495

ՇԱՐԱԿԱՆ ԼԹ

ՌԾԴ = 1605 - ՌԾԴ = 1605

ID

Number

495

Old record number

1394

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԼԹ

Start date

ՌԾԴ = 1605

End date

ՌԾԴ = 1605

Date details

ՌԾԴ( = 1605)։

Copy place

Խարբերդ, Խուլավանք։

Reference

Type

Number of pages

295

Dimension

9x12,5

Layout

միասիւն (6,5x9)։

Writing details

բոլոր, գիր։

Codicology

26, որոնցմէ ա ունի 9 թղ., է, ը, ժէ, ժը, իե՝ 11 թղ., իզ՝ 6 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ ողորկ եւ մաքուր։

Number of lines

21։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, գոցելու զոյգ ականջները ինկած են. ձեռագիրը կռնակի կողմէն ամրացած է լաթով մը. ներքին կողմէն պատուած է դեղին կապոյտ գիծերով կերպասով մը։

State of preservation

բաւական մաքուր է, սակայն ձեռագիրը խոնաւութեան մէջ մնացած ըլլալով՝ շատ մը տեղեր հետքը մնացած է, փոխելով նոյն իսկ թուղթերու բնական գոյնը։ Թղ. 56, 176, 248 պատռած են, ու կորսուած է թէ՛ արտաքին լուսանցքը եւ թէ՛ գրութեան՝ մասր, իսկ Թղ. 111 կիսուած է, կամաւոր ձեռք մը կտրած հանած է Ձատկի կանոնէն առաջ գծուած խորանը։ Մէկ կամ աւելի թուղթ ինկած է ձեռագրին սկիզբը. ապա յաջորդաբար ընդ մէջ Թղ. 2425, 77-78։ Թղ. 288ա.ի եւ 288բ.ի միջանկեալ թուղթերը իրարու կպած են, ծածկելով ներփակ գրութիւնը. սովորական միջոցներով չէ կարելի բաժնել թուղթերը։ Թղ. 212 գրութեամբ հանդերձ յետագային ագուցուած է՝ ամբողջացնելու համար պակաս մը։

Copyist

Մատթէոս աբեղայ։

Owner

անյայտ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

առջեւն ու ետեւը երկուքի ծալուած աւետարանի հատուած մը, երկսիւն կլոր երկաթագիր գրութեամբ, իւրաքանչիւր սիւն ունի 8 հրրդմ. լայնք, իսկ երկու սիւներուն միջեւ 3 հրրդմ. պարապութիւն մը կայ։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը, միագոյն եւ պարզ զարդերով։ - ՍԿԶՐՆԱՏԱՌՔ կարմիր են։

Initials

Marginal illuminations

բաւական շատ, միագոյն կամ երկու գոյներով, բոլորն ալ նուրբ եւ ճաշակաւոր։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով Թղ. 43ա, 211բ։

