480

ՇԱՐԱԿԱՆ ԻԴ

ՋՁԷ = 1538 - ՋՁԷ = 1538

ID

Number

480

Old record number

701

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԻԴ

Start date

ՋՁԷ = 1538

End date

ՋՁԷ = 1538

Date details

ԶՁԷ( = 1538)։

Copy place

Գլակայ վանք։

Reference

Type

Number of pages

302

Dimension

9,8x13,5 (9,2x 13,2)

Layout

միասիւն (7x10)։

Writing details

բոլորգիր շաս ընտիր եւ վարժ խազագրութեամբ։

Codicology

26, որոնցմէ իզ՝ ունի 7 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ., սակայն ժը թերթէն չորս թուղթ ինկած ըլլալով՝ մնացած են 8 թղ.։

Principal subject

Subject details

ընտիր մագաղաթ։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, կազմուած է 1064ին։

State of preservation

շատ լաւ, երկու թուոթ հնկած են նղ մէ, Թղ. 265-306, 366-216։

Copyist

Մակար կրօնաւոր։

Owner

տէլ Մելքիսէթ կրօնաւոր։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ, հաւանաբար գրիչր։

Binder

առաջինն անյայտ, ապա 1664ին Դաւիթ երէց։

Parchment flyleaf

մէկ թուղթ ետեւի կողմը, յունարէն գրութեամբ։

Lettrines

ամէն կանոնի առաջին գիրը, իսկ Թղ. 1ա ամբողջ առաջին տողը, կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, բաւական յաջող։

Initials

կարմիր են։

Marginal illuminations

շատ ստէպ, կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, բաւական յաջող։

Images

Թղ. 114բ, Յիսուսի յարութեան նկարի մը նախագիծն է, գծուած միայն կարմիր գրիչով, աաս յետագային գունաւորելու ծրագրով։

Canon tables 1

Թղ. 1ա, 115ա, 151ա։

Canon tables 2

Թղ. 8բ, 47ա, 93ա, 193ա, 240բ, 253բ, 282բ. բոլորն ալ կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, պարզ զարդերով, բայց ոչ անճաշակ։

