492

ՇԱՐԱԿԱՆ ԼԶ

ՌԽԵ = 1596 - ՌԽԵ = 1596

ID

Number

492

Old record number

1526

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԼԶ

Start date

ՌԽԵ = 1596

End date

ՌԽԵ = 1596

Date details

ՌԽԵ( = 1596)։

Copy place

անյայտ։

Reference

Type

Number of pages

324

Dimension

9x13,5 (8,5x 13,5)

Layout

միասիւն (5,5x9,5)։

Writing details

բոլորգիր։

Codicology

28, որոնցմէ բ՝ 8 թղ., ժէ՝ 9 թղ., իը՝ 6 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ. ունին։

Principal subject

Subject details

թուղթ բամպակեայ։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած. զոյգ գոցելու ականջներէն մին ինկած է, ներքին կողմէն պատուած են կապոյտ գոյնով հասարակ կտաւով մը։

State of preservation

թէեւ հաստատուն կազմով, սակայն առաջին թուղթերը խեղն վինակի մէջ են, ոմանք բաժնուած ձեռագրէն։ Թուղթ ինկած է ընդ մէջ Թղ. 13-14, 14-15, 15-16, 192-193. Թղ. 1-27 արտաքին լուսանցքները փնացած են եւ նոյն իսկ գրութիւնը վնասուած է։ Թղ. 265-272 մկնակեր եղած են եւ հազիւ պատառիկ մը մնացած է իւրաքանչիւր թուղթէն. Թղ. 128բ-129ա աղտոտած է, իսկ Թղ. 21 նոր թուղթ եւ նոր գրութեամբ է։

Copyist

Կիրակոս աբեղայ։

Owner

առաջինն անյայտ, 1653ին Մանուէոլ։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ, հաւանաբար գրիչը։

Binder

վերջինը՝ Մարգար։

Parchment flyleaf

առջեւն ու ետեւը երկուքի ծալուած երկաթագիր աւետարանի հատուած մը, գրութեան լայնքն է 9 հրրդմ։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, մեծ մասով թռչնագիր են, բոլորն ալ յաջող։

Initials

կարմիր են։

Marginal illuminations

շատ ստէպ, եւ բոլորն ալ սիրուն զարդերով։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով կը գտնենք Թղ. 32ա, 180բ, 229ա։

Canon tables 1

Թղ. 2ա, 120ա։

Canon tables 2

Թղ. 10ա, 45ա, 95ա, 164ա, 207բ, 255ա, 274ա, 299ա. բոլորն ալ շատ նուրբ եւ ճարտար գրիչի գործ, մանր զարդերով եւ իրար խաչաձեւող գիծերով։

Title text

կարմիր մելանով են, նոյն մելանով է նաեւ շատ մը շարականներու երկրորդ տոզը. իսկ առաշին տոոը աւելի մուր կարմիրով է։

