458

ՇԱՐԱԿԱՆ Բ

ՉԽԴ = 1295 - ՉԽԴ = 1295

ID

Number

458

Old record number

154

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ Բ

Start date

ՉԽԴ = 1295

End date

ՉԽԴ = 1295

Date details

ՉԽԴ ( = 1295)։

Copy place

Սիս «Ընդ հովանեաւ սուրբ նշանիս»։

Reference

Type

Number of pages

328

Dimension

9,5x13 (9,5x 13,2)

Layout

միասիւն (7x10)։

Writing details

բոլորգիր, շատ կոկիկ, խազագրութեան ալ կրնայ օրինակ հանդիսանալ ձեռագիրս։ Նկատելի է որ ձեռագրիս խազերը ամբողջովին նոյն են Ա. Շարակնոցի խազերուն հետ։

Codicology

28, իւրաքանչիւրը 12 թուղթ, ի թերթը ունի 11 թուղթ, իը՝ 6 թուղթ։ Թերթահամարները չեն նշանակուած, որովհետեւ կազմի ատեն կարուած են ու մնացած են միայն թերթահամարներու վերի պատիւը. կը տեսնուին միայն ը եւ իե։

Principal subject

Subject details

բուղբ դեղնած, ստորին մասերը գործածութենէ բխացած։ - ԿԱՔԵ փայտեայ կաշեպատ դրոշմազարդ, կռնակի կողմը կաշին չորութենէն ճեղքած է. ներքին կողմը կարմիր հասարակ լաթով պատուած։

Number of lines

22։

Binding

State of preservation

շատ լաւ վինակի մէջ հասած է։ Թուղթ մը կը պակսի ընդ մէջ թղ. 227-228։ Չափազանց գորեածուրենէ քայճայուած պէտք է եղած ըլլայ որ կրկին կազմուած է. թերթերու ներքին կողմը Կր տեսնուին նորոգութեան ատեն կպցուած թուղթեր՝ հաստատուն կազմ տալու համար. արտաքին լուսանցքին վրայ եւս կատարուած է նորոգութիւն՝ թուղթէ աւետարանի մը էջերով։ Նորոգութեան ատեն աւելցուցած են իէ թերթի 6 թուղթերը, ինչպէս նաեւ ամբողջ իր թերթը, որոնց վրայ գրուած են շարականներ (հմմտ. § 80-84)։

Copyist

Owner

սարկաւագ մը։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ։

Binder

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

իւրաքանչիւր կանոնի առաջին գիրը, միագոյն, պարզ. սակայն շարականներու գլխաւոր բաժանումներուն (թղ. 3ա, 50բ, 117բ, 160ա, 201ա) կան թռչնագիր սկզբնատառեր, կապոյտ, կանաչ, կարմիր, ոսկեգոյն զարդերով։

Initials

Marginal illuminations

շարականներու գլխաւոր բաժանումներուն՝ բազմագոյն եւ գեղեցիկ, սակայն պարզ լուսանցազարդեր կը գտնենք իւրաքանչիւր կանոնի սկիզբը, որոնք մեծ մասամբ կտրուած են նորոգութեան ատեն։

Images

եատ մը (թղ. 2բ) տպագիր գունաւորուած. Տիրամայրը գրկին մէջ ունի Յիսուս մանուկը, որու դիմաց կանգնած է Ս. Կատարինէ. Յիսուս մատանի մը կ'անցընէ սրբուհիին ցուցամատին։ Պատկերին ստորեւ տպուած է՝ §. ########, ###### ######։

Canon tables 1

Թղ. 3ա։

Canon tables 2

Թղ. 50բ, 117բ, 160ա, 201ա, որոնք աշխատուած են. պարզ միագոյն կիսախորաններ եւս կան (թղ. 268ա, 288ա)։

