500

ՇԱՐԱԿԱՆ ԽԴ

ՌՀԸ = 1629 - ՌՀԸ = 1629

ID

Number

500

Old record number

1563

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԽԴ

Start date

ՌՀԸ = 1629

End date

ՌՀԸ = 1629

Date details

ՌՀԸ ( = 1629), տես նաեւ յիշատակարանները § 2։

Copy place

անյայտ։

Reference

Type

Number of pages

459 -

Dimension

10x13,2 (9,5x 13,5)

Layout

միասիւն (6x9)։

Writing details

բոլորգիր ընտիր։

Codicology

39, որոնցմէ բ, ժա, լբ՝ ունին 11 թղ., դ՝ 14 թղ., ե, զ, է, ը, ժբ, ժդ-Ժթ՝ 10 թղ., ի, իգ, իէ՝ 13 թղ., իա՝ 9 թղ., լը՝ 21 թղ., 1Թ՝ 20 թղ.։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ եւ թուղթ. թուղթ են Թղ. 204-225, 242-5, 251-262, 345-459։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, ունի նաեւ գոցելու կաշի մը՝ որ ինալու վտանգին մէջ է. գոցելու զոյգ ականջներէն առաջինը ինկած է. Կռնակի կողմէն կաշին փնացած է ու ճաթըրտած, կազմերը ներքին կողմէն ծածկուած են կապոյտ հասարակ լաթով մը։

State of preservation

բաւական լաւ. ձեռագիրը թուղթով եւ մագաղաթով ձեւացած է, (տես վերեւ՝ Նիւթ)։ Մէկ կամ աւելի թուղթ ինկած են ընդ մէջ Թղ. 361-2, 423-4։ Թղ. 234-241, 317-349 արտաքին լուսանցքները փնացած են առանց վնասելու գրութեան։

Copyist

անյայտ։

Owner

գրիչը։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Parchment flyleaf

չկան։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը, որոնք յատուկ գեղեցկութիւն մը չեն ներկայացներ որովհետեւ ընտիր գոյներ չեն գործածուած։ - ՍԿԸԶԲՆԱՏԱՌՔ եւ

Initials

Marginal illuminations

բաւական շատ, սակայն այնքան յաջող չեն, ընդհանրապէս վարդագոյն եւ կապոյտ գոյներով։

Images

չկան, սակայն լուսանցազարդի ձեւով՝ Թղ. 8ա, 21ա, 64բ, 326ա։

Canon tables 1

Թղ. 1ա, 166ա։

Canon tables 2

Թղ. 12ա, 68ա, 133ա, 226ա, 293բ, 366բ, 392բ, 427ա, ոչ այնքան յաջող։

Title text

կարմիր են։

Blank pages

ձեռագրին սկիզբը Թղ. 1էն առաջ՝ հինգ թուղթ եւ 2 մագաղաթ, ապա յաջորդաբար Թղ. 456բ-459բ, որոնց վրայ կատարուած են գրիչի փորձեր։

Colophon

1. Թղ. 455ա. «Փառք անհասանել(ւ)ոյ, անեղի եւ անհասականի Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ անժամանակ ծնանելոյն ի Հօրէ եւ փառակցի Հաւր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն սրբոյ անքննելոյ, երրեակ անձնաւորութեանն եւ միաստուածութեան, այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ Արդ գրեցաւ շարակնոցս ի թվ. ՌՀԸ ամի ( = 1629) եւ Օգոստոսի իթ ( = 29), աւրն շաբաթ. շնորհիւ ամենախնամին, բարերարին Աստուծոյ սկսայ եւ ողորմութեամբ նորին (յ)անկ ելեալ աւարտեցաւ գեղեցքայարմար ման(ր)ուսումս որ կոչի շարական, ի լաւ եւ յընտիր օրինակէ. (յ)ամս աստուածապատիւ, գերամաքուր, սրբազան կաթողիկոսի ամենայն հայոց տեառն Մովսէսի, եւ (յ)առաջնորդութեան սրբոյ Երուսաղեմայ եւ յաթոռակալ(ութեան) սուրբ Յակոբայ տէր Գրիգոր եպիսկոպոսի, հեզի եւ խոնարհի։ Ձեռամբ ամենամեղ անձին յախտամար եւ անարհեստ գրչի, ծանրամեղի եւ անուամբ միայն քահանայի եւ ոչ գործովք. յաղագս յիշատակի հոգւոյ իմոյ թշուառականի եւ անձին յոգնամեղի, մեծաւ ջանիւ եւ աշխատութեամբ ի (յ)անկ ելաւ, ակն ունել արժանաւորացդ յաղօթիւք առնուլ վարձս բարեաց ի մարդասիրին Աստուծոյ։ Աղաչեմ զձեզ ով աստուածասէր հայրք եւ մանկունք նոր Սիովնի, եթէ օրինակէք եւ եթէ գաղափառ առնելով զսա, մեղաց եւ յանցանաց եւ սղալանաց թողութիւն խնդրեցէք յառատ պարգեւէն Քրիստոսէ, մեղուցեալ գրողի սորա եւ ծնողաց մերոց եւ եղբարց եւ քւերց եւ ամենայն արեան մերձաւորաց։ Եւս առաւել աղաչեմ խնդրել (յ)Աստուծոյ տարաժամ գնացելոյ նընջեցեալ հաւր իմոյ տէր Խաչատուր, եւ մօր իմոյ Պիլենքա, եւ եղբարց եւ իմ կողակիցս, զի շնորհեսցէ Քրիստոս Աստուած հանգիստ եւ յողորմութիւն, եւ զամենայն որ լի սրտով յիշեսցէ զվերոյ գրեալքս առնուլ վարձ եւ յողորմութենէ Աստուծոյ, ընդ միոյ հարիւր եւ ընդ միոյ վաթսուն եւ ընդ միոյ երեսուն, եւ Քրիստոսի փառք յաւիտեանս. ամէն»։ 2. Թղ. 459բ. «Թվին հայոց ՌԿԴ(1615) Խասպէկին որդի եղաւ Սարգիս աՀոս յիշուած թուականը գլխաւոր յիշատակարանի թուականէն աւելի հին է, եւ կարող չենք բացատրութիւն մը տալ. գուցէ Թղ. 459ը աւելի ուշ ագուցուած է ձեռագրին, մանաւանդ որ վերջին թերթին մաս չի կազմեր։ 3. Անդ. «Թվին ՌՁԳ( = 1634) ծռազատիկ էր հոռմնուն, Պաղչասարային Հայոց հկեղեցին քակեցին»

