407

ՄԱՇՏՈՑ ՁԸ

ՌՃԵ = 1656 - ՌՃԵ = 1656

ID

Number

407

Old record number

929

Title

ՄԱՇՏՈՑ ՁԸ

Start date

ՌՃԵ = 1656

End date

ՌՃԵ = 1656

Date details

ՌՃԵ = 1656։

Copy place

«երկիրն Մոկաց, ի գիւղն որ կոչի Սուրս, ի դուռն Ս. Յովհ. Մըկրտչին, եւ Ս. Գէորգայ զօրավարին՝ ի գեաւղն Արբենց»։

Reference

Type

Number of pages

184

Dimension

20x14 (19,5x 14,3)

Layout

երկսիւն (14x5)։

Writing details

բոլորգիր միջակ։

Codicology

16. որոնցմէ 8ը՝ 12 թղ. 2ը՝ 13 թղ. 2բ՝ 11 թղ. 1ը 14 թղ. 1ը՝ 10 թղ. 1ը՝ 8 թղ. 1ը՝ 5 թղ. ունին, սկիզրէն ալ ուրիշ 3 թղ. կայ։

Principal subject

Subject details

թուղթ, ընդևանրապէս հաստ եւ դիւրաբեկ, խոնաւութենէ դեղնոտած և թխացած։

Number of lines

22. իսկ վերջին եկամուտ թերթը 34 տողով է։

Binding

տախտակ թխագոյն կաշեպատ։ Առաջին կողքը՝ դրոշմազարդ մեծ պատուանդանով խաչ մ'ունի, նոյնպէս շրջանակ մը։ Վերջին կողքի կեդրոնը՝ դրան ձեւով դրոշմազարդ մ'ունի, բայց տարբեր գծագրութեամբ։ Գոցելիք կաշին կայ՝ բայց կոնկելիքները չկան, բացի մէջտեղի կաշի օղակէ մը։ Ներսի կողմը՝ թանձր լաթ մ'է։

State of preservation

ոչ լաւ։ Թերթերու թիւն անկանոն է, երբեմն կայ, երբեմն չէ նշանակուած։ Սկիզբի 8 թերթերու ստորին լուսանցքները, խոնաւութենէ մաշած են, նոյնպէս ուրիշ տեղեր եւ նոր թուղթերով փրկած են զանոնք՝ առանց գրութեան վնասելու։ Թղ. 51-52 եւ 89-90ի միջեւ մէկ մէկ թուղթ կը պակսի. վերջի կողմէն եւս թղ. կը պակսի։ Թղ. 153ա2. յիշատակարանի մաս մը ուզած են աւրել՝ բոլորովին սեւցնելով զայն մելանով, բայց չեն յաջողած։ Թղ. 4բ. նկարելու փորձեր կան, Վերջին պրակին երեք եզերքները մկրատով կտրտած են՝ առանց գրութիւնը վնասելու։

Copyist

Owner

Ռէս Մահդասի Խաչատուր։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Պետրոս։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

իւրաքանչիւր կանոնին սկիզբը. սովորական բաներ։

Initials

Marginal illuminations

շատ աննշան են։

Images

չկան։

Canon tables 1

Թղ. 5ա, 90ա, գոյնով եւ անճաշակ ոնով։

Canon tables 2

կամ ճակատի զարդեր, Թղ. 27բ, 52ա, 66բ, 71բ, 100բ, 107ա, 117ա, 126բ, 130ա, 139ա ամէնքն ալ պարզ բաներ։