Title text

կարմիր եւ երբեմն շարականներու առաջին տողը ոսկեգիր (թղ. 50բ, 117բ, 160ա, 201ա)։

Blank pages

Թղ. 1ա-2բ, 327ա-328բ։

Colophon

1. Թղ. 306բ. «Փառք սուրբ Երրորդութեանն եւ միաստուածութեանն։ Գրեցաւ եղանակաւոր տառս ի թուիս ՉԽԴ( = 1295), ի պարոնութեանս Հայոց Հեթմոյ որդւոյ արքային Լեվոնի, եւ ի հայրապետութեան Տեառն Գրիգորի, ի մայրաքաղաքիս Սիս, ընդ հովանեաւ սուրբ նշանիս, ձեռամբ (բառ մը ջնջուած), ի խնդրոյ դեռաբու ... սարկաւագի։ Արդ աղա ... աւկտիք ի սմա...» (մնացեալը անընթեռնլի, նորոգութեան ատեն վրան թուղթ կպցուցած են)։ 2. Թղ. 328ա. «Ես մահդեսի Աբելի որդի Պետրոսըս էս շարակնոցս առի մղրեցի(մահդեսի) Ադամ որդի պրն. Կոստանդինանէ մին դկդօվ ( = թղթով7). որ ընթեռնու շարակնոցս այս յիշեսցէ մեր նընջեցեալքն միով Հայր մերիւ, զի եւ ինքն յիշեալ լինի, 1177, 1728»։ 3. Թղ. 324ա. «Անմեղադիր լերուք յաւրինակն այս էր»։

