544493ձեռագրին ընդհանուր վինակէն, գիրէն ու կանոններու դասաւորումէն դատելով՝ ԺԴ կամ ԺԵ դար։
բոլորգիր եին։
25, որոնցմէ ա թերթ ներկայիս ունի միայն թ Թղ., բ՝ 10 Թղ., դ՝ 14 թղ., ե, զ, է, ժգ՝ 11 թղ., մնացածները իւջ րաքանչիւրը 12 թղ.։
թուղթ թխացած եւ դիւրարեկ։
կիսակաշի լաթակազմ արդի։
ոչ լաւ, թէեւ արտաքսապէս ներկայանալի, սակայն ձեռագիրը խեղճ վինակի մէջ է, արտաքին լուսանցքները գրեթէ փնացած են ու անտեսանելի են լուսանցազարդերը. թուղթերը երբեմն այնքան վեր դրուած են՝ որ ստորեւ ունին լայն լուսանցք, մինչ վերեւ ամենեւին չէ մնացած լուսանցք. շատ մը էջեր նորոգուած են արդի թուղթով, թէեւ նախապէս հին թուղթով ալ նորոգուած է. ձեռագիրը կորսնցուցած է նախկին փայլր ու ներկայիս թուղթերը թխացած են։ Մէկ կամ աւելի թուղթ ինկած է ընդ մէջ Թղ. 3-4, 59-60, 67-68, իսկ Թղ. 26 եւ 170 նորագոյն են՝ գրութեամբ հանդերօ. Թղ. եւէ եազիւ պատառիկ մը մնացած է։
չկան։
միագոյն եւ պարզ՝ ամէն կանոնի սկիզբը։
կարմիր են՝ որոնք հնութեան պատնառով շատ տեղեր ջնջուած են։
չկան. սակայն լուսանցազարդի ձեւով կան Թղ. 18բ, 19ա, 21բ, 23բ, 25ա, 27ա, 23բ, 181ա, 187ա. 188ա, 189ա, 191ա, 224ա, 226բ, 231ա, բոլորն այ սուրբերու եւ սրբուհիներու նկարներ՝ որոնք մեծ մասամբ փճացած են եւ դժգունած։
Թղ. 132ա, 171ա գոյները կորսուած են, յետագայ ձեռք մը աննաշակ կերպով ուզած է մելանով ամբողջացնել զարդերը։
Թղ. 1ա, 35բ, 82բ, 106ա, 209ա։ 244ա, 261ա, բաւական նաշակաւոր եւ ընտիր զարդերով։
եւ
Թղ. 170ա-բ։
միայն հատ յը Թղ. 109ա. «ԶՍաԵփանոս եղանակողս յը„։
1884ին Լոնտոնէն դրկած է Ներսէս Մատեանս է Շարակնոց, որ ունի շատ մը պարականոն շարականներ. կը պարունակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. «Կանոն ճրագալուցի (Յայտնութեան)»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-16. ձեռագրիս առաջին թուղթերը ինկած ըլլալով՝ կը պակսին նախորդ կանոնները։ Ա. օր Յայտնութեան Օրհնութեան մէջ կայ յաւելուած տուն մը. «Խանձարրաւք պատեցար որ նըստէիրդ ի քրովբէս. արդա»։ Յարութեան Մեծացուսցէներուն մէջ աւելի կան հետեւեալները. ԱԿ. «Դասապետն հրեշտակաց եւ սպասաւոր», «Ի հայրական ծոցոյ», «Ով գերահրաշ ծաղիկ», «Որ ի խորհուրդս բարձրագոյն»։ «Վերնական բարեաց բաշխումն». ԴՁ. «Ուրախացիր Աստուածածին որ կուսութեանց ես պարծանք», 2. Թղ. 18բ. «Կանոն Անտոնի անապատականի»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25. Թէոդոս թագաւորի Մանկունքը «Որ գերագոյն» կը կրէ «Շարական Տրդատայ թգ.» խորագիրը. կը յաջորդէ «Կանոն սրբոյն Յակոբայ Մծբնայ հայրապետին» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 173)։ Եօթանասնից «Առաքեալք» շարականը ունի չորս տուն (Ա-Դ)։ 3. Թղ. 35բ. «Կանոն հանգստեան նընշեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 208-215. աւելի ունի հետեւեալ շարականները. ԱՁ. «Որ անճառ տնաւրէնութեամբ», «Կեանք եւ յոյս ազգի», «Ի սկզբանէ բանդ Աստուած». ԱԿ. «Արարչագործ բանիւ քո Տէր». ԲՁ. «Որ բնակեալդ ես ի յերկինս». ԲԿ. «Գալոց է միւսանգամ արարիչն», «Սարսափելի որոտմամբ». ԳԿ «Ահեղ փողըն յարութեան»։ եը պակսի ԳՁ. «Զքեզ աղաչեմք» շարականը։ 4. Թղ. 55ա. «Աստուած անեղ անժամանակ»։ - «Արարիչ եւ մարդասէր անոխակալ»։ - «Ես ասացի վերանալ» (կիսատ)։ 5. Թղ. 60ա. (Երգ արեւագալի) (հմմտ Ա. Շրկ. §§ 197-8)։ 6. Թղ. 62ա. «Շարական Համամայ» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 26)։ 7. Թղ. 62բ. «Կանոն բուն