543

ՇԱՐԱԿԱՆ ՁԷ

ԺԴ դար - ԺԵ դար

ID

Number

543

Old record number

2060

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ՁԷ

Start date

ԺԴ դար

End date

ԺԵ դար

Date details

հաւանաբար ժԴ-ԺԵ դար, ոչ աւելի ուշ։

Copy place

Reference

Type

Number of pages

375

Dimension

8,6x13

Layout

միասիւն (5,5x8)։

Writing details

բոլորգիր։

Codicology

32, որոնցմէ բ, դ՝ ունի 10 թղ., ե, իա, լ՝ 11 թղ., ժգ՝ 14 թղ., լբ՝ 8 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ, սակայն միջանկեալ մագաղաթ են Թղ. 1, 2, 11, 12, 146, 147։

Number of lines

21։

Binding

չկայ, ինկած է։

State of preservation

ձեռագիրը կազմ չունենալով՝ բաւական վնասուած է, կորսնցուցած է իր բնական ձեւը. առաջին թուղթերը մեծապէս վտանգուած են, Թղ. 3 հազիւ պատառիկ մը մնացած է. Թղ. 332բ-333ա ստորին լուսանցքին վրայ գրիչի փորձեր կատարուած են, միջանկեալ մէկական թուղթ ինկած են ընդ մէջ Թղ. 12-13, 44-45, 355-356, նմանապէս ձեռագրին վերջին թերթը ինկած ըլլալով՝ յարութեան Օրհնութիւնները կիսատ մնացած են։ Ձեռագիրս կը կարօտի վերստին կազմութեան։

Copyist

եւ այլն անյայտ, որովհետեւ ոչ մէկ յիշատակագրութիւն մնացած է ձեռագրին մէջ։

Owner

Commanditaire

Illuminator

Binder

Parchment flyleaf

չկան։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը բազմագոյն եւ շատ ճաշակաւոր են, իսկ միւս սովորական կանոններունը՝ միագոյն, թռչնագիր եւ շատ յաջող են։

Initials

կարմիր թանաքով են, իսկ գլխաւոր կանոններու շարականին առաջին տողերը՝ ոսկետառ, կարմիր, կապոյտ գոյներով։

Marginal illuminations

երկու տեսակ են, կան քանի մը բազմագոյններ, սակայն մեծամասնութիւնը միագոյն է եւ ներկայանալի զարդերով։

Images

երկու հատ. Թղ. 1բ, որմէ հազիւ պատառիկ մը մնացած է, ու կարելի է գուշակել թէ կը ներկայացնէ Յովակիմ եւ Աննա, Թղ. 146բ, Յիսուսի յարութիւնը, որ հնութեան պատնառով՝ կորսնցուցած է իր առաջին փայլր եւ գիծերու յստակութիւնը։ Բացի նկարներէն կան լուսանցազարդի ձեւով նկարիկներ՝ որոնք շատ սիրուն եւ շատ յաջող գծուած են, օրինակ՝ Թղ. 8բ, 9ա, 42ա, 44բ, 163բ, 218բ, 243ա։

Canon tables 1

Թղ. 2ա, 147ա բազմագոյն։

Canon tables 2

Թղ. 12բ, 57ա, 117ա, 198բ, 253բ, 319ա, 342ա, 372ա, բոլորն ալ բազմագոյն, սակայն հնութեան եւ գործածութեան հետեւանքով վնասուած են։