Informations

Թղ. 1բ, «Յիշատակ է Շարակնոցս ուխտիս սրբոյն Ղազարու որ ի Վենետիկ, Պարոն Առաքելի՝ որդւոյ Աբելի Ղափանեցւոյ, յերկրէն Սիւնեաց, յամի Տեառն 1792, եւ ի թուին Հայոց ՌՄԽԱ, յԱպրիլի 23»։ Մատեան է Շարակնոց. որ կը պատկանի Ա. Շարակնոցի խումբին՝ աննշան պարբերակներով. կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 3ա. «Կանովն ծնընդեան Աստուածածնին յԱննայէ եւ ի Յովակիմայ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 1)։ 2. Թղ. 6ա. «Կանովն երկրորդ աւուրն» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 3)։ 3. Թղ. 8բ. «Կանովն Աւետեաց Աստուածածնին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 4)։ 4. Թղ. 11ա. «Այլ Հարց Աւետեաց Աստուածածնի» (Հմմտ. Ա. Երկ. § 5)։ 5. Թղ. 11բ. «Կանովն Աստուացայայտնութեան երագալուցին» (Հմմտ. Ա. Նրկ. § 6)։ 6. Թղ. 13ա. «Կանովն Աստուածայայտնութեան առաջին աւուրն» (հմմտ. Ա. Նրկ. § 7-13)։ 7. Թղ. 27բ. «Մեծացու(ս)ցէք Յարոչեան Տեսռն մերոյ» (Հմմտ. Ա. Շրկ. 8. Թղ. 31բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 9. Թղ. 34ա. «Կանովն Անտոնի անապատակ(անի)» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 17)։ 10. Թղ. 35բ. «Կանովն սրբոյն Թէոդոսի թագաւորին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 18)։ 11. Թղ. 37ա. «Կանովն Դաւթի եւ Յակովբայ» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 19)։ 12. Թղ. 38բ. «Կանովն սրբոյն Ստեփաոսի ճախավկային» (Հմմտ. Ա. Շրկ 13. Թղ. 41ա. «Կանովն Պետրոսի եւ Պաւղոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 21)։ 14. Թղ. 43ա. «Կանովն Յովհաննու եւ Յակովբու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 22)։ 15. Թղ. 44բ. «Կանովն համաւրէն Առաքելոցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 23)։ 16. Թղ. 46բ. «Կանովն եւթանասուն եւ էրե։։ Առաքելոցն» (Հմմտ. Ա- Երկ. 17. Թղ. 48բ. «Կանովն Յովնանու մարգարէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 25)։ 18. Թղ. 50ա. «Շարական Համամայ։ (հմմտ. Ա. Շրկ. § 26)։ 19. Թղ. 50բ. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջի կիւրակէի աղուհացից Տեառն ներսէսի ասացեալ», (Հմմտ. և. Երկ„§§ 20. Թղ. 93բ. «Կանովն յարութեան Ղազարու» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 21. Թղ. 95ա. «Կանովն Գալրստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 80)։ 22. Թղ. 97բ. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 81)։ Աւագ շաբթու կանոնները հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 82-87։ Աւագ Ուրբաթ օրուան կանոնին մէջ կը պակսի Ա. Շարակնոցի «Յահեղ աւրն ուրբաթու» ինչպէս նաեւ Աւագ Շաբաթի «Աստուածածին ի շնորհէն կիրք» մեծացուսցէները։ 23. Թղ. 116բ. «Ճաշոյ գովեայք յինանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 88)։ 24. Թղ. 117բ. «Կանովն սրբոյ Պասէքին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 89)։ 25. Թղ. 119ա. «Կանովն սուրբ եւ կենսաբեր Յարութեան Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 90-95)։ 26. Թղ. 122բ. «Շաբաթ աւրն Յովհաննու Մկրտչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 96)։ 27. Թղ. 123բ. «Կանովն Նոր կիւրակէին կրկին Զատկին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 97-137)։ 28. Թղ. 160ա. «Կանովն Պենտակոստէին առաջին աւուրն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144)։ 29. Թղ. 171ա. «Կանովն ծննդեան Յովհաննու Մկրտչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 145)։ 30. Թղ. 175բ. «Կանովն Յովհաննու Մկրտչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 146)։ 31. Թղ. 176բ. «Կանովն սրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչի» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 147)։ 32. Թղ. 179ա. «Կանովն որդւոց եւ չ։ոնց սրբոյն Գրիգորի» (Հմմտ. և. նրկ. 33. Թղ. 180բ. «Շարական սրբոյն Ներլեսի հայրապետին» (Հմմտ. Ա. Շրկ„ ։ 34. Թղ. 181ա. «Շարական սրբոյն Սաեակայ հայրապետին» (Հմմտ. և. Երկ. 35. Թղ. 181ա. «Կանովն սրբոց Հռուփ. սիմեանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 181)։ 36. Թղ. 185բ. «Շարական սրբոյն ՍանդըԽտոյ» («մմտ. Ա. Երկ. § 182)։ 37. Թղ. 186ա. «Կանովն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 38. Թղ. 187բ. «Կանովն Վարդավառին սւջին աւուրն» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 15439. Թղ. 193ա. «Կանովն Շողակաթին, (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 40. Թղ. 194բ. «Կանովն փոխման Աստուածածնին առաջի աւուրն» (հմմտ. Ա. Երկ. §§ 158-160)։ 41. Թղ. 201ա. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (Հմմտ. և. Շրկ. §§, 161. 