Title text

կարմիր են։

Blank pages

չկան։

Colophon

Թղ. 26բ, 43բ, 100բ, 150բ։

Informations

ամենեւին չկան։ Մատեանս է Մաշտոց միջակադիր, որու ցանկը տես Թղ. 1ա. կը պարունակէ հետեւեալ ծանօթ կանոնները. 1. Թղ. 2ա1։ «Ամբիծք»ի մաս մ'է, սըխալմամբ ձեռագրին սկիզբը դրուած, մինչ պէտք էր մտնել վերջաւորութեան։ Երկու թուղթ են, բայց ասոնք եւս ետեւառաջ կազմուած։ 2. Թղ. 5ա. Մկրտութեան կանոնն է առանց վերնագրի։ 3. Թղ. 12բ1։ «Կանոն խաչ կապելոյ»։ շարակ. «Խաչանիշ դրոշմամբ»։ Ընթերց. Գիրք, Աւետ. Աղթ. «Աւրհնեալ ես տէր Աստուած, Հայր Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, որ տնկեաց այգի եւ աւրհնեաց զորդն եւ զուռն եւ զողկոյզն խաղողոյ... ի փառս փրկողին եւ պսակողին ամենայն արժանացելոցս Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ, որ է աւրհնեալ ընդ Հօր եւ Հոգ»։ Աղօթքս սովորականներէն չէ։ 4. Թղ. 15բ1։ «Կանոն պսակ առնելոյ»։ Նախ մինչեւ Թղ. 19ա «Նախ ի ժամատունն զգուշացուցանէ քե... Գիտասջիք որդեակ». հմմտ. ՂԱ. Մաշտ։ Թղ. 19ա-20ա շարկ. «Ամենազօր տէր թագաւոր»։ Թղ. 20ա-23բ. 5. Թղ. 23բ1։ «Կանոն թագ վերացուցա6. Թղ. 24ա1։ «Կանոն հաղորդ տալոյ»։ 7. Թղ. 27ա2։ «Կանոն զամենայն վախճանեալսն ի հանգիստ փոխելայ»։ Թղ. 33բ. «ապա աւրհնէ խաչիւն գ անգամ զվարշամակն այսպէս. Հոգի երեսաց մերոց»։ Թաղման կարգը կը շարունակուի Թղ. 41բ243բ2. Աղթ. «Աւրհնեալ ես Տէր Աստուած մեր... Տէր մեր եւ փրկիչ»։ 8. Թղ. 36ա2։ «Մինդ ի յԷէն», Մանվելս։ 9. Թղ. 39ա1։ «Ով քահանայք եւ վարդապետք»։ 10. Թղ. 40ա1։ «Ողբ ի Նաղաշ Եպիսկոպոսէ. Անցանէ մեծութիւն եւ փառք» այբուբենով։ 11. Թղ. 432։ «Ի միուսում աւուր այգուցն գան ի գերեզմանն» (այգալաց)։ 12. Թղ. 48ա1։ «Կանոն է աւուրն», 13. Թղ. 52ա1 եւ 62ա1. Տղայաթաղ առանց վերնագրի. «Քահանայն ասէ զաղօթս զայս. Հայր մեր երկնաւոր»։ 14. Թղ. 58ա1։ «Գանձ մանկանցն Բեթղեհեմի. Խանդաղակաթ սրտիւ տենչալի», Խաչատուր. (նման գրութեանց մէջ՝ ընտիրներէն կրնայ համարուիլ)։ 15. Թղ. 59բ2։ Անվերնագիր. «Արթունք ղըւարթունք, Բանին բանաւոր» այբուբենով եւ կարճ տողիկներով։ 16. Թղ. 60ա2. առանց վերնագրի. «Արարիչն արարածոց մեզ բարկացաւ»։ 17. Թղ. 63ա2։ «Այգոյն», (տղայաթա18. Թղ. 65ա2։ «Եաւթն աւուր երթան ի հանգիստն»։ 19. Թղ. 66ա2։ «Կանոն հոգեհանգիստ առնելոյ»։ Նախ ըստ ձայնի Ննջեցելոց եւ Մարտիրոսաց քաղուածոյ շարականներ կը նշանակէ, յետոյ Ընթերցուածները «Պատուեա զՏէր»։ 20. Թղ. 70բ2։ «Աւրհնութիւն աղի»։ 21. Թղ. 71ա2։ «Կանոն տեառնականի. ածեն զմատաղն... և դնեն կարմիր ինչ նիւթ եւ բամբակ ի վերայ գլխոյ զուարակին, եւ շուրջառ արկանեն ի վերայ եզին»։ Կենդանին զարդարելու այդ կերպը, ձեռագրիս սեփական ըլլալէն զատ, հեթանոսական զոհերը կը յիշեցնէ. ինչպէս կարելի է տեսնել հռովմէական հին քանդակներու մէջ։ 22. Թղ. 76բ2։ «Կանոն խաչ աւրհնելոյ». վերջին մասը թերի է թուղթի մը անկումով։ 23. Թղ. 90ա։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ» (Յայտնութեան). «Ով զարմանալի» և «Այսօր ձայնն» չունի։ 24. Թղ. 100բ1։ «Կանոն ապաշխարող առնելոյ»։ 25. Թղ. 106բ2։ «Կանոն մեծի Հինգշաբաթի զապաշխարողսն արձակելոյ»։ «Աւրհնեալ է ամբաւ մարդասիրութիւն» աղօթքով կ'աւարտի։ 26. Թղ. 116բ2։ «Կանոն ոտնլուայի»։ 27. Թղ. 126բ1։ «Կանոն խաչլուայ առնելոյ»։ 28. Թղ. 128ա2։ «Կանոն վասն պղծեալ կերակրոյ»։ 29. Թղ. 129ա1։ «Կանոն նորակերտ գիրք աւրհնելոյ»։ 30. Թղ. 129ա2։ «Կանոն նոր սկեխ (սկիհ) աւրհնելոյ»։ 31. Թղ. 129բ1։ «Կանոն հանդերձեղէն աւրհնելոյ»։ 32. Թղ. 130ա1։ «Կանոն պղծեալ տաճարի եւ շրջելոյ սեղանի յանօրինաց»։ 33. Թղ. 134բ2։ «Կանոն սերմն եւ շեղջ աւրհնելոյ»։ 34. Թղ. 137ա2։ « Կանոն ժամահար աւրհնելոյ»։ 35. Թղ. 138ա2։ «Կանոն զնկարեալ եկեղեցի աւրհնելոյ»։ 36. Թղ. 139ա1։ «Կանոն աւազան աւրհնելոյ»։ 37. Թղ. 142ա2։ «Քարոզ պատուիրանի»։ 38. Թղ. 146ա2։ «Աւրհնութիւն ժամա39. Թղ. 154ա1։ Սաղմոսներ են. «Երկինք պատմեն» ԺԸ-Խ, 25-27 Սաղմոսք։ 40. Թղ. 177ա1։ Եկամուտ թերթ մըն է մանը գրով, ուր կան ծանօթ շարականներու քաղուածներ։ Թղ. 177բ2. «Արեգականն արդարութեան» (Յովհ. Կարապետին) ամբողջ օրհնութիւնը կայ։

Content