Canon tables 1

չկան։

Canon tables 2

Թղ. 8ա, 46ա, 88բ, 150բ, 191ա, 237բ, 254ա, 276ա։

Title text

կարմիր։

Blank pages

Թղ. 293ա-295բ։

Colophon

Թղ. 292ա. «Փառք ամենասուրբ Երրորդութեանն Հաւր եւ նրդ(ւ)ոյ եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ, յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ Գրեցաւ եղանակաւոր տառս որ ասի շարակնոց, ի լաւ եւ յընդիր աւրին(ակ)է որ կոչի Խլկցի, ի յերկիրս Ղարբերդու, ի հռչակաւոր անապատըս որ ասի Խուլավանք, ընդ հովանեաւ սուրբ Աստուածածնին եւ սրբոյն Գէորգայ եւ սրբոյն Սարգսի եւ որդ(ւ)ոյ նորա Մարտիրոսի եւ այլ սրբոց որ աստ կան հաւաքեալ։ Ձեռամբ մեղաւոր եւ անարժան եւ ամենեցուն ոտից կոխան, որ չեմ արժանի զանուն իմ Մաթէոս ասելով, զի անուամբս միայն կոչիմ աբեղայ եւ գործովս խաբեբայ, վայ զիս ռ( = 1000) բերան։ Եւ (յ)առաջնորդութեան սուրբ ուխտիս Կասպար եպիսկոպոս, եւ այլ միաբանեացս Ներսէս եպիսկոպոս եւ Մկրտիչ եպիսկոպոսին, Աստուածատուր աբեղին եւ տէր Խաչատրին։ Ի թուականիս ՌԾԴ( = 1605)։ Արդ աղաչեմ զամենեսեանդ որ հանդիպիք սմա, յիշեցէք ի սուրբ աղաւթս ձեր զուսուցիչն իմ զՅովանէս եպիսկոպոսն, եւ զմարմնաւոր ծնաւղքս իմ զհայրն իմ զՅովանէսն, զմայրն իմ զՍառայն, զեղբայրքս իմ զԹադէոսն եւ զԽտըրն, զքոյրն իմ զՏիրուհին, եւ զհաւր եղբարքս զԿարապետ քահանայն եւ զՅովանէս աբեղայ եւ զԲանագէսն. եւ որ յիշէ յիշեալ լիցի ի Քրիստոսէ Աստուծոյ մերոյ. ամէն. Հայր մեՅերեսս անկեալ կրկին գերիս, եւ պաղատիմ ձեր առաջիս, խոշորութեան եւ սղալանացս, չի մեղադրել ինձ գրողիս, զի այսչափս էր իմ կարիս, եւ չեմ հըմուտ արուեստիս»։

Informations

կը պակսին։ Մատեանս է Շարակնոց, կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3-5)։ Ճ նութեան ճրագալուցին» (հմմտ. Ա. Շրկ, §§ 6-15)։ 3. Թղ. 27բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 4. Թղ. 29ա. «Կանովն Անտոնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25։ Համօրէն Առաքելոց կանոնին կը յաջորդէ «Ի յանսահման ծովէն» շարականը։ - Յովնան մարգարէի կանոնին կը հետեւի Ս. Սարգսի չԱՍ. Ամենասուրբ երրորդութեան» լարա5. Թղ. 46ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին» եւն.։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78։ Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի կանոնը հմմտ. ԺԸ. Շրկ. § 3։ 6. Թղ. 88բ. «Կանովն յարութեան Ղազարու» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 79)։ 7. Թղ. 90ա. «Կանով(ն) Գալըստեան Տեառն յԵրուսաղէմ»։ Հմմտ. Ա. Երկ. § 80, սակայն չունի երկրորդ Հարցը. «Որ զերիս մանկունսն»։ 8. Թղ. 92ա. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին» (հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 22-23)։ 9. Թղ. 111ա. (Կանոն Պասէքին) անվերնագիր (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 10. Թղ. 160բ. «Կանովն ծնընդեան Յովհաննու Մկրտչին» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 2011. Թղ. 176ա. «Կանովն Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 12. Թղ. 177բ. «Կանովն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 13. Թղ. 182բ. «Կանովն Շողակաթին» (հմմտ. է. Շրկ. § 15)։ 14. Թղ. 191ա. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170)։ 15. Թղ. 204ա. «Կանովն սրբոց Մարգարէիցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-186, 188-195։ Ս. Նիկողայոսի շարականը (հմմտ. Բ. Շրկ. § 76) տեղ գտած է Ս. Եփրեմի շարականէն 16. Թղ. 227ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ» եւն.։ Թղ. 231բ. «Երգ զկնի արեւագալի» եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199)։ Այս երգերուն կը յաջորդէ առանց ոեւէ խորագրի «Յաւուրց վերջին ժամանակի» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 79). ապա «Խորհուրդ խորին անհաս» եւ «Յայս (յ)արկ նուիրանաց» երգերը։ 17. Թղ. 237բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 18. Թղ. 257բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց ի Քրիստոս» (հմմտ. ԻԴ. Շրկ. § 21)։ 19. Թղ. 271բ. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ յաղագս համաւրէն ննջեցելոց ի Քրիստոս. Աստուած անեղ անժամանակ»։ 20. Թղ. 276բ. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ Կը յաջորդեն առանց խորագրի երեք շարականներ, Թղ. 291բ. «Մանկունըք նոր Սիովնի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 75). «մ. ԱԿ. Ով գերահրաշ ծաղիկ», եւ «Ըզյիշատակ վըկայիցն սրբոյն Մինասա(յ)» (Հմմտ. է. նրկ. §են)։

Content