42. Թղ. 212բ. «Կանովն Վարագայ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 169)։ 43. Թղ. 214ա. «Կանովն Գիւտ Խաչին, (հմմտ. Ա. Շրկ. § 170)։ 44. Թղ. 215բ. «Կանովն սրբոց Մարգարէիցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 171-171ա)։ 45. Թղ. 218բ. «Կանովն Մեսրոպա(յ) վարդապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 172)։ 46. Թղ. 220բ. «Կանովն սրբոյն Յակովբա(յ) Մծբնա(յ) հայրապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 173)։ 47. Թղ. 222բ. «Կանովն մանկանցն Բեթղե(հ)եմի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 174)։ 48. Թղ. 223բ. «Կանովն սրբոց Հրեշտակապետացն Միքայէլի եւ Գաբրիէլի եւ ամելոլլ երկնային զաւրացն» (Հմմտ-Ա. երկ, 49. Թղ. 225բ. «Կանովն սրբոց Հայրա պետացն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. § 176. Մանկունք շարականին, «Ով հրաշալի նախահարք», միայն առաջին երկու տուները մնացած են. որովհետեւ ընդ մէջ Թղ. 227-228ի թուղթ մը ինկած է, կամ կամաւոր պատռած են։ Նոյն այս պատճառին համար կորսուած է Իգնատիոս հայրապետի շարականը (հմմտ. Ա. Շրկ. § 177), իսկ Յովհաննու Ոսկեբերանի «Որ յանըսկիզբն» շարականը՝ մնացած է 50. Թղ. 228ա. «Շարական սրբոյն Բարսղի հայրապետին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 179)։ 51. Թղ. 228բ. «Շարական սրբոյն Գրիգորի աստուածարանի» (Հմմտ. Ա. Շրկ.։ 52. Թղ. 228բ. «Շարական սրբոյն Եփրեմի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 181)։ 53. Թղ. 229բ. «Շարական սրբոց Եւստռատիոսեանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 182)։ 54. Թղ. 230ա. «Շարական երկուց Բիւրուցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 183)։ 55. Թղ. 230ա. «Շարական սրբոյն Թէոդորոսի զաւրավարին», (Հմմտ. և. Շրկ. 3 56. Թղ. 230բ. «Շարականք Ուլնեցւոյն սրբոյն Ստեփանոսի», (Հմմտ. Ա. Երկ. § 57. Թղ. 281ա. «Շարական մեռոնի աւրհնելոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 186)։ 58. Թղ. 231բ. «Մեղեդի մեռոնի ի վերա(յ) հորածնելոցն», (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 59. Թղ. 232ա. «Շարական սրբոց Սուքիասանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 188)։ 60. Թղ. 232ա. «Շարական Վահանա, Գողթնաց(ւ)ոյ» (հմմտ. Ա. Երկ. § 189)։ 61. Թղ. 232բ. «Շարական սրբոյն Դաւ. թի Դվնեցւոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 190)։ 62. Թղ. 233ա. «Շարական սրբոյն Կիրակոսի եւ մաւր իւրոյ Յուղիտայ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 191)։ 63. Թղ. 233բ. «Շարական սրբոց Ոսկեանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 192)։ 64. Թղ. 234ա. «Շարական սրբոց Ատով. մանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 193)։ 65. Թղ. 234բ. «(Շարական սրբոց Վ)արդանանց» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 194)։ 66. Թղ. 236ա. «Կանովն սրբոց Ղեւոնդեանցն» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 195)։ 67. Թղ. 240ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ» (հմմտ. Ա. Երկ. § 196, Թղ. 269բ-275)։ 68. Թղ. 245ա. «Արեւագային զկնի Եղիցի անուն Տեառն աւրհնեալին», Արեւագալի, երրորդ, վեցերորդ, իններորդ ժամու, Խաղաղականի երգերը իրենց բոլոր մանրամասնութիւններով՝ Հմմտ. Ա. Երկ. §§ 197-199։ 69. Թղ. 249ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 70. Թղ. 268ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց ի Քրիստոս» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215)։ 71. Թղ. 288ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 72. Թղ. 307ա. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ յաղագս ննջեցելոց. ԴԿ. Աստուած անեղ անժամանակ Հայր»։ 73. Թղ. 310բ. «Շարական խնկարկութեան. ԳԿ. Յայս յարկ նըւիրանաց ուխտի»։ 74. Թղ. 311բ. «ԳԿ. Որ ի Հաւրէ անճառ լուսոյ լոյս ծագեցար որդիդ միածին»։ 75. Թղ. 312ա. «Շարական Կիւրղի հայրապետին. Մանկունըք Նոր Սիովնի»։ 76. Թղ. 312ա. «Շարական նիկողայոսի հայրապետին. Հիացան անմարմինքն տեսանելով»։ 77. Թղ. 312բ. «Կանոն սրբոյն Ներսէսի հայրապետին գիւտ(ի) նշխարացն. ԱԿ. աւրհ. Որ ըզլոյս անճառ շնորհաց ... Որ յերջանիկ ընտրեալ»։ - Թղ. 313ա. «հ. Այսաւր տաւնէ եկեղեցի ըզյիշատակ սրբոյն Ներսէսի»։ - Թղ. 313բ. «ո. Որ ասացեր ողորմութեամբ չինել զաշխարհս»։ - Թղ. 314ա. «տ. Այսաւր զուարճացեալ տաւնեն երկնայինքն»։ - Թղ. 314բ. «ԴՁ. մկ. Որ ընտրեցար»։ - «ԳԿ. 3շ. Այսաւր ցընծա(յ) եկեղեցի ընդ անմարմնոցըն»։ 78. Թղ. 315ա. «Շարական սրբոց Տարագոսեանցն. Տենչալի տաւնիւ սըրբոցըն զուարճանան»։ 79. Թղ. 315բ. «Շարական եւթն խոտէճարակացն. Յովհաննէս վարդապետի ասացեալ Եզնկացւոյ. Յաւուր(ց) վերջին ժամաեոկոց»ս (ոկօքնատառք ւճովհանիսի։ 80. Թղ. 317ա. «ԱԿ. Իբ. ի յանսահման չովէն Հայր գրթութեանց» (շմմտ Ա. Երկ, Այս եւ յաջորդ շարականները աւելի ուշ դարու գրուած են։ 81. Թղ. 318ա. «Շարական շաբաթս սրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչին. Այսաւր զըւարճացեալ ցընծայ» (Հմմտ. Ա. Շրկ. 82. Թղ. 322ա. «ԱնձինՔ Աստուածածնին ասացեալք ի Կիրակոս վարդապետէ. Արեւելք գերարփին»։ 83. Թղ. 324բ. «Արարիչ եւ մարդասէր անոխակալ եւ բարեգութ»։ 84. Թղ. 325բ. «Ես ասացի վերանալ յինէն աւուրց իմոց»։ - Վերջ Թղ. 326բ. Հհտեդուսցէ, զհոգիս մեր եընքեցելոցն

Content