547

ՇԱՐԱԿԱՆ ՂԱ

ԺԵ դար - ԺԵ դար

ID

Number

547

Old record number

366

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ՂԱ

Start date

ԺԵ դար

End date

ԺԵ դար

Date details

բովանդակութենէն ու գիրէն դատելով՝ ԺԵ դար։

Copy place

Reference

Type

Number of pages

392

Dimension

9,2x12,8

Layout

միասիւն (5,2x9,1)։

Writing details

բոլորգիր։

Codicology

26, որոնցմէ ա՝ ինկած է, իե ունի 14 թղ., իզ՝ 10 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 16 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ։

Number of lines

21։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, ունի գոցելու կաշին եւ զոյգ ականջներ, սակայն ինկած են բռնելու գամերը. կողքերը ներքին կողմէն ծածկուած են կարմիր կտաւով։

State of preservation

շատ լաւ եւ շատ մաքուր պահուած է, միայն թէ առաջին թերթը ինկած ըլլալով՝ կը սկսի Յայտնութեան Ա. օրուան կանոնով։

Copyist

Յովհաննէս։

Owner

անյայտ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Parchment flyleaf

չկան։

Lettrines

ամէն կանոնի առաջին գիրը, բաւական յաջող եւ նուրբ զարդերով։

Initials

կարմիր թանաքով են։

Marginal illuminations

բաւական շատ, սակայն մեծ մասամբ դժգոյն են եւ որով՝ դուրս չի ցայտիր գեղեցկութիւնը. տիրող գոյնն է դեղինը, շատ ընտիր եւ նուրբ զարդերով եւ իրարու մէջ մտած գիծերով են։ Յատկանշական են նաեւ լուսանցազարդի ձեւով մանրանկարիկները, կանոններուն համաձայն գծուած են սուրբերու նկարներ, այսպէս՝ Թղ. 28ա, 30ա, 32բ, 35ա, 37ա, 40ա, 45բ, 52ա, 92ա, 186ա, 215բ, 223ա, 230բ, 240ա, 248բ, 278ա, 282ա։

Images

երկու հատ, Թղ. 144բ Յիսուսի յարութիւնը, Թղ. 200բ՝ Հոգեգալուստ. երկու նկարներն ալ անյաջող են՝ գոյներու նուաղութեան պատճառով։ (Տե՛ս նաեւ Լուսանցազարդք)։

Canon tables 1

Թղ. 145ա, 201ա։

Canon tables 2

Թղ. 56ա, 113ա, 312ա, 336բ, 369ա։

Title text

եւ

Blank pages

Թղ. 310բ, 309բ-392բ։

Colophon

1. Թղ. 43բ. «Քրիստոսի անիծած քուրթս թալանեց զՎան եւ զՈստան, Իղամէ. չեմ գիտեր թէ ինչ կենեմ»։ 2. Թղ. 90բ. «Այս թանաքս նըռան կեղեւ եմ եփել»։ 3. Թղ. 256բ. «Ով հանդիպողք այսմ տառիս, յիշեցէք ի մաքրափայլ յաղաւթս ձեր՝ զմեղապարտ Յովանէս գրիչս, եւ Աստուած ըզձեզ յիշէ յիւր միւսանդամ գալուստն. ամէն»

