350

ՄԱՇՏՈՑ ԼԱ

ԶԼԸ = 1489 - ԶԼԸ = 1489

ID

Number

350

Old record number

540

Title

ՄԱՇՏՈՑ ԼԱ

Start date

ԶԼԸ = 1489

End date

ԶԼԸ = 1489

Date details

՝ ՋԼԸ (1489)։

Copy place

Շատուան։

Reference

Type

Number of pages

141

Dimension

18x12,5

Layout

միասիւն։

Writing details

Codicology

18, իւրաքանչիւրն 12 թուղթք։

Principal subject

Subject details

թուղթ դեղնեալ եւ ողորկ։

Number of lines

Binding

նոր կիսակաշի սեւ։

State of preservation

յոռի. Թղ. 1, 2, 53, 131, 132, 134 կէսէն աւելի փրթած անյայտացած են. Թղ. 58-141 խոնաւութենէ մգլոտած են եւ ցեցակեր եղած, մանաւանդ վերջին թուղթերը։ Կողերու թիկնամէջը վերի կողմէն վնասուած է։ Սկիգբէն կը պակսին առաջին վեց թերթերն ամբողջ. Է պրակէն ալ 4 թուղթ, ընդամէնը 76 թուղթք։ 2 թուղթք եւս ընդմէջ Թղ. 20բ-21ա։

Copyist

Մելքիսեթ։

Owner

նախկինը Ստեփաննոս տանուտէր եւ իր ծնողքբ, ապա Մարտիրոս, ապա ներսէսեան։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

բնաւ։

Initials

Marginal illuminations

կը պակսին։

Images

Canon tables 1

Canon tables 2

եւ

Title text

կարմիր են։

Blank pages

Թղ. 141բ։

Colophon

1. Թղ. 139ա։ «Փառք անճառելի համագոյ եւ միասնական սուրբ Երրորդութեան Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս։ «Արդ՝ գրեցաւ աստուածաշունչ տառս որ կոչի մաշտոց՝ յաւուրս թագաւորութեան Աղուրէկ Ղանի, ի պարոնութեան Սուլիման րէկին, եւ ի հայրապետութեան տեառն Ստեփանոսի, եւ ի թուականիս հայոց ՋԼԸ ( = 1489), ի գեօղս որ կոչի Շատւան, ձեռամբ ախմար եւ տարտամ ոգւոյ, անարհեստ եւ մեղուցեալ Մելքիսեթի։ Ի խնդրոյ մեծ իմաստուն եւ հեզահոգի տանուտրոջն Ստեփաննոսի, առ ի յիշատակ հոգ(ւ)ոյ իւրոյ եւ ծնողաց իւրոց հաւրն Մկրտչին եւ մաւրն Խաթուն Մելիքին. եւ միւս (եղծ.) ն Թումա (եղծուած) տանուտրոջն եւ ծնաւղաց նորին Եւադին եւ Սալչուկին, եւ կենակցի Ստեփանոսին Ղարիպխաթունին եւ Թումի կենակցին Գուլիմարին եւ զաւակաց նորին Մուրադին եւ Մարտիրոսին, Ցակորին եւ Մոկորտչին, եւ դստեր Ստեփանոսին Տանմելիքին, Աստուած ողորմի ասացէք նոցա եւ ամենայն արեան մերձաւորաց նոցին. Ամէն, Դարձեալ յիշեցէք ի Քրիստոս զ(Ստեփանոս)] պատուական տանու(տ)էրն եւ զԹումէն ե։ ծնաւղք նոցին զՄկրտիչն եւ զԽաթուն մելիքըն, զԵւատն եւ զՍալչուկն եւ զկենակիցք նոցին զՂարիպխաթուն եւ զԳուլիմարին ես զաւակ նոցին զՄուրատն, զՄարտիրոսն, ըղՅակոբն, զՄկրտիչն եւ զԹութաքն, զհօրաքոյրն, եւ զՂսմաթն եւ զՈսկետիկին եւ զամենայն արեան մերձաւորք նոցին... (մէկ տող եղծուած) Աստուած ողորմի ասացէք նոցա, զի եւ դուք ողորմութիւն դտջիք յԱստուծոյ յաւրհնութեան պահուն. Ամէն»։ 2. Թղ. 6ա։ «Ստեփաննոսի ստացողի սորին՝ տէր ողորմի յաւուրն ահագին։ Այլ եւ ծնօղացն եւ իւր կենակցին՝ տէր ողորմի յաւուրն ահեղին։ Այլ եւ Թումին եւ իւր ծնողին տէր ողորմեա նոցա եւ զարմից նոցին 3. Թղ. 141ա. Կայ կազմողի կիսեղծ յիշատակարանը. «Եւ դարձեալ յիշեցէք ի Տէր (զոհ)անէսն եւ զՄարտիորոսն, եւ զծնաւղսն իւր եւ զամենայն արեան մերձաւորս, եւ զանարժան կազմաւղսն. Ամէն։ Եւ Աստուած ողորմի ասացէք. Ամէն։ Ի թվիս Ռժէ (1568)»։

