսա Յովհաննու։ Գնացին իւրաքանչիւր ի տեղի իւր։ - Վերջ Թղ. 271բ2։ Երթ, յայսմ հետէ մի մեղանչեր,։ Անդ։ Շնացեալ կնոջ պատմութեան վերջչ գրուած է - մանը բոլորգրով - այս հետաքրքիր տեղեկութիւնս, որ մատնանիշ կ՝ընէ այդ եկամուտ աւետարանի հեղինակն, այսպէս. Այս ցիշատա։ ռանի ընկաշաւ եկեղեցի յԱսորոց առետարանէ՝ բանի։ Պապիասայ ումեմն՝ Յոհաննու աշակերտին, որ յետոյ հերձուած խաւսեցաւ։ Եւ է կարգ բանին յուրսուն և վեց համարն. և զկնի այնմ բանի որ ասէ։ Քնեեայ և տես, զի մարդարէ ի Գալիլեէ ոչ յառնէ։ Եւսերի ե առացեալ,։...