Informations

1906ին Պր. Յովհաննէս Պալեան Ռոստովէն Ս. Ղազար դրկած է՝ ի յիշատակ Միաբանութեանս հետ ունեցած բարեկամութեան։ Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր. եւ այլն (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3)։ 2. Թղ. 12ա. «Կանոն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» եւ այլն (Հմմտ. և, Երկ. §§ 6-16)։ 3. Թղ. 43ա. «Կանովն Անտովնի անապատականի»։ Հմմտ. ԼԹ. Շրկ. § 4, ծանօթութեամբ։ Եօթանասուն եւ երկու առաքելոց կանոնին Մանկունքը «Առաքեալք Աստուծոյ» ունի չորս տուն (Ա-Դ)։ 4. Թղ. 68ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին առաջի կիւրակէի աղուհացիցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-28։ Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի կանոնը հմմտ. ԺԸ. Շրկ. § 3։ 5. Թղ. 138ա. «Կանովն յարութեան Ղազարու» եւ այլն (հմմտ. ԼԹ. Շրկ. §§ 6-3)։ 6. Թղ. 166ա. «Կանովն սուրբ Զատկի, Պասէքի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 7. Թղ. 241բ. «Կանովն ծնընդեան Յովաննու Մըկըրտչին»։ Հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23. «Կանոն Որդւոց եւ Թոռանց» ունի «մ. Ով գերահրաչ ծաղիկ»։ 8. Թղ. 266բ. «Կանովն սրբոյն Տապանակի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 9. Թղ. 269ա. «Կանովն Վարդավառին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 10. Թղ. 277բ. «Կանովն Շողակաթին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 157-160։ Վերափոխման Գ. օրուան կանոնի աւարտին ունի «Անձինք փոխման սուրբ Աստուածածնին ի Կիրակոս վարդապետէ ասացեալ. Արեւելք գերարփին (Ա-Ք)։ 11. Թղ. 293բ. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170. կանոն Գիւտ Խաչի Տէր յերկնից «Ապաւինեցաք ի խաչ քո» շարականը ունի վեց տուն (Ա-Չ)։ 12. Թղ. 315ա. «Կանովն սրբոց Մար-գարէից»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-195. աւելի ունի Կիւրղի, նիկողայոսի, Մինասի եւ Տարագոսեանց սովորական շարականները։ 13. Թղ. 352ա. «Երգ առաջի աւուր ... Նորաստեղծեալ», «Երգ արեւագալին ...», «Երգ երրորդ ժամու ...» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199)։ 14. Թղ. 363բ. «Խորհուրդ խորին ...»։ - Թղ. 364բ. «Յայս (յ)արկ նուիրանաց 15. Թղ. 365բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց»։ Հմմտ. Ա. Երկ. §§ 200-207. կը պակսի ԱՁ. Համբարձիին երկրորդ մասը «Լոյսդ որ յառաջ»։ 16. Թղ. 392բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց ի Քրիստոս»։ Հմմտ. ԻԴ. Շրկ. § 21, կը պակսի ԴԿ. «տ. Որ ի Հաւրէ առաքեցար»։ 17. Թղ. 421ա. «Երգ Տեառն Ներսէսի ասացեալ վասն ննջեցելոց. Աստուած անեղ անժամանակ»։ - Թղ. 424ա. (Ողբ ննջեցելոց). «Ես ասացի ...» (հմմտ. ԺԱ. Շրկ. § 66)։ - Թղ. 425ա. «Արարիչ եւ մարդասէր, անոխակալ» (Հմմտ. Է. Շրկ. § 68)։ 18. Թղ. 427ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։

Content