Title text

կարմիր, նոյնպէս կարմիր են իւրաքանչիւր կանոնի առաջին շարականի առաջին տողը։

Blank pages

չկան։

Colophon

1. Թղ. 301ա. «Փառք անբաժանելի սուրբ Երրորդութեան եւ միաստուածութեանն, Հաւր եւ Որդւոյ եւ սուրբ Հոգւոյն, այժմ եւ միշտ եւ յանկէտ յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ Գրեցաւ եղանակաւոր տառըս ձեռամբ մեղսաներկ եւ անարժան կրաւնաւորի Մակար սուտանուն վանականի. ի թվականին հայոց ՋՁէ( = 1538), ի սուրբ ուխտս որ Գլակա(յ) վանք անուն կոչի եւ վանս յԻննակեան, ընդ հովանեաւ սուրբ Կարապետին եւ Աթանագինեա(յ) հայրապետին եւ սուրբ Ստեփաննոսի նախավկային եւ սըրբոյն Գրիգորի մերոյ Լուսաւորչին եւ սուրբ Յարութենին, եւ այլոց սրբոցն որք աստ կան հաւաքեալ։ Ի լաւ եւ յընտիր աւրինակէ Գրիգոր դպրի, որ մականուամբ Խուլ յորջորջիւր։ (Եօթը տող ջնջուած է),... եւ իւր եղբարցըն Գազբարին, Պաղտասարին, Տարւէշին եւ հաւր եղբաւր որդւոյնն Պարսամին եւ Մեսրովպին. Խաւշխապարի որդւոցն՝ Գրիգորին, Ղազարին, Սարգսին եւ Խաչատրին, Պարխուրտարին. եւ Միրաքին որդւոցն՝ Եղիազարին եւ Մխիթարին, եւ տէր Մելքեսեթի քուերցն Շնոքորին, Պաղտատին, Ալթունին, Շահումին. եւ Թորոսի կնոչն Կուլճհանին եւ իւր դստերցն Կուլպաղչին եւ Պէկին եւ Մարգարտին. եւ Միրաքի կնոչն Ասլիմելէքին եւ դստերն Խանումին, եւ Պարսամի կնոչն՝ Գինարին եւ իւր որդ(ւ)ոյն Հլղարին եւ դստերն Նիկարին եւ Պաղտասարի կնոչն Կուլճեանին եւ Տարուէշի կնոչն՝ Մարգարտին, յաւժար կամաւք եւ յոյժ փափագանաւք եւ ջերմեռանդ սրտիւ ետուն գրել զշարակնոցս ի հա(լալ ար)դեանց իւրեանց, ի վայելումն տէր Մելքես(ե)թին եւ անջինջ յիշատակ իւրեանց։ Արդ աղաչեմ զամենեսեան որք հանդիպիք ի սմա ուսմամբ կամ տեսանելով, յիշեսջիք ի մաքրափայլ աղաւթս ձեր զտէր» (մնացածը ջնջուած)։ 2. Թղ. 192բ. «Զանպիտանս ի գրչաց եւ զառաջինս ի մեղաւորաց զՄակարս սուտ խաբեղայս, աղաչեմ յիշել ի Տէր։ Եւ զՄելքիսէթ սրբամաքուր կրաւնաւոր ստացող տառիս. եւ Աստուած զյիշողդ յիշեսցէ յիւր միւսանդամ գալուստն»։ 3. Զանազան թուղթերու ստորին լուսանցներուն վրայ՝ գրիչը նշանակած է ընդօրինակած օրուան թուականը, որ հետաքըրքրական կրնայ ըլլալ՝ ընդհանուր հաշիւ մը ընելու համար թէ ձեռագրի մը օրինակութիւնը որքան ժամանակ կը տեւէր։ Թղ. 128բ-129ա. «Այսաւր սուրբ Յակոբա(յ) շաբաթն աւր է, եւ է Դեկտեմբերի ժէ ( = 17) եւ Հոռի Հայոց մեծն թ ( = 9)»։ Թղ. 159բ-160ա. «Յայտնութիւն է Քրիստոսի եւ է Յունուարի զ ( = 6), եւ Հայոց մեծն Սահմի իա( = 21), եւ է աւրն կիրակի»։ Թղ. 217բ-218ա. «Այսաւր Տեառնընդառաջ է եւ է Առաջաւորաց պահոց եշ.ն, եւ է Փետրուար ժդ( = 14) եւ Հայոց մեծն տրէի ժ ( = 10)»։ Թղ. 295բ-296ա. «Այսաւր Մարտի ժէ ( = 17) եւ է սկիզբն աւուրց արարչութեան, եւ է անառակ որդւոյ կիրակին»։ Թղ. 299բ-230ա. «Այսաւր գարնանամուտ է է է Մարտի ի( = 20), աւրն գշ.ի, Հայոց մեծն Քաղոցի ժ ( = 10)։ Կամէր երեք սարկաւագ ի փակահի ճանապարհն բուքն խեղդեր էր»։ 4. Թղ. 300բ. Նոտր գրով. «Զվերջին կազմող տառիս զանիմաստ Դաւիթ երէց նաեւ զծնօղս իմ յիշել աղաչեմ, եւ որ յիշէ յիշեալ լեցի յարդար դատաստանն. այէն Թվ. ՌՃԺԳ( = 1664) Հոկտեմբեր ամսո(յ՝ ժե ( = 15) նորոգեցաւ»։ 5. Թղ. 302ա. «Աստուած ողորմի Յովասափին հոգ(ւ)ոյն եւ իւր կողակցին Տունեային հոգ(ւ)ոյն. տըւեր ին(ե՞ն) շարակնոցիս 6կ ( = 160) ըստակ յիշատակ իւր(եան)ց հոգ(ւ)ոյն։ Թվին ՌՃժԳ ( = 1664) նոր կապեցաւ շարակնոցս»։ 6. Թղ. 114ա. Արդի չեղագիրով. «Զմեղապարտ եւ զանարժան Յովհաննէս Ծ. Վարդապետս Գրիգորեան, յիշեցէք, ով եղբայրք ի Քրիստոս. ի Ռուսնուք Պուլկարիոյ, թվին Քրիստոսի 1884, Մարտ 22, թվին Հայոց ՌՅԼԴ, Արեգի ծդ ( = 14)»։ Նոյնը կը կրկնուի Թղ. 240ա։

