351

ՄԱՇՏՈՑ ԼԲ

ՋԽԱ = 1492 - ՋԽԱ = 1492

ID

Number

351

Old record number

744

Title

ՄԱՇՏՈՑ ԼԲ

Start date

ՋԽԱ = 1492

End date

ՋԽԱ = 1492

Date details

ՋԽԱ ( = 1402)։

Copy place

Սղամ Բալու։

Reference

Type

Number of pages

224

Dimension

18x13 (13,5x9)

Layout

միասիւն։

Writing details

բոլորգիր միջակ, մարմնեղ եւ յստակ։

Codicology

18։

Principal subject

Subject details

դեզնագոյն և ողորկ թուղթ։

Number of lines

18։

Binding

փայտեայ սեւ կաշիով պատեալ, դբոշմազարդ, գոցելու մասով։

State of preservation

ընդհանրապէս լաւ, միայն սկիզբները և մէջը տեղտեղ ստորին քղանցքը մաշած եւ նորոգուած են։ - Թղ. 220 լուսանցաքղանցքը փրթած է. Թղ. 221-224 կազմէն ելած է։

Copyist

Մարգարէ եւ Ղուկաս։

Owner

նախկին պարոն Աւրան, ապա Թորոս քահանայ։ ապա Թորոս երէց, ապա այլք։

Commanditaire

Illuminator

հաւանօրէն գրիչներէն մին։

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

1 թուղթ առաջակողմը, քառակուսի անկիւնաւոր երկաթագիր, թուի մնացորդ հին Մաշտոցի մը կամ ձաշոցի։

Lettrines

շատ քիչ եւ միագոյն, որ է՝ աղօտ կարմիր։

Initials

Marginal illuminations

շատ ցանցառ եւ անշուք։

Images

չկան։

Canon tables 1

Canon tables 2

մէկ հատ միայն (Թդ. ձա), երկագոյն, այն է մածիշակագոյն, կարմիր եւ մուր գեղին։

Title text

մերք կամիր, մերթ սեւ։

Blank pages

Թղ. 1, 2, 3, 222 224։

Colophon

1. Յաւարտ Տաղին (Թղ. 220ա), կայ գրչէն, այսպէս. «Փառք ամենասուրբ Երրորդութեանն Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոդլլջոյն սրբոյ, այժմ եւ յանգրաւ յաւիտեանս «Արդ դրեցաւ գիրքս այս որ Մաշտոց ասի, ձեռամբ Մարգարէ գրչի եւ Ղուկաս դըպրի ի գաւառս Բալւա... (քերթուած), ընդ հովանեաւ սուրբ Աստուածածնի, ի թվիս հայոց ի ՋԽԱ ( = 1492). նաւասարդ ամսոյ Լ։ Աղաչեմ զձեզ զամենեսեան որ յ... կարդայք եւ կամ տեսանէք կամ աւրինակէք, Աստուած ողորմի ասացէք ինձ Մարգարէիս եւ իմ ծնողացն. Ամէն։ «Ընդ նմին եւ զստացաւղ սուրբ գրոցս զպարոն Աւրանն, որ ըստացաւ զսա ի հալալ վաստակոց իւրոց յիշատակ հոգոյ իւրոյ եւ ծնողաց իւրոց, եւ ի վայելումն տան եւ զաւակաց իւրոց։ Արդ՝ աղաչեմ զամենեսեան որք հանդիպիք սմա, կարդալով կամ աւրինակելով ջերմեռանդ սրտիւ ի Քրիստոսէ հայցելով ողորմութիւն եւ թողութիւն մեղաց. զի տացէ տէր Աստուած զիւր առատ ողորմութիւնն եւ զերկնից արքայութիւնն Ավրանին եւ իւր ծնողացն... բէկին եւ մաւրն Քեմիային, փաշային, Ամիրբէկին, Շատիպէ(կ)ին, Շա(ք)արին, Խալխաթունին եւ ամենայն արեան մերձաւորաց, կենդանեաց եւ հանգուցելոցն ի Քրիստոս առ հասարակ. Ամէն։ Վասն որոյ աղաչեմ զձեզ Քրիստոսի հաւատացեալք եւ Քրիստոսի նոր ժողոմուրդք եւ սիրունք, յորժամ որ կատարէք զամենայն դործ բարութեան զոր ի սմա գըրեալ կայ եւ կատարի, թողութեան եւ ողորմութեան արժան առնէք զԱվրանն եւ զծնօղսն իւր, եւ զԹորոս քահանայն զոր ետ Ավրանն յիշատակ զսա ի դուռն սուրբ Խաչին Սղամա. ողբ. Աստուած զաւարտն ի բարին արասցէ ղԱվրանին եւ զՔաւ... եւ զամենայն երախտաւորացն. Ամէն»։ 2. Թղ. 21ա։ Անմիջապէս կը յարի տարբեր դրչութեամբ. «Այս դիրգս ընկաւ ի վահառ ու կու ծախեց։ Թորոս էրէց զնեց իւր հալալ վաստակոյն Ժ ֆլորի։ Տէր Ռորոսու աղբարն Նանմատին եւ որդիքն Յոհանէսն, տէր Վարդան մաղսուտն եւ թոռերն Մլքոն, Նանմատին, Գաղրարն, Խտրշան, եւ հարսերն Մանաւշան էրիցկին, Կուլստան Նուստիան, պառվնին Մարգարիտն, Թուրվանտան եւ այլ։ Աղաչեմ զձեղ որ հանդիպիք այս գրոցս ի դուղս Սղամ եւ կարդաք, Աստուած ողորմի աս(ա)ցէք մեր ննջեցելոցս ևստուած Յողկց)է դձեր մեղսն»։

