1545270- 1431 (տես յիշտկ.)։
բոլորգիր միջակադիր և միայար գրչութեամբ։ Տնագլուխք առ հասարակ կարմրագիր են. մէն մի Աւետարանի սկզբնատողերն ալ մասամէ զարդագրով են և մասամբ սև երկաթագիր։ - ԶԱՐ ԴԱԳԻՐՔ բազմաթիւ են, մարդագիր, գազանագիլ թռչնագիր ևն. մերթ միագոյն, այսինքն աղօտ կարմիր՝ ճերմակ ենթակայի վրայ, և մերթ պայծառ կար։ միր։
21, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։
՝ բամբակեայ թուղթ, դեղնորակ և թոյլ։
փայտեայ կաշեպատ շագանակագոյն և զարդարուն. ներսէն պատեալ են կողերը կապոյտ և դեղին շերտերով հաստ լաթով։ - ՄԱԳ. ՊԱՀՊԱ. ՆԱԿՔ երկու կողմէն՝ երկերկու թուղթք, մնացորդ երկսիւն և մեծ երկաթագիր հին Աւետարանի մը։
վատ, զի խոնաւութենէ թուղթերը մե։ ծաւ մասամբ սևցած են։ Թղ. 1-6, 40-69բ, 84-87բ 91, 101-103բ, 111, 144-195բ. կողմնակի լուսանցքն կէսէն վար՝ և ստորինքն առ հասարակ շատ վնասուած են, ապա կէս մը նմանագոյն և կէս մալ սպի տակ թղթով նորոգուած, խիստ անարուեստ կերպով որով բառերը ծածկուած են և դժուարընթեռնլի եղած։ Սկիզբէն կը պակսին խորաններն, Մատթէոսի կիսախորանը՝ հանդերձ Ա. գլ. 1-Զ. գլ. 2 համարներով։ Եօթն թուղթք ալ յընթացս Մատթէոսի աւետարանին կը պակսին. 6 թուղթք Մարկոսի և Ղուկասու աւետարաններէն, 2 թուղթք ալ Յովհաննու աւետա։ րանէն։ Թղ. 110 և 111 յետևառաջ կազմուած են։ Կողերուն անկիւնները կաշին սպառած է, կռնակիւ վերի և վարի մասերն ևս նոր կաշիով նորոգուած են։
նախ Մեծխաթուն, ապա Խոճասար բէկն, և այլք։
բազմաթի։ էն, թռչնագիր, ևն. չորսը միայն մեծագոյն, իսկ այլք միջակ։
մի միայն, Թղ. 148բ. Յովհաննէս կանգնած և Պրոխորոն բազմեալ. բազմագունեան է, բայց առանց ոսկւոյ։ Կապոյտ պատմուճանին վրայ կը կրէ մանուշակագոյն կրկնոց, իսկ Պրոխորոն՝ հրպ շէկ կարմիր կրկնոց՝ կանաչ պատմուճանին վրայ,ԴԱՏԱՐԵ Թղ. 51բ, 86ա2, 86բ, 148ա։
չկան։
3 հատ, Թղ. 52ա, 87ա, 149ա. ամէնքն ալ եռագոյն, դրուագեալ և թռչնազարդ։
Աւետարաններուն սկիզբը չկան։ այլ իւրաքանչիւր Աւետարանին վերջը միայն, սևա գիր մանր։
սակաւ են, գլխաւորապէս 1. Յովհաննու աւետարանին վերջը բուն գրչէն, այսպէս. Եւ քրիստոսի մարդասիրին փառք յաւիտեանս ամէն։ Գրեցաւ տառս աստուածայինս և տիեզե րաքարոզ սուրբ աւետարանս, ձեռամբ անարժան սուտանուն աբեղայի Ղաղարի փցուն գրգի։ Արդ գրեցաւ սա ի մայրագաղաքս Եղընկաս՝ առ դրան սրբոյն Ստեփաննոսի նախավկայի։ Ի թուականութիւն։ Հայոց. ՊԶ։ Եղև աւարտ սուրբ աւետարանիւ աստուածախաւս կտակիս։ Արդ ի յայսմ դառն ի նեղ և նուրբ ժամանակիս, որ զաւրացեալ են հաքարացիք՝ ի վերայ քրիստոնէից՝ որ կոչի Թուրքիման, և յոյժ նեղին հաւատացեալ քրիստոնէք ի վերայ աշխարհիս։ Յայսմ նեղ ժամանակիս ցանկացող եղեալ աստուածասէր և բարիհաւատ և բարեմիտ կին ոմն, որ կոչի անուն նորա Մեծխաթուն, յոյժ փափա(քա)նաւք և ըղճմամբ սիրով, և անշափելի յուսով, ետ գրել զաստուածախաւսակ սուրբ աւետարանս