Informations

Ձեռագիրս 1884ին մտեր է հաւաքմանս մէջ, ստացուած է ի Լոնտոն՝ Պայեան ներսէսեանէ, փոխանակութեամբ տպագրեա գրքերու։ Մատեանս է Մաշտոց փոքրագիր, սկիզբէն պակասաւոր. կը պարունակէ (ներկայ վիճակին մէջ) 13 կանոն։ 1. Թղ. 1ա։ «Կանոն զամենայն ննջեցեալսն հաւատով յղարկել առ Քրիստոս (յոյժ թերի) այսինքն «Ո՜վ քահանայք եւ վարդապետք» թաղման ողբի մնացորդով կը սկսի, որուն վերջը կը յարի յանգաւոր ոտանաւորով ստացողին Ստեփաննոսի յիշատակարանը։ 2. Թղ. 15բ։ «Եւ այգուցն գան ի գերեզման ի վաղիւն» (Այդալաց)։ (Հմմտ. Ա. Մաշտ. § 23)։ ց. Թղ. 22ա։ «Կանոն եւքն (աւուրն) առաւօտուն երթան ի գերեզմանն»։ (Հմմտ. ժէ. Մաշտ. § 9)։ 4. Թղ. 26բ։ «Կանոն հոգէհանգիստ առնել մեռելոց»։ (Հմմտ. ԺԷ. Մաշտ. § 13)։ 5. Թղ. 32բ։ «Կանոն Խաչ աւրհնելոյ»։ (Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 21)։ 6. Թղ. 57ա։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ»։ (Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 37)։ 7. Թղ. 77ա։ «Կանոն ջուր խաչալուայ առնել»։ (Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 12)։ 8. Թղ. 85ա։ «Կանոն աւրհնութեանց ըզձերլրուց սրբութեան», (Հմմտ. Ա. Մաշտ ց. Թղ. 86բ. «Կանոն սկի եւ մաղըզմա, աւրհնելոյ»։ (Հմմտ. Ա. Մաշտ. § 8)։ 10. Թղ. 88ա։ «Կանոն վասն պղծեալ կերակրոց։ Թէ ոք ուտէ ի քրիստոնէից, տանկազէն կամ ի զոհից հրէից, հեթանոսաց, տանի զնոսա քահանայն ի դուռն եկեղեցւոյն։ Եւ ասեն Սղ. Ծ. Ողորմեա ինձ Աստուած։ Կց. Սիրտ սուրբ հաստ։ Քզ. Վասն հիւանդաց եւ ամենայն վշտ։ Եւ ասէ զաղաւթս. Տէր Աստուած մեր որ»։ (Հմմտ. Ա. Մաշտ. §§ 39, 40)։ 11. Թղ. 90։ « Կանոն ոտնալուային»։ (Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 39)։ Կանոնիս մէջ, փոխանակ Դ. Մաշտոցի (Թղ. 168բ1) «Եւ ապա մեկուսի» խրատագրին, եւ «Քրիստոս թագաւոր» աղօթքին, ունի Թղ. 105ա։ «Եւ եպիսկոպոսն առեալ զեւղն եւ ասէ զաղաւթս. Գլուխ ամենեցուն Քրիստոս Աստուած մեր որ վասն բազում»։ Որու կը յաջորդէ. Թղ. 106ա։ «Ապա տեառնագրէ զեւղն սուրբ խաչիւն երիցս ասելով. Աւրհնեսցի եւ սրբեսցի ջուրս այս նշանաւ սուրբ խաչիւս եւ սուրբ աւետարանաւս, յանուն Հօր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգւոյն սրբոյ այժմ։ Եւ ապա զեւղն։ Եւ ժողովուրդն ասեն. Ամէն»։ 12. Թղ. 110ա։ «(Կանոն) Մեծի Ե. շաբաթի ժամատուն աւրհնել. Աւրհնեալ է ամենասուրբ Երրորդութիւն ի բարձունս, ձայր եւ Որդի եւ Հոգին սուրբ»։ 13. Թղ. 120ա։ «Կանոն զարմտի աւրենելոյ զըսերմն, զշեղջ, զհնձան»։ (Հմմտ. Ա. Մաշտ. § 36)։ 14. Թղ. 125ա։ Իւղաբերից եւ բժշկութեան Աւետարաններ։ - Վերջ Թղ. 139ա

Content