436

ՄԱՇՏՈՑ ՃԺԷ

ԺԸ դար - ԺԸ դար

ID

Number

436

Old record number

1781

Title

ՄԱՇՏՈՑ ՃԺԷ

Start date

ԺԸ դար

End date

ԺԸ դար

Date details

գիրէն եւ շարականներու քաղուածի բազմութենէն դատելով՝ միայն ԺԸ դարու կրնայ ըլլալ. այդ ոնը՝ նոյն դարուն է, կամ՝ գէթ ժէ. դարու վերջերէն ոչ հնագոյն։

Copy place

Reference

Type

Number of pages

88

Dimension

19,2x12,2

Layout

միասիւն (13,2x9), կողմնակի լուսանցքներէ զատուած են կարմիր գիծով։

Writing details

Codicology

11. որոնցմէ ա, գ՝ 7 թղ. է, թ՝ 10 թղ. Ժա՝ 6 թղ. միւսները 8 թղ։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ հաստ դեղնագոյն։

Number of lines

21։

Binding

տախտակ, կարմրագոյն կաշեպատ, երկու կողմէն նոյն զարդերով, որ է՝ նուրբ շղթայէ կազմուած խաչ մը, աստղանման դրոշմազարդերէ ձեւացած շրջանակ մը. առաջին կողմբ՝ 1-2 երկրաչափական գիծ աւելի ունի։ Ներսէն՝ երկու կտոր կարմիր մետաքս ունի։

State of preservation

շատ գէշ է. նոր կազմի կը կարօտի։ Թերթերը կողքէն եւ իրարմէ զատուած՝ քայքայեալ, ցրուելու իյնալու վտանգի մէջ են. Թղ. 7բ, 8ա եւ ժ թերթն ամբողջ՝ շատ աղտոտ են. Թղ. 88ա զարդ շինելու ջանքով՝ մելանով աղտոտեր է։ - ԶԱՐԴԱԴԱԳԻՐՔ

Copyist

Owner

Commanditaire

Illuminator

Binder

Հալաթնի երէց. ուրիշ ո՛րեւիցէ ակնարկութիւն չունի։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

Initials

Marginal illuminations

շատ բազմաթիւ են եւ ամէնքն ալ յաջող նուրբ գոյներով (վարդագոյն, կարմիր, կապոյտ) ու ճաշակով. շատերը լուսանցքի հետ կտրուած են։

