538

ՇԱՐԱԿԱՆ ՁԲ

ԺԴ դար - ԺԴ դար

ID

Number

538

Old record number

1900

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ՁԲ

Start date

ԺԴ դար

End date

ԺԴ դար

Date details

Copy place

Reference

Type

Number of pages

275

Dimension

11x14,8

Layout

միասիւն (7,5x12,2)։

Writing details

բոլորգիր հին։

Codicology

չեն նշանակուած, յետագայ ձեռք մը ուզած է նշանակել՝ սակայն ըստ կամս։

Principal subject

Subject details

թուղթ կարագագոյն եւ փայլուն։

Number of lines

25։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, չորութենէն մեծապէս վնասուած է, կռնակի կողմը մնացած է կաշիի կտոր մը, իսկ երկու երեսներուն վրայ կաշին փճացած է. գոցելու զոյգ ականջները ինկած են։

State of preservation

ոչ լաւ, ձեռագիրս սկիզբը պակասաւոր է, միջանկեալ ալ շատ մը տեղեր թուղթեր ինկած են. այսպէս ընդ մէջ Թղ. 9-10, 20-21, 24-25, 83-84, 90-91, 94-95, 187-188. իսկ ուրիշ տեղեր նորոգողը նորագոյն թուղթերով եւ գրութեամբ ամբողջացուցած է բնագիրները, այսպէս Թղ. 7-9, 26, 35-0, 158, 164, 176-180, 195-7, 236-275։ Թղ. 148 մեծապէս վնասուած է, իսկ առաջին թուղթերը ցեցակիր եղած են։ Ստորին լուսանցքները գործածութենէ մաշած են։ փնացնելով նաեւ գրուրեան մասերը -

Copyist

եւ այլն անյայտ։

Owner

առաջինն անյայտ, ապա յաջորդ դարերուն՝ ձեռագիրս պատկանած է Մղտսի Վասիլի եւ ապա Ուստա Յովհաննէսին։ Ձեռագրին զանազան կողմերը կան Նիկոմիդիոյ Հայոց Առաջնորդին կնիքը։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Parchment flyleaf

չկան։

Lettrines

ամէն կանոնի առաջին գիրը, միագոյն եւ ճաշակաւոր։

Initials

կարմիր թանաքով են։

Marginal illuminations

հազուագիւտ, եղածներն ալ միագոյն, դժգունած ու հագիւ տեսանելի են։

Images

Canon tables 1

չկան։

Canon tables 2

Թղ. 24բ, 39բ, 80ա, 136բ, 174ա, 203ա, 220բ, միագոյն, բաւական ճաշակաւոր են, սակայն կը պակսի գիծերու յստակութիւնը։

Title text

եւ

Blank pages

չկան։

Colophon

նան երկու հատ՝ ուշ դարու գրչութեամբ. 1. Թղ. 9ա. «Յիշատակ է այս չարակ(ա)նս Արմտացի Կիրեղենց, հանգուցեալ հոգի ուստա Գրիգորի որդւոյն ուստա Յօհաննիսին է, բարեաւ վայելէ»։ 2. Թղ. 173բ. «Յիշատակ է շարակնոցս այս Մղտըսոյս Վասյիս իր ծնաւղաց իւրոց յաղաք(7) գնեց զշարակնոցս, ընդ հովանեաւ սրբոյն Յակոբայ, որ երետ լ( = 30) տահրի եւ էառ զշարակնոցս եւ երետ յիս, Աստուած ո(ղո)րմի իր հոգոյն եւ իր ծնաւղացն հարիւրապատիկ տասցէ եւ զկ(ե)անս յաւիտենականս ժառանդեսցէ»