Title text

եւ

Blank pages

Թղ. 1ա։

Colophon

Informations

1963ին Փարիուն հասած է Ս. Ղազար, է. Արրահամ Աղամեանի Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները լ. Թղ. 2ա. «Կանովն ծննդեան սրբուււոյ Աստուածածնին ի ծնողաց իւրոց ի Յովակիմայ եւ յԱննայէ» (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3-5)։ 2. Թղ. 12բ. «Կանովն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-16. Յայտնութեան Ա. օրուան Օրհնութիւնը ունի յաւելուած մաս մը. «Խանձարրաւք պատեցար» եւ այլն։ 3. Թղ. 36ա. «Կանովն Անտովնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25. Առաքելոց կանոնի «Առաքեալք Աստուծոյ սիւնըք» շարականը ունի չորս տուն (Ա-Դ)։ 4. Թղ. 57ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78. սակայն աւելի ունի երեք շարականներ. Քառասնորդաց Բ. կիրակին սկսելէ առաջ «Շարական սրբոյն Թէոդորոսի զօրավ. Որ ընտրեցեր ի սկըզբանէ». Գ. կիրակին սկսելէ առաջ «Շարական սրբոյն Կիւրղի Երուսաղեմայ հայրապետին. Մանկունըք նոր Սիովնի». Դ. կիրակին սկսելէ առաջ «Շարական սրբոյն Յովհաննու Երուսաղեմայ հայրապետին, Ծագումն արեւու արեւելեան ճառագայթ»։ 5. Թղ. 117ա. «Կանովն Ղազարու յարութեան»։ Հմմտ. ԼԹ. Շրկ. §§ 6-8. Աւագ Ուրբաթ օրուան կանոնը ունի Մեծացուսցէ «Յահեղ աւուրն ուրբաթուն»։ 6. Թղ. 147ա. «Կանովն սրբոյ Պասէքին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 7. Թղ. 211բ. «Կանովն Յովհաննո։ ծննդեան» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23)։ 8. Թղ. 232բ. «Կանովն սրբոյ Տապանակին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170. Վերափոխման Ա. օրուան կանոնը սկսելէ առաջ՝ կայ «Երգ փոխման սուրբ Աստուածածնին ի Կիրակոս Վրդ. ասացեալ. Արեւելք գերարփին» եւ այլն։ - Գիւտ խաչի «Ապաւինեցաք ի խաչ» շարականը ունի տասը տուն (Ա-Ժ)։ 9. Թղ. 271ա. «Կանովն սրբոց Մարգարէից»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-183, 185-195. § 180ի կը յաջորդէ նիկողայոսի շարականը, իսկ § 185ի՝ Մինասի, Խոտաճարակաց եւ կիրակամտի Համբարձին «Անըսկիզբն բան Աստուած համապայծառ»։ 10. Թղ. 304բ. «Երգ առաջի աւուր միաշաբաթին... Նորաստեղծեալ» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199։ Արեւագալի երգերը ունին իրենց յորդորակ շարականները, եւ հուսկ վերջաւորութեան ունի հետեւեալ երգերը. «Ճանապարհ բարի... Դուռըն կենաց...», «բշ. Իննեակ դասք... Հոյլք անմարմնական... Գաբրիէլ եւ Միքայէլ սուրբ...». «գշ. Անճառ խորհրդոցն... Առաւաւտ խաղաղարար... Ի յանապատէ բարբառ...». «դշ. Սափոր ոսկեղէն... Ի քէն աղերսիւ... Տիրամայր Աստուածածին...». «եշ. Ի Հոգւոյն սրբոյ... Ալակերտոք Քրիստոսի. Առաքեալք փրկչին ...». «ուր. Անկեալ երկիր... Ով քառաթեւեան... Պատուական փայտ... Պարծանք Պաւղոսի... Որ յաւազակին... Առաջնորդ կենաց... Աւրհնեսցուք մեք միաբան...»։ Խաղաղական ժամու «Նայեա սիրով» երգէն առաջ կան «Խորհուրդ խորին» եւ «Յայս յարկ» երգերը։ 11. Թղ. 319ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց»։ - Թղ. 342ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-215. Հանգստեան քարականներուն մէջ աւելցուած է «Սարսափելի որոտմամբ»։ 12. Թղ. 265ա. «Երգ տեառն Ներսէսի Հայոց կաթողիկոսի ասացեալ ի վերայ գերեզմանաց ննջեցելոց. Աստուած անեղ անժամանակ»։ - «Արարիչ եւ մարդասէր անոխակալ»։ - «Ես ասացի վերանալ յինէն աւուրց»։ 13. Թղ. 372ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» (միայն ԱՁ, մնացածը ինկած է)։

Content