Images

չունի։

Canon tables 1

չկայ։

Canon tables 2

երկու հատ, աննշան բաներ։

Title text

Blank pages

Թղ. 88բ։

Colophon

Թղ. 83բ։

Informations

«Ձեռագիրս նուիրեաց Նորայր Բիւզանդացի, ձեռամբ Հ. Մկրտչի Պոտուրեան, ի 25 Մայիսի Մատեանս է Մաշտոց միջակադիր, ուր կան. Ա) Կանոնք, Բ) Շարականք, Գ) Աւետարանք, Դ) Գանձք, Ե) Հարցմունք Ս. Լուսաւորչի, Ջ) Հարցմունք Ս. Աստուածածնի, եւ պատասխանիք եւն. ցանկ չունի։ Ա. Կանոնք. 1. Թղ. 28բ. Կանոն մկըրտութեան։ - Անդ. «Օրթա տեղն՝ մոմէ խաչ շինեն, եւ ապա գնան ի ժամատեղն ի կնքապապաին մօտն եկեղեցին... Տէր (Աստուած մեր, Աստուած բարերար որ զվրիպեալս) եւ զհեռացեալս»։ 2. Թղ. 38ա։ «Կանոն պսակ դնելոյ»։ 3. Թղ. 43բ։ «Կանոն վերացուցանելս, զթագն»։ 4. Թղ. 44բ։ «Կանոն հաղորդ տալոյ»։ 5. Թղ. 47ա։ «Կանոն տղա(յա)թաղ(ի) յորժամ երկոտասան կամ հնգետասան (ամաց) մանուկ որ լինայ»։ 6. Թղ. 53բ։ «Յերկրորդում աւուրն, (այգելաց)։ 7. Թղ. 54բ։ «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ 8. Թղ. 63բ։ «Այգուցն» (աշխարհաթա9. Թղ. 66ա։ «Կանոն հանգիստ առնե10. Թղ. 69ա։ «Կանոն տեառնական մատաղի պաշտամանի աւրհնելոյ»։ 11. Թղ. 72ա։ «Աւրհնութիւն աղի»։ 12. Թղ. 72բ։ «Կանոն գառն աւրհնելոյ»։ Բ. Շարականք Հանգստեան. ա. աշխարհաթաղի. Թղ. 1ա. Տան կարգ։ - Թղ. 3ա. Եկեղեցւոյ կարգ։ - Թղ. 5ա. Ճանապարհի կարգ։ - Թղ. 6ա. Գերեզմանի կարգ։ բ. Տղայաթաղի. Թղ. 14բ. Տան կարգ։ - Թղ. 15ա. Եկեղեցւոյ կարգ։ - Թղ. 18բ. Ճանապարհի կարգ։ - Թղ. 20ա. Գերեզմանի կարգ։ գ. Թղ. 21ա. «Աստուած անեղ». «Արարիչ եւ մարդասէր Տէր», եւն։ Շարականները բազմաթիւ քաղուածներով են։ Գ. Աւետարանք Հանգստեան. Թղ. 12ա. Ութ հատ են, ըստ ձայնի. հակիրճ։ Դ. Գանձք. 5 հատ են. ա. Թղ. 24ա. «Ողբ ի վերայ ննջեցելոց. Այսաւր եհաս հրաման արարչէն»։ բ. Թղ. 25բ. «Նաղաշի ասացեալ վասն մեռելի. Արարիչն արարածոց մեզ բարկա գ. Թղ. 27բ. «Ողբ մեռելի. Երէկ հողվերօքն անցայ»։ դ. Թղ. 84ա. «Ողբ ննջեցելոց ի յԱռաքել վարդապետէ ասացեալ. Առ քեզ գոչեմ ձայնիւ մեղայ»։ ե. Թղ. 86ա. «Տաղ Ղարիպի. Ղարիպի կեանքն է լալի ողբերգական»։ Ե. Թղ. 72բ. «Հարցմունք Ս. Գրիգորին Լուսաւորչին եւ պատմելոյ հրեշտակին որ իմանայ. Ս. Գրիգորիոս Լուսաւորիչն Հայոց Հայրապետն Խ տիւ զԽ գիշեր, ոչ հաց եկեր եւ ոչ ջուր էարբ...»։ Վերջ Թղ. 78բ. «Որով եւ զմեզ արժանի արասցէ տէր Քրիստոս Աստուած սուրբ յարքայութեան ընդ արդարոցն եւ ընդ ամենայն սրբոց իւրոց, (որ)ում վայելէ փառք իշխանութիւն եւ պտ»։ Չ. Թղ. 78բ. «Հարցմունք Ս. Աստուածածնին և պատասխանիք ի Ս. Միքայէլէ որ ստուգեաց Մարիամու. Խորհեցաւ ամենասրբուհի Աստուածածինն Մարիամ երթալ ի լեառըն Ձիթենեաց կալ աղօթս. ի գնալ իւրում խնդրեաց Աստուծոյ աղօթիւք, որպէս առաքեսցէ Տէր զհրեշտակս իւր՝ զի ցու(ց)ցէ նմա որ ինչ գործի ի վերայ յերկրի եւ ի ներքին կողմն յերկրի ի սանդարամետն...»։ Վերջ Թղ. 83բ. «Ահա ձեզ տանջելոց տաց հանգիստ զտիւ եւ զգիշեր, կիրակէին եւ ի սրբոյ մեծի հինգշաբաթին մինչեւ ի սուրբ Պենտակոստէն ազատիլ ի տանջանաց, եւ փառս տալ Աստուծոյ։ Եւ պատասխանեալ ասացին. փառք բարեգ(թ)ութեանդ քո, եւ փառք թագաւորութեանդ քո, Հայր եւ Որդի եւ Ս. Հոգի»։

Content