անջնջելի յիշատակ իւր, և ծնաւղաց իւրոց։ հաւրն իւրոյ Անդրիասի, և մաւրն իւրոյ Աւագտիկնա, և ամուոնոյն իւրոյ Ամիր Դաւթին և եղբաւրն իւրոյ Կարապետին, և Կապուտին Եւ քերցն իւրոյ(ց) Ելխաթունին, Ոասլուին և Շնոֆորին։ Եւ քեռեցն իւրոց՝ Կիրակոսին, Ղաղարի։ և Աստուածատրին։ Եւ ամենայն ազգականաց և արեան մերձաւորաց ի լուսաւորութիւն հոգոց և մարմնոց։ Գանձ յաւիտենական, անպակաս յերկինս։ Արդ՝ ով սրբազան և աստուածամերձ դասք սուրբ կրաւնաւորաց։ Յիշեսջիք ի մաքրափայլ յաղաւթս ձեր զՄեծխաթունն զհամեստ և զհարկևոր կինն՝ որ ստացաւ զսուրբ աւետարանս ի հալալ արդեանց իւրոց յիշատակ իւր և ծնաւղաց իւրոց և յոյս հանդերձեալ յաւիտենական կենացն։ Զի սա եդ իմաստութեամբ զհիմն ի վերայ վիմի հաստատնոյ զի յառնել հեղեղացն սատանայի անշարժ մնասցէ հիմն հաւատոյ սորա։ Սա ընկալաւ սերմն բարի յերկրի իւրուս և բուսուցեալ արար պտուղ շահեկանս։... Այլ և կրկին աղաչեմ զդասք քահանայիցդ որ ընթեռնուք զսուրբ աւետարանս, յիշեսջիք ի սուրբ (աղաւթս) զստացաւղ սորա զաստուածասէր կինն զՄեծխաթունն և զամենայն ազգայինսն և զծնաւղսն իւրջ սրտի մտաւք. և աստուած զձեզ յիշէ յիւր միւսանգամ գալուստն ամէն։ Նա և զգրող սորա զՂաղարս յետնեալս յամենայն կարգաւորաց և զծնաւղսն իմ յիշեսջիք ի քրիստոս աղաչեմ, և սխալանաց սորա մի մեղադրէք զի կար մեր այս էր։ Յիշեսջիք աղաչեմ սրտի մտաւք զԱստուածատուր աբեղայն և զհեզահոգի և զբարեմիտ և զբարեաց կամ... ամեցող եղև բարի խրատուք. և ես գրել զսուրբ աւետարանս յանմոռանալի յիշատակ իւր և իւր ծնողացն. զի կամեցող բարեացն՝ գործակից է բարեաց՝ որ կամեցող եղև իւր մեծ հարսինն Մեծխաթունին, և զսուրբ աւետարանս յաւարտ հասուցին ի լուսաւորութիւն հոգւոց իւրեանց, և ծնողաց և ամենայն զարմից։ Եւ որ թողութիւն մեղաց խնդրէ յաս. տուծոյ թողցէ քրիստոս զիւր յանցանքն ի միւսանգամ գալստեան իւրում ամէն։ և եղիցի։ եղիցի,։ 2. Անմիջապէս կը յաջորդէ (Թղ. 195բ մանը բոլորգիր՝ ուրիշ ստացողի կիսեղծ յիշատակարանն, այսպէս. Ով դասք քահանայից, յիշեցէք ի սուրբ և ի... լուր յաղաւթս ձեր... լի պարոնին որդին (Խօ)ճասար պէկն... թումն տեղ՝ անջրդի արան, որ է ի Կար... եղերն։ Ողբ ի դիր (Աստուած)ածնին. Ով որ վա(յելէ լիտրմն ձէթ (Աստուածա)ծնին տայ. Ով որ այս բանիս հակառակ լինի կամ զայս արտս խորէ յեկեղեցոյս, յազգաց կամ աւտարաց, զանէծոն Կայենի առցէ և ընդ խաշ(հ)անուացն պատժեսցի։ Եւ այս բան՝ կամակցութեամբ տէր Աւէտեացն եղև։ Յիշատակ դնաւղն և վաստակաւղն որ հանապազ զայն ձէթն լվառէ) աստուծոյ անճառ լուս(ոյն) արժանի լիցին Լամէն)։ Ի Թվ. Դիտելով որ այս թուականս նոյն է գրըչութեան վերի թուականին հետ, կը հետև ի որ կամ պարոն ԼԽօ)աճասար պէկն ստացող եղած չըլլայ Աւետարանիս, այլ պարզապէս նուիրատու Երզնկայի սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյն, և կամ նոյն տարին գնած և ընծայած է վերայիշեալ եկեղեցւոյն։