431

ՄԱՇՏՈՑ ՃԺԲ

- 1731էն առաջ

ID

Number

431

Old record number

490

Title

ՄԱՇՏՈՑ ՃԺԲ

Start date

End date

1731էն առաջ

Date details

ՌՃՁ = 1731. բայց գիրքը աւելի հին կ'երեւայ, սակայն ԺԷ. դարու վերջերէն ոչ հնագոյն։

Copy place

անյայտ (Ս. Երրորդութեան ժամ)։

Reference

Type

Number of pages

209

Dimension

22x16

Layout

երկսիւն (15,5x5)։

Writing details

բոլորգիր միջակ՝ ոչ շոտ մաքուր։

Codicology

18. որոնցմէ ա, Ժ՝ 11 թղ. Ժբ՝ 7 թղ. միւսները 12 թղ։

Principal subject

Subject details

թուղթ հաստ՝ լաւ չհարթուած։

Number of lines

21։

Binding

հաստ խաւաքարտ՝ կաշեպստ սեւ։ Առաջին կողմ իբր զարդ ունի բոլորակ մը, մէջը խաչ մը՝ 4 նետերէ ձեւացած, կեդրոնը՝ աստղ է. միւս կողմի զարդն ալ աւելի մեծ բոլորակ մ'է ատղերէ կազմըւած, մէջն ունենալով ուրիշ փոքր բորրակ մը եւ ասդին անդին քանի մը աստղ։ Երկու կողմի շրջանակները՝ պարզ գիծեր են։ Գոցելիք չունլ, կոնկելիքներու հետք կայ։ Առաջին կողմը կաշին՝ դանակով քիչ մը վիրաւորուած է։ Հին կողքը՝ նոր կոզմով ագուցուած է։

State of preservation

խոնաւութենէ շատ կրած է. այսպէս են Թղ. 51, 52, 118-135, աղտոտ է. Թղ. 10-11ի միջեւ թ.. մը պակաս է։ Գիրքն ուրիշ վնաս մը չէ կրած։ Առսջին թուղթն ալ ցանկով եւ հաւանաբար իրական թոականով ինկած է։

Copyist

Owner

՝ Տէր Գրիգոր քահանայ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

Initials

Marginal illuminations

շսս կան, քառասունէ աւելի, մութ կարմիր, կապոյտ եւ նարնշագոյն, թռչնագրեր են կամ մարդակերպեր, ոչ շատ յաջող։

Images

եօթ ութը հատ, որոնք լուսանցազարդերու ձեւով են. վերջին 3ը իւղաբերից 3 աւետարաններու քով դրուած՝ հաւանաբար աւետարանիչներն են. Մարկոսին քով միայն չկայ պատկեր։