Informations

1923ին վանք բերած է մեր միաբաններէն է. Եսայի Տայեցի։ Մատեանս է Շարակնոց, սկիզբն ու միջանկեալ թերի թուղթերով. հետեւելով հանդերձ սովորական շարակնոցներու կարգին՝ ունի եզական կէտեր. կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները 1. Թղ. 1ա. (Կանոն Դ. աւուր Յայտնութեան) եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 10-16. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսին Դ. օրը կանխող կանոնները. նոյնպէս կորսուած են ԱԿ-ԳԿ Յարութեան Մեծացուսցէները։ 2. Թղ. 13ա. «Կանոն Անտոնի անապատականի» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25. Թէոդոս թագաւորի «նը գերագոյն» շարականը կը կրէ «Շարական Տրդատա(յ) թագաւորին» խորագիրը, որու կը յաջորդէ «Կանոն սրբոյն Յակոբայ Մծբնայ հայրապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 173)։ Եօթանասնից կանոնին «Առաքեալք» շարականը ունի չորս տուն (Ա-Դ)։ Յովնան մարգարէի կանոնին մէջ չէ նշանակուած Մեծացուսցէն։ 3. Թղ. 24բ. «Կանոն հանգստեան համաւրէն (ննջեցելոց)»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215, միջանկեալ պակաս թուղթերով։ 4. Թղ. 37ա. (Երգ արեւագալի)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-9. ասոնց կը յաջորդէ «Շարական Համամայ. Հայր երկնաւոր» (Հմմտ. Ա. Շրկ. § 26)։ 5. Թղ. 39բ. «Կանոն Բուն Բարեկենդանին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-28, § 28 սկսելէ առաջ՝ կայ «Կանոն ապաշխարութեան» խորագիրը։ Քառասնորդաց Բ. կիրակիի կանոնէկ առաջ կայ «Կանոն Թէոդո(րո)սի զաւրավարին» (հմմտ. Է. Շրկ. § 19), իսկ § 40 յետ Կիւրղի վերաբերեալ խորագրին կայ ամէողք լարականք. «Սանկունըք նոր Սիով6. Թղ. 80ա. «Կանոն Ղազարու յարութեան» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 79-88, հետեւեալ տարբերակներով. ա. Աւագ շաբթու Համբարձիներուն (Մանկունքներուն) կը յաջորդեն «Արարչական Բանին» երգի հատուածները օրերուն համաձայն։ բ. Աւագ Ուրբաթ օրուան կանոնին մէջ «Այսաւր անճառ» երգը (որու սկիգբը Ա.Յ կը պակսի) զետեղուած է «Արծաթսիրութեամբ մոլեալ»է առաջ. իսկ յետ «Եկայք հաւատացեալք»ի՝ կայ «Չհանդուրժեալ» եւ ապա «Նորոգող տիեզերաց» երգը ամբողջութեամբ։ գ. եը պակսին Աւագ Ուրբաթ եւ Շաբաթ օրերու Մեծացուսցէները։ 7. Թղ. 99ա. (Կանոն Պասէքին) եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144. թուղթ ինկած ըլլալով՝ կը պակսին Պասէքի Օրհնութիւնն ու Հարցը. իսկ «Տէր յերկնից»ի կը յաջորդէ «Նորաստեղծեալ Բանն» երգր։ Պենտակոստէի Դ. օրուան կանոնը ունի Մեծացուսցէ մը. «մ. Ուրախացիր սրբուհի Աստուածածին Մարիամ բնակարան սուրբ Հոգւոյն»։ 8. Թղ. 146բ. «Կանոն Յով(հ)աննու Կարապետին (ծննդեան)» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 145-152)։ 9. Թղ. 160բ. «Կանոն Տապանակին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170։ Գիւտ Խաչի «Ապաւինեցաք ի Խաչ» շարականը ունի վեց տուն (Ա-Ձ)։ 10. Թղ. 187բ. «Կանոն Մարգարէից»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171, 174-183, 193195։ Մարգարէից առաջին կանոնէն (Ա. § 171) կայ միայն Օրհնութիւնը, մնացածը ինկած է. ապա կը սկսի Բեթղեհեմի Մանկանց կանոնը։ Հայրապետաց կանոնին մէջ չեն օրինակուած «Այսաւր երկնայնոց» եւ «Ով հրաշալի» շարականները, ուստի Տէր յերկնիցի ստորեւ նշանակուած են «Ի սուրբ Երրոր. Անճառ. Ապաւինիմք. Աղբերաց»։ Ղեւոնդեանց կանոնէն վերջ օրինակուած են Միւռոնի զոյդ շարականները (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 186-7) 11. Թղ. 208ա. «Կանոն համաւրէն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-7)։ 12. Թղ. 220բ. «Կանոն Յարութեան որինութիւն» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 21513. Թղ. 240ա. «Անձինք սրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչին ի Յովհաննէս վարդապետէ ասացեալ որ մականուամբ Պլուզ կոչի. Այսաւր զուարճացեալ ցընծայ»։ - «Լերինք ամենայն այսաւր ցնծացէք»։ Այս եւ յաջորդ գրութիւնը ուչ դարո. գրչութեամբ են։ 14. Թղ. 248ա. «Անձինք սուրբ Աստուածածնին ի յԵզընկացի Կիրակոս վարդապետէ. Արեւելք գերարփին եւ աւթարան»։ 15. Թղ. 253բ. «Շարական Եօթն Խոտաճարակաց. Յաւուրս վերջին ժամանակին»։ - Թղ. 256բ. «Երկոտասան առաքելոց. ի յանսահման ծովէն»։ - Թղ. 257բ. «(Շարական սրբոյն Սարգսի). Ամենասուրբ Երրորդութեան ընտրեալ ծառայ»։ - «Ով գերահրաշ ծաղիկ բուրեալ»։ - «(Շարական սըրբոյն Մինասայ). Ըզյիշատակ վըկայից սըրբոյն մեծին Մինասայ»։ - Թղ. 260ա. «Շարական զգեստու պատարագի. Խորհուրդ խորին»։ - «Յայս (յ)արկ նուիրանաց»։ - Թղ. 262բ. «Շարական նիկողայոսի հայրապետի. Հիացան անմարմինք»։ - «Շարական Կիւրղի Երուսաղեմայ հայրապետին. Մանկունըք Նոր Սիովնի»։ - Թղ. 263բ. «Շարական հանգըստեան. Սարսափելի որոտմամբ եւ ահագին»։ - «Շրկ. Ննջեցելոց. Մեծ եւ ահեղ է աւրըն դատաստանին»։ - Թղ. 264բ. «Տեառն ներսէսի Կլայեցւոյ ասացեալ. Աստուած անեղ անոխակալ»։ - Թղ. 273բ. «Կանովն սրբոյն Ներսէսիս (հմմտ. Բ. Երկ. § 77. կիսատ)։

Content