Blank pages

Թղ. 1ա, 1բ, 94բ, 322բ324բ։

Colophon

1. Թղ. 322ա. «Փառք համագոյ եւ միասնական, անբաժանելի սուրբ Երրորդութեան Հաւր եւ Որդ(ւոյ) եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ, յաւիտեանս. ամէն։ Գրեցաւ շարակնոցս ձեռամբ Կիրակոս անարժան եւ մեղսասէր եւ ցանկացող եւ անհամբեր եւ անպիտան, սուտ աբեղիս, որ բազում չարչարանաւք գրեցի զայս գիրքս, յիշեցէք ի մաքրափայլ աղաւթս ձեր զուսուցիչն իմ զտէր Պետրոս արհեպիսկոպոսն, Աստուած զիւր հոգին լուսաւորէ. ամէն։ Եւ զծնաւղն իմ զԿուռճին, եւ զմայրն իմ զՀերիքան, եւ զհոգեւոր մայրն իմ զՅուղիտան որ բազում աշխատեցաւ եւ կերակրե(ա)ց զիս, Աստուած զինքն անփորձ ւանսասան պահէ որդ(ւ)ովք եւ դստերաւք, տամբք եւ տեղաւք ընչիւք եւ ապր. եւ ամենայն գոյականաւք, որչափ այս կեանքս է անփորձ ւանսասան կենա(յ) Աստուծոյ ողորմութեամբն, որչափ որ առ Աստուած փոխի յ(?) սուրբ Յուղիտէ պսակուցն արժանի արասցէ, Աստուած թողու զիւր մեղքն զկաման եւ զակամայն ներէ եւ ջընջէ եւ գրէ ի դպրութիւն կենացն. ամէն։ Ով հանդիպի այսմ գրքիս՝ նա ողորմիս տայ գրչիս։ Գրեցաւ սակաւ գիրս թվին ՌԽԵ( = 1596)»։ 2. Թղ. 63ա. «Զմեղաւոր գըծողս կիրակոս զաբեղայս, յիշեցէք ի յաղաւթըս ձեր եւ Աստուած զձեզ»։ 3. Թղ. 94ա. «Զմեղաւոր գըծողս Կիրակոս աբեղայս յիշեցէք ի յաղաւթս ձեր եւ Աստուած զձեզ յիշէ ի վերինն արքայութիւնն. ամէն։ Աստուած աւրհնէ զՅուղիտան եւ զիւր որդիքն եւ զիւր դստերքն անփորձ ւանսասան պահէ եւ զինքն արքայութեան արժանի արասցէ, անթառամ պսակին, անմահական սեղանին»։ 4. Թղ. 119բ. «Զմեղաւոր գըծողս Կիրակօս սուտանուն աբեղայս յիշեցէք ի յաղաւթս ձեր, եւ Աստուած զձեզ յիշէ իւր սուրբ արքայութիւնն. ամէն։ Աստուած աւրհնէ զՅուղիտան եւ զիւր հոգին լուսաւորէ, արքայութեան արժանի առնէ, անթառամ պսակին. անմահական սեղանին» 5. Թղ. 146ա. «Զմեղաւոր գըծողս Կի, րակոս սուտանուն»։ 6. Թղ. 163բ. «Զմեղաւոր գրիչս զԿիրակոս աբեղայս յիշեցէք ի յաղաւթս ձեր եւ Աստուած զձեզ յիշէ իւր արքայութիւն։ Ով եղբայրք անմեղադիր լերուք խոշորութեան եւ սղալանացս, զի ժամանակս դառն էր եւ դժար անաւրինացն ահուն սիրտս ի յահ էր եւ ձեռքս ի դող։ Աստուած աւրհնէ զՅուղիտան եւ զիւր որդիքն որ մասնակից եղան, որ այս սակաւ գիրքս կատարեցաւ ի չար ժամանակիս»։ 7. Թղ. 207ա. «Զմեղաւոր գըծողս անպիտան եւ անարժան եւ մեղսասէր Կիրակու սուտանուն աբեղայս. Աստուած աւրհնէ զՅուղիտան եւ զիւր հոգին լուսաւորէ եւ սուրբ Յուղիտէ պըսակուցն արժանի առնէ, որ բազում աշխատանք քաշեց ի հետ ինձ որ այս գիրքս կատարեցաւ»։ 8. Թղ. 293բ. «Զմեղաւոր գըծողս Կիրակոս աբեղայս մի՛ մոռանայք» ց. Ուշ դարու գրչութեամբ կան հետեւեալ յիշտակագրութիւնները. Թղ. 44բ. «Զվերջին ըստացողս շարակնոցիս ի դուռն սուրբ Յովանէսին յիշատակ է քոյ (7) որդին Մանուէլին, իւր կողակցին Ռոյի Սուլդանին, իւր որդ(ւ)ոյն Բիծինին եւ կողակցին Խան Սուլդանին, եւ համաւրէն մէլ, յարեան մերձաւորացս, թվ. Ռցի(10. Թղ. 321բ. «Չվերջին նորոգող տառիս զՄարգարն յիշեցէք եւ Աստուած ողորմի ասացեք»