Informations

ձեռագիրը Ռուսնուգի մէջ փոխանակուած է տպագիր գիրքերու հետ եւ առաքուած վանք։ Մատեանս է Շարակնոց, կը հետեւի Ա. Շարակնոցի, ունի նորութիւն մը նկատմամբ Արեւագալի երգերուն. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները։ 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §9 1. 3-4)։ 2. Թղ. 8բ. «Կանովն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» (հմմտ. Ա. Շրկ, §§ 6-14)։ 3. Թղ. 23բ. «Մեծացուսցէք Յարութեան Տեառն մերոյ» (հմմտ. ԺԴ. Շրկ. § 6)։ 4. Թղ. 27բ. «Կանովն Տեառնընդառաջին» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 16)։ 5. Թղ. 29բ. «Կանովն Անտովնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25։ Եօթանասուն երկու Առաքելոց կանոնի Մանկունքը ունի չորրորդ յաւելեալ տուն մը «Դասք անմարմնոց հրեշտակաց», որու կը յաջորդէ «Շարական երկոտասան Առաքելոցն. ԱԿ. Ի յանսահման ծովէն»։ - Յովնանու մարգարէի կանոնին ալ կը յաջորդէ «Կանովն Սարգսի զաւրավարին», որ ունի միայն Օրհնութիւնը. «Ամենասուրբ Երրորդութիւն», սակայն շարականին վերջաւորութեան՝ կը նշանակէ Հարցը «հ. ԳԿ. Ձինուրու.», այսինքն Մարտիրոսաց Հարցը իր սարքով, մինչ Է. Շրկ. § 16 ունէր կանոնը ամբողջ օրինակուած։ 6. Թղ. 47ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին, (Հմմտ. ԺԸ. օրկ. § 3), 7. Թղ. 93ա. «Կանովն յարուբեան Ղազարու» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 79) 8. Թղ. 94բ. «Կանովն Գալստեան Տեառն յԵրուսաղէմ» (Հմմտ. Ը. Շրկ. § 15)։ 9. Թղ. 96բ. «Կանովն երկրորդ Ծաղկազարդին» (հմմտ. ԺԴ. Շրկ. § 16) 10. Թղ. 114ա. (Կանոն սրբոյ Պասէքին անվերնագիր (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-137)։ 11. Թղ. 151ա. «Կանովն Պենտակոստէին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 138-144), 12. Թղ. 160բ. «Կանովն ծնընդեան Յովհաննու» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23)։ 13. Թղ. 176բ. «Կանովն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 153)։ 14. Թղ. 178ա. «Կանովն Վարդավառին, (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 154-156)։ 15. Թղ. 183ա. «Կանովն Շողակաթին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 157)։ 16. Թղ. 184բ. «Կանովն փոխման Աստուածածնին» (հմմտ. ԺԸ. Շրկ. § 13)։ 17. Թղ. 193ա. «Կանովն Նաւակատեաց սուրբ Խաչին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 161-170. միջանկեալ թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսի Գիւտ խաչի կանոնի Մեծացուսցէէն սկսեալ մինչեւ յաջորդ Մարգարէից կանոնին Հարցը։ 18. Թղ. 206ա. (Կանոն սրբոց մարգարէիցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-195։ Միջանկեալ թուղթ ինկած ըլլալով՝ կիսատ են Յակոբայ Մծբնայ հայրապետի եւ Բեթղեհեմի մանկանց կանոնները։ Ստեփանոս Ուլնեցիի շարականին կը յաջորդեն Նիկողայոսի, Կիւրղի, Սինասայ, Եօթն Խոտաճարակաց շարականները։ 19. Թղ. 231ա. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին ... Նորաստեղծեալ». «Երգ արեւագային» եւն.։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199. Արեւագալի երգերուն կը հետեւի իւրաքանչիւրին Յորդորակը. «Յարեւելից յարեւմուտս մանկունք Սիովնի ...». «Ճըգնաւորըք ճըշմարիտ վըկայք ...». «Անեղանելիդ Աստուած հայր ամենակալ ...». «Ճանապարէ բարի Քրիս տոս եւ ճըշմարտութիւն ... Դուռըն մըտից կենաց Յիսուս... դշ. Առ քեզ աղերսիւ հայցեմք սուրբ Աստուածածին ... ուր. Ով քառաթեւեան նըշան պարծանք պաւղոսեան»։ Յորդորակներու նկատմամբ առաջին ձեռագիրն է ներկայ ձեռագիրը, թէեւ տեսանք նախապէս ժ. Շարակնոցին օրինակը, (§ 59) որ ուչ դարու գրչութեամբ էր։ 20. Թղ. 240բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց ի Քրիստոս» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 21. Թղ. 258բ. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215, հետեւեալ տարբերութիւններով. աւելի ունի ԲԿ. «տ. Սարսափելի որոտմամբ եւ ահագին». կը պակսին Գ2. «Զքեզ աղաչեմըք Տէր ... Արեգակն արդարութեան», ԴՁ. «տ. Աւրհնաբանող ձայնիւ երգեմք»։ 22. Թղ. 277բ. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ յաղագս ննջեցելոց. Աստուած անեղ անժամանակ». (Ա-Ք)։ 23. Թղ. 281ա. «Այլ շարական նընջեցելոց. Արարիչ եւ մարդասէր անոխակալ»։ 24. Թղ. 282բ. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (Հմմտ. և. նրկ. §§ 216-223)։

Content