Informations

«Յիշատակ է տէր Ալէքսանդրի Ասլանեան, 1790 ՌՄԼԹ, զոր առեալ եբեր ընդ իւր ի նմին ամի՝ Վ. Հ. Ղուկաս Իննինեան»։ Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները, 1. Թղ. 1ա. (Կանոն Աստուածայայս նութեան)։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 7-16. ձեռագրին սկիզբը թերթ մը ինկած ըլլալով՝ ներկայիս կը սկսի Ա. օր Յայտնութեան Օրհնութեամբ. ուր կայ մէկ տուն յաւելուած մը. «Եդար ի մսուր խոստովանեալ թագաւոր»։ 2. Թղ. 28ա. «Կանովն Անտոնի անապատականի»։ Հմմտ. (Թ. Շրկ. § 4. Թէոդոս թագաւորի կանոնը նշանակուած է իբր «Կանով(ն) սրբոց թագաւորաց», որու կը լաջորդէ «Կանովն սըրբոյն Յակոբայ (Մծբնայ հայրապետին) (հմմտ. Ա. Շրկ. § 173)։ Պետրոսի եւ Պօղոսի կանոնը ունի պարականոն մը. «ԳՁ. 3շ. Այսաւր բերկրանաւք լըցան ցընծութեամբ հըրճուի եկեղեցի քո»։ Յովնան մարգարէի կանոնը ունի Մեծացուսցէ «մ. Ուրախացիր Աստուածածին անարատ սրբուհի աւետեաւք»։ Այս երկու շարականները, ինչպէս նաեւ Ս. Սարգսի «Ամենասուրբ Երրորդութեան» շարականը՝ չեն խազագրուած, գրիչը հետեւեալ ծանօթութիւնը դրած է. «Վարդապետք կու հրամայեն թէ չոր ասաւղն, չարչարացեալ մարմնով, չարդարացեալ հոգ(ւ)ով. զչորն չեմ խագեր»։ 3. Թղ. 56ա. «Կանովն բուն Բարեկենդանին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78. Բուն բարեկենդանի յաջորդ օրուան Հարցը կը կրէ խորագիր մը. «Կանովն ապաշխարութեան»։ Քառասնորդաց երկրորդ կիրակին սկսելէ առաջ կայ «Կանովն Թէոդորոսի զաւրավարին», որու բովանդակ պատկերը տե՛ս Է. Շրկ. § 19։ Ա. Շրկ. § 40ի Կիւրղի խորագիրը կը պակսի։ Սեբաստիոյ Քառասուն մանկանց կանոնը ունի Մեծացուսցէ «մ. Ուրախացիր Աստուածածին խորհրդարան Հաւր անեղին», որ չէ խազագրուած։ 4. Թղ. 113ա. «Կանովն Ղազարու յարութեան» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 79-88. Ա. Շրկ. § 80 Գալստեան Տեառն յԵրուսաղէմ կանոնը ունի Մեծացուսցէ «մ. Աստուածածին մայր Տեառն եւ կոյս անապական որ մարմնով ծընար». (չէ խազագրուած)։ Աւագ Ուրբաթ եւ Շաբաթ օրերը չունին Մեծացուսցէ։ 5. Թղ. 145ա. (Կանոն Պասէքին) անվերնագիր։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144։ § 133 Հարցին երկրորդ տան վերեւ, կարմիր թանաքով գրուած է «բ» տառը, իսկ երրորդ տան վերեւ «գ» տառը. նոյն էջին ստորին լուսանցքին վրայ կայ հետեւեալ ծանօթութիւնը. «Հարցն միջին տունն ներքին է, եւ ներքինն միջին»։ 6. Թղ. 215բ. «կանովն Յովհաննո։ Մկրտչին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 145-152)։ 7. Թղ. 237բ. «Կանովն Տապանակին Տեառն»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170. Ս. Խաչի կանոնին մէջ կան հետեւեալ պարականոն շարականները. Դ. օր՝ «մկ. Տնկեցար ի յերկրի կայր ի Գողգոթայ». Է. օր՝ «Որ վասն մեր Որդի Աստուծոյ», «Որ զխաչ քո շնորհեցեր Քրիստոս», «Իսրայէլեան բանակին եղեր առաջնորդ». Ը. օր չունի «ճշ. Սուրբ խաչ քո» շարականը։ Գիւտ Խաչի «Ապաւինեցաք» շարականը ունի եօթը տուն (Ա-Է)։ 8. Թղ. 278ա. «Կանովն սրբոց ՄարգաՀմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-2, 174-185, 188195. Մարգարէից զոյգ կանոններու շարականները (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-171ա) իրարու տեղ կարգի փոփոխութիւններ կրած են։ Ստեփաննոս Ուլնեցի ունի միայն մէկ շարական. «Յընծայ այսաւր սուրբ եկեղեցի»։ Ղեւոնդեանց կանոնին կը յաջորդեն նիկողայոսի, Մինասի, Կիւրղի, Յովհաննու Երուսաղեմացիի, Խոտաճարակաց, «Յայս յարկ», ծանօթ շարականները։ Նորութիւն է Յովհաննէս Երուսաղեմացիի շարականը. «Ծագումն արեւու արեւելեան ճառագայթ ի շողեըն թորդոմեանց, (մմտ. է. երկ. 9. Թղ. 312ա. «Կանովն համաւրէն Մարտիրոսաց»։ - Թղ. 336բ. «Կանովն համաւրէն Ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-215, ունի հետեւեալ պարականոն շարականները. Մարտիրոսաց՝ ԱՁ. «Քեզ Հաւր անեղի եւ հանապազ խնամաւղի»։ Ննջեցելոց կանոն՝ ԱՁ. «Որ անճառ խոնարհութեամբ կամաւ եկիր», «Կեանք եւ յոյս ազգի մարդկան». ԲԿ. «Գալոց է միւսանգամ արարիչն յաշխարհս յԵրրուսաղէմ». ԳՉ զանց եղած են «Արարչագործ Աստըւած որ յոչրնչէ գոյացուցեր», «Զքեզ աղաչեմք», «Արեգակն արդարութեան» շարականները. ԴՁ կը պակսին՝ «Ժողովեալքս ի տաճար փառաց», «Օրհնաբանող ձայնիւ երգեմք», «Մեծ եւ ահեղ է օրըն» շարականները. ԴԿ կը պակսին՝ «Որ արարիչդ ես արարածոց», «Որ ի Հօրէ առաքեբող», «ալեցայ ի բարձունս առ քեզ կա10. Թղ. 359ա. «Երգ զկնի արեւագալին» եւ այլն (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 197-9)։ 11. Թղ. 364բ. «Տեառն Ներսէսի Հայոց կաթողիկոսի ասացեալ. Աստուած անեղ անժամանակ» (Ա-Ք)։ 12. Թղ. 369ա. «Կանովն Յարութեան գրինութիւնք» (Հմմտ. և. Երկ, §§ 210

Content