Informations

Ձեռագիրս 1447ին մտեր է հաւաքմանս մէջ. Պր. Սերորէ Ալիշանի ձեռքով զնուած է ի Կ. Պոլիս եւ անկէ դըրկուած ի Վենետիկ։ Մատեանս է Մաշտոց միջակադիր եւ անթերի, կը պարունակէ 24-26 կանոն եւ 2 ալ մեռելաթաղի Ողբեր։ Մաշտոցս ըսցց ամենայնի նման ըլլալով ԻԷ. Մաշտոցին, կը բաւականանանք ցանկել միայն վերնագիրներն։ 1. Թղ. 4ա։ «Կանոն մկրտութնան (առանց խորագրութեան եւ խորագրի)։ 2. Թղ. 15բ։ «Կանոն պսակ աւրհնելոյ»։ 3. Թղ. 28ա։ «Կանոն հաղորդ տալոյ»։ 4. Թղ. 33ա։ «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ 5. Թղ. 59բ։ «Կանովն յորժամ տղա(յ) վախնանի»։ 0. Թղ. 75ա։ «Կանովն եւթն աւուրն եւ ամսոյն եւ տարելցաց եւ ամենայն կիրակէի»։ 7. Թղ. 78բ։ «Կանովն ոգեհանգիստ առնել. կամ պատարագ մեռելոյ»։ 8. Թղ. 35բ։ «Աւրհնութիւն հատի պատարագի»։ 9. Թղ. 88բ։ « Կանովն տեառնական աւրհնելոյ»։ 10. Թղ. 97ա։ «Կանոն պղծե(ա)լ տանարի գրուակ ինչ եդեալ ըստ բերման ժամանակի»։ 11. Թղ. 99ա։ «Կանոն խաչ աւրհնելոյ»։ 12. Թղ. 116բ։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ»։ (Հմմտ. Ա. Մաշտ. § 29)։ Կանոնս չունի Եղիսէ մարդարէի ընթերցուածն։ 13. Թղ. 133ա։ «Կանոն ապաշխարաւղ առնելո(յ), կոչումն ընծայութեան ապաշխարողաց, Յոհաննու Մանդակուն(ւ)ո(յ) Հայոց կաթողիկոսի»։ 14. Թղ. 150բ։ «Կանոն մեծի Հինկշաբաթին զապաշխարողսն արձակելոյ»։ 15. Թղ. 166ա։ «Կանովն մեծի Ե. շարաթին ոտնալըւային»։ Կանոնս, Թղ. 175ա, ԺԳ Մաշտոցէն աւելի ունի՝ «Աստուած սքանչելագործ զաւրութիւն անեղանելի բնութիւն» տաղը՝ խաղերով։ 10. Թղ. 183ա։ «Քարոզ պատուիրանին»։ 17. Թղ. 189բ։ «Խաւսք Յոհանու Ոսկեբերանին, զոր ասացեալ է յաւուր Հինկշաբաթոջ վասն քահանայից եւ ժողովրդոց։ ժամատուն աւրհնելոյ. Աւրհնեալ է ամենասուրբ Երրորդութիւնն ի բարձունս»։ 18. Թղ. 201բ։ «Կանոն գառն աւրհնելո, Զատկի եւ Վարդավառի»։ 19. Թդ. 202ա։ «Կանոն շեղց եւ նեծան արենելոյ»։ 20. Թղ. 204բ։ «Կանոն խունկ աւրհնե21. Թղ. 205ա։ «Կանոն հանդերձեղէն անաւթոյ, սպասու»։ 22. Թղ. 206ա։ «Կանոն սկի եւ մազզմա (աւրհնելոյ)»։ 23. Թղ. 206բ-207ա։ «Կանովն նոր դուռն եկեղ(եղւոյ) հաստատեն ի տեղի իւր»։ 24. Թղ. 207բ։ «Կանոն աւազան աւրհնե25. Թղ. 213բ։ «Գանձ ննջեցելոցն ասայ. Մինդ ի յէէն բանդ (ի Մանվէլէ)»։ 26. Թղ. 217ա։ «Տաղ ննջեցելոցն ասայ եւ զիս յիշեայ. Գոչեմք առ ձեզ ողբերգական, ձայնիւ մաղթեմ յոյժ լալական»։ - Վերջ Թղ. 220ա։ «Նտեւ ձեզ աշխատողացդ, եւ երդողի սորա զայս բան»։

Content