Informations

1900ին Հ. Դիռնիսիոս Գաղատացի դրկած է Ս. Ղազար։ Մատեանս է Շարակնոց, որ կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները։ 1. Թղ. 2ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անմերնագիր (Հմմտ. և. օրկ. 3։ 1, 3-5)։ 2. Թղ. 10ա. «Կանոն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» (հմմտ. և. Շրկ. §§ 6-15)։ 3. Թղ. 25բ. «Կանոն Տեառնընդառաջին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 4. Թղ. 27բ. «Կանոն Անտոնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25։ Այս խումբի սուրբերուն կանոններուն կը յաջորդէ (Թղ. 43բ) «Շարական Երկոտասան Առաքելոցն. Ի յանսահման»։ 5. Թղ. 45ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջի կիրակի աղուհացիցն» (հմմտ. ԺԸ. Շրկ. § 3)։ 6. Թղ. 95ա. «Կանոն յայտնութեան(չցրութեան) Ղազարու» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 7. Թղ. 96բ. «Կանովն Գալըստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (Հմմտ. Ը. Շրկ. § 15)։ 8. Թղ. 98բ. «Կանոն երկրորդ Մաղկազարդին» (հմմտ. Բ. Շրկ. §§ 22-23)։ 9. Թղ. 120ա. «Կանոն Յարութեան, (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137)։ 10. Թղ. 164ա. (Կանոն Պենտակոստէին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 138-144), 11. Թղ. 175ա. «Կանոն ծնընդեան Յովաննու Մկրտչին»։ Հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23. Հռիփսիմեանց կանոնէն կը պակսի «հբ. Անըսկիզբըն Աստուած որ վասն» շարականը։ 12. Թղ. 191բ. «Կանոն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 13. Թղ. 193ա. (Կանոն Վարդավառին)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156. թուղթ ինկած ըլլալով կը պակսի Ա. օրուան Օրհնութենէն մինչեւ Մանկունքը։ 14. Թղ. 196բ. «Կանոն Շողակաթին» (Հմմտ. ԺԸ. Շրկ. § 13)։ 15. Թղ. 207բ. «Կանոն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170)։ Հ8. Թդ. 261ա, «Կաեոն որբոց ՄարդաՀմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-194, Սուրբերու շարականներու կարգին կայ նաեւ Նիկողայոսի շարականը (հմմտ. Բ. Շրկ. § 76)։ Ղեւոնդեանց կանոնէն կը պակսի «Երդեմք ձեզ երգս» շարականը 17. Թղ. 246ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ» եւն. (հմմտ. Ա. Շրկ. § 196, Թղ. 269բ-275բ)։ 18. Թղ. 251ա. «Երգ արեւագալին» Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-199, սակայն կը պակսի § 197ի «Երգ զկնի Տէր հովուեսցէ սաղմոսին, Ճանապարհ եւ ճշմարտութիւն»։ 19. Թղ. 255ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207. շատ մը թուղթեր փճացած ըլլալով՝ շարականներ կիսատ մնացած են։ Կանոնին մէջ կը պակսի ԲՁ. «մկ. Փառաւորեալըն փառօք» շարականը. յետագայ ձեռք մը՝ անվարժ բոլորգրով աւելցուցած է Թղ. 260բ-261ա ստորին լուսանցքներուն վրայ։ 20. Թղ. 274ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց» (հմմտ. ԺԴ. Շրկ. § 28)։ 21. Թղ. 294ա. «Երգ Ներսէսի ասացեա, վասն ննջեցելոց. Աստուած անեղ անժամա22. Թղ. 299ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 23. Թղ. 317ա. «Շարական սրբոյն կիւրղի Երուսաղէմի հայրապետին» (հմմտ. Բ. Շրկ. § 75)։ 24. Թղ. 317բ. «Շարական սրբոյն Մինասայ եւ Երմոգինեայ եւ Գրարոսի» (հմմտ. Է. Երկ. § 59)։ 25. Թղ. 317բ. «Շարական զսգեստի. Խորհուրդ խորին»։ 26. Թղ. 318բ. «Շարական խնկարկութեան. Յայս յարկ»։ 27. Թղ. 319ա. «Շարական սրբոց է( = եօրն) Խոտահարակացն» (Հմմտ. Բ. երկ. § 28. Թղ. 320բ. «Շարական սըրբոյն մարգսի զուրավարին, Ամենասուրբ երբոր դութեան»։

Content