Բարեկենդանին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78. ունի հետեւեալ տարբերութիւնները. § 28 սկսելէ առաջ կայ խորագիր մը «Կանոն ապաշխարութեան»։ - Քառասնորդաց Բ. շաբաթը սկսելէ առաջ՝ կայ «Շարական Թէոդորոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. § 184), իսկ Գ. շաբաթը սկսելէ առաջ՝ «Շարական Կիւրղի. Մանկունըք Նոր Սիովնի»։ Քառասնից կանոնին մէջ աւելի կայ «Հրաշափառ հնձանահարք» շարականը։ Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի կանոնը աւելի ունի Օրհնութիւն մը. «Որ յանճառից փառաց միածնին»։ 8. Թղ. 106ա. (Կանոն յարութեան Ղազարու) եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 79-88։ Աւագ շաբթու օրերու Համբարձիներուն կը յաջորդէ «Արարչական բանին հրաման» երգը՝ իր սովորական ստորաբաժանումներով։ Կը պակսին Աւագ Ուրբաթ եւ Շաբաթ օրերու Մեծացուսցէները։ Աւագ Ուրբաթ օրուան կանոնին մէջ «Այսաւր անճառ» երգը փոխադրուած է «Արծաթսիրութեամբ»է առաջ. օրուան Համբարձիին «Եկայք հաւատացեալք» կը յաջորդէ «Զհանդուրժեալ» երգը, եւ ապա «Նորոգող տիեզերաց» ցերեկի աւետարաններու երդը։ 9. Թղ. 132ա. «Կանոն Յարութեան»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144. §89ի (կանոն պասէքին) կը յաջորդէ Սիաշաբաթի երգը «Նորաստեղծեալ բանն»։ 10. Թղ. 181ա. «Կանոն Յով(ի)աննու ծնընդեան» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23)։ 11. Թղ. 196ա. «Կանոն Տապանակին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170. Խաչի կանոններուն մէջ աւելի կան հետեւեալ շարականները. Գ. օր՝ «Քառակերպեան աթոռն պատուական», «Աւրհնեմք զքեզ փայտ խաչի». Դ. օր՝ «Փայտ կենաց եւ զարդ սուրբ եկեղեցւոյ». Չ. օր՝ «Տնկեցար ի յերկրի կայ ի գողգոթայ», «Յահեղ ձայնէ Յիսուսի». Է. օր՝ «Իսրայէլեան բանակին եղեր»։ «Ի վեց աւուր երրորդի բարձար». Ը. օր «Խորհուրդ սուրբ նշանին յառաջնումն երեւեալ»։ - Գիւտ խաչի «Ապաւինեցաք ի խաչ քո» շարականը ունի ութ տուն (Ա-Ը)։ 12. Թղ. 224ա. «Կանոն սրբոց Մարգարէիցն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-183, 185-195, շատ մը ետեւ առաջութիւններով. Ս. Յակո բի կանոնը չի գտնուիր այս սուրբերու կարգին, այլ փոխադրուած է վերեւ (տե՛ս 13. Թղ. 244ա. «Կանոն համաւրէն Մարտիրոսացն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-7)։ 14. Թղ. 261ա. «Կանոն Յարութեան արենութեներ» (Հմմտ. և. Երկ, §§ 216, 15. Թղ. 277ա. (Շարական Նիկողայոսի). «Հիացան անմարմինքն»։ - Անդ. «Շարական Ներսէսի. Որ յառաջագոյն կոչեցար ի հրամանէ Հոգւոյն Հայոց»։ - Թղ. 277բ. «Շարական (մկրտութեան). Յորժամ եկըն Յիսուս ի Յորդանան»։ - Թղ. 278ա. «Շարական խնկարկութեան. Խորհուրդ խորին անհաս»։ - Թղ. 278բ. «Շարական սըրբոց հայրապետացն. Հիմըն յառացեալս Հաւր յայտնութեամբ» (սկզբնատառք՝ Հեթմո ի Գրիգորէ)։ - Թղ. 279բ. «Շարական սրբոց առաքելոցն. Ի յանսահման ծովէն Հայր»։ - Թղ. 280ա. (Շարական Առաքելո9). «Անճառելոյ բանին պատմող երանելի սուրբ առաքեալք». «Ժողովեալպատ քեալքն համասփիւռ քարոզութիւնն». «Առաքեալք Աստուծոյ եւ քարոզաւղք բանին ճշմարտութեան»։ - Թղ. 281ա. «Շարական սրբոյն Յակոբայ Մծբնայ հայրապետին. Յորժամ զխորհուրդըն ծածկեալ զոր Հայր». «Թագաւոր թագաւորաց Քրիստոս ի մարդկան». «Ով սուրբ Յակոբ անմարմնոց հաւասար»։ - Թղ. 281բ. (Շարական Սարգսի զօրավարին). «Ամենասուրբ Երրորդութեան ընտրեալ ծառայ»։ - Թղ. 282բ. (Շարական Եօթն Եստանարակացն). Յաւուրց վերջին ժամանակին շինեաց» (կիսատ)։