111. 1. Հ. Ղ. Ալիշանի. ՆՆերեցէք տձև գրոյ բաղդատութեանս, զի յոյժ ճեպով և անպատրաստ եղև, և յ30, ժամս աւարտեցաւ։ 2. Յիշտ. Գրապետին վանացս. Աստուածաշունչ գիրս ի Վիեննայէ եհաս առ մեզ յամի 1852 ի Գետրուար 4.։
Մատեանս է Համեմատութիւն բազմաթիւ և հին։ օրինակաց Ս. Գրոց, զոր կատարած էր յամի Տեառն 1773, Երուսաղեմայ միաբան Սարգիս վարդապետ Հեճնցի՝ ի Ձեռագրատան Ս. Յակոբայ։ Իսկ Հ. Ղ. Վ. Ալիշան՝ յամին 1852 Վիեննայ եղած միշոցին՝ գտնելով զայն մայրաքաղաքին Կայս. Գրատան մէջ, ալն բաղդատութեանց հաւասարը առաւ և անցուց Զօհրապի ապգ. Աստուածաշունչին վրայ և յղեց ի վանս ուր սակայն խորագրոց տարբերութիւնքը նշանակուած չեն դժբաղդաբար։ Սարգիս վարդապետի Համեմատութեան կամ բնագրին, ինչպէս նաև . Անտոն Իւչգարտաշեանի յամին 1795 ի Թրեստ ըրած ընդօրինակութեան, պատկանեալ գրչագրական լիուլի տեղեկութիւններն արդէն հրատարակած է Հ. Յ. Տաշեան թէ՝ Վիեննայի Կայս. Գրատ. 22ց Յուցակին մէջ (էջ 10-11) և թէ՝ Մխիթ. Չ2. Մայր Յուցակին մէջ (եր. 630-632)։ Ուստի ես կը բաւականանամ տալ մի քանի տեղեկութիւններ Հ. Ղ. Ալիշանի ձեռքով եղած համեմատութեան մասին, քաղելով իւր՝ 31 Յունվ, 852ին՝ Բեռլինէն Աստուածածունչ գիրքերը բաղդատող Մխիթ. Հարց Յանձնաժողովին ուղղեալ նամակէն, ուր կ՝ըսէ. Ա. Որ գծին ձախակողմեան լուսանցից վրայ նըշանակեալ (զոր օր. -) տառերը սրբագրութիւնք, են. իսկ աջակողմն եղող տառերը՝ թիւք կամ նշանակք են օրինակաց Աստուածաշունչ մատենից։ Բ թէ պատուանշան թիւքն (զոր օր. ա, Բ, գ, ժԲ։ ևն) կը նշանակեն այն օրինակաց թիւերը՝ որոնք կը միաբանին այյս ինչ կամ այն ինչ ընթերցուածեն մէջ։ Գ. Անպատիւ տառքն (զոր օր. Լ,, մ, է, Խ Գ, ց, ևն) նշանակք են կամ անուանք զանազան օ. րինակաց հին և նոր Կտակարանաց։ Դ. Յաւալի է որ Հեննցի բաղդատողը նշանակած չէ, թէ բաղդատելի օրինակներէն իւրաքանչիւրն երբ գրուած էր և ուր այլ այսչափ միայն, թէ վ օրինակն (հնագոյն) գրրուած է ի թու. ՉԺԸ (1269) յԵզնկայ, որուն մէչ չկան Գիրք Մակաբայեցիք. և Յովհաննու յայտնութիւնն ալ՝ որ կը գտնուի այդ օրինակին մէջ՝ հին թարգմանութիւն է, ինչպէս պիտի տեսնէք. և այս կը պարզէ մեզ ցարդ մեր օրինակներուն անիմանալի մնացած ինչ ինչ բաները։ Սա յաճախ շարագրութեամբ իսկ կը զանազանի միւսներէն, և ամէն տեղ ննտիր բսալու ցոյցեր կու տայ. աննման է օրինակս իը տեսակին մէջ՝ եթէ յունարէնին հետ ևս կը համաձայնի։ Յամենայն դէպս՝ այս օրինակս մեր հնագոյն օրինակներէն իսկ 50 տարի աւելի հին է։ Յ. օ, րինակն գրեալ է ի Սիս ի թու. ՉԽԲ (1293), և գուցէ յառաջինէն, վասն զի հոս ալ կը պակսին գիրք Մակաբայեցւոց։ Իսկ միւսներէն՝ մէկը միայն կը յիշուի գրուած ի թու. 29Դ (1305), կէս մը ի Կիպ, րոս և կէս մ՝ալ ի Սկեւռայ։ Ե. Տեղ տեղ առանց սրբագրութեան դրած եմ՝ (կ՝ըսէ համեմատողն) լուսանցից վրայ՝ ծբ, ե, և այլն թիւեր՝ նշանակելու համար, թէ այսքան օրինակներ համաձայն են Զօհրապեան տպագրութեանց. վասն զի կը թուի թէ հոն տարբերելու է Մխիթարայ օրինակն, և ասոր համածայն ըլլան Հեճնցւոյ օրինակները, զորոնք չի յիշեր. բայց ընդ ամէնն 15 օրինակք են Հին կտակա, րանաց (մարգարէականք ոմանք աւելի իսկ). իսե նորին՝ 20 օրինակք։ Զ. Լուսանցքի վրայ եղած ծանօթութեան մէջ իսկ երբեմն նոյն թիւերը դրած եմ (կըսուի), որոնք կը նշանակեն՝ թէ այնքան օրինակ, ներ կը համաձայնին Զօհրապեան տպագրութեան գրոց ոմանց հետ։