Canon tables 1

Թղ. 1ա։

Canon tables 2

չկան։

Title text

կարմիր են։

Blank pages

չկան։

Colophon

Թղ. 209ա1-բ1։

Informations

«Ստացաք յամին 1884, ի Ներսիսէ Պայեան»։ Մատեանս է Մաշտոց միջակադիր, որ կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա1։ Կանոն մկրտութեան, առանց վերնագրի։ 2. Թղ. 13բ2։ «Կանոն (նշան) դնելոյ հարսին եւ փեսային, ի յոյն լեզուէ թարգ մանեալ ի հայ բարբառ։ Արարողութիւն որ լինի խօսեցեալ զհարսն փեսային։ Երթայ քահանայն ժողովրդօք». հմմտ. ՀԵ. Մաշտ։ - Թղ. 14ա1։ «Քրզ. Վասն ի վերուստ», ամբողջը հարս ու փեսայն կ'ակնարկէ։ Իմաստով ու շարադրութեամբ իսկ գեղեցիկ է։ Աւետր. Ղկ. «Պատասխանի ետ Տէրն մեր Յիսուս Քրիստոս եւ ասէ. որդիք աշխարհիս այսորիկ»։ 3. Թղ. 19ա1։ «Կանոն հանդերձ հարսանեաց աւրհնելոյ»։ 4. Թղ. 23ա1։ Ապսպրանք (հմմտ. ՀԵ. Մաշտ.) փեսային եւ հարսին. ապա՝ շրկ։ «Ամենազօր Տէր թադաւոր թագաւորաց»։ 5. Թղ. 26ա1։ «Կանոն պսակ աւրհնելոյ»։ 6. Թղ. 34ա1։ «Կանոն պսակ վերացուցանելոյ»։ 7. Թղ. 37բ1։ «Կանոն հաղորդ տալոյ»։ - Թղ. 37բ2։ «Բայց օրէն է խոստովանել նախ... եւ ապա տայ զարձակումն մխիթարական բանիւ՝ ասելով. Ջամենայն զոր ինչ մեղուցեալ է քո բանիւ եւ թէ գործով..։ Աղթ. Աղաչեմք եւ հայցեմք ի քէն բարերար Աստուած... Աւրհնեալ ես տէր Աստուած, արարիչ ամենայն արարածոց, որ արժանի արարեր զամենայն հաւատացեալս»։ Ապա՝ ծանօթ Ընթերցուածներն։ 8. Թղ. 42ա2։ «Կանոն և կարգ տղա(յա)թաղին»։ 9. Թղ. 472։ «Տաղ ասացեալ ի Ն(ա)ղաշ Եպ. է վասն տղայոց. Արարիչն արարածոց»։ 10. Թղ. 55ա1։ «Կանոն այգ կատարել(ոյ)» (այգալաց տղայաթաղին)։ 11. Թղ. 59ա1։ «Կանոն Է օրն»։ 12. Թղ. 62ա1։ «Կանոն զամենայն հաւատացեալ ննջեցեալսն առ Քրիստոս յուղարկել(ոյ)»։ 13. Թղ. 86ա1։ «Գանձ թաղման. Մինդ ի յէէն բանդ». 7 տուն՝ Մանվելս։ 14. Թղ. 86ա1։ «Տաղ մանկանց եւ երիտասարդաց. Ես գիտէի զաշխարհս ինձ մուլք էր տըւած»։ 15. Թղ. 86բ2։ «Այլ տաղ անուշ. Ինձի հալալ արէք ով իմ սիրելիք»։ 16. Թղ. 87բ2։ «Այլ տաղ ննջեցելոց. Եկայք այսօր եղբայրք ամէն». տնագլուխք՝ Երգ Արիստակիսի։ 17. Թղ. 89ա2։ «Տաղ ննջեցելոց. Ով քահանայք եւ վարդապետք»։ 18. Թղ. 91ա2։ «Այգալաց» (աշխարհաթաղին)։ 19. Թղ. 97բ2։ «Կանոն է աւուրն»։ 20. Թղ. 101ա1։ «Կանոն յաղագս թունիր աւրհնելոյ։ Առնու քահանայն զմաշթոցն եւ երթայ ի տունն յայն, եւ տայ սաստիկ ջեռուցանել զթունիրն՝ որ սպիտակի, ըստ Տեառն մերոյ հրամանին՝ թէ. Ամենայն ինչ հրով յաղեսցի։ Եւ դնէ զաղն և զջուրն առաջի։ Սղ. Ծ. Ողորմեա ինձ Աստուած։ Ընթ. ի չորրորդ թագ. Եւ ասեն արք քաղաքին ցԵղիսէէ։ Ընթ. Եզեկ. Եւ եմոյծ զիս հոգին առաջի դրան տաճարին։ Պօղոսի առաք. յԵբր. Ոչ կամիմ եղբարք եթէ տգէտք իցէք խորհըրդոյս այսմիկ, զի հարքն մեր ամենեքին։ Աւետր. Մրկ. Եւ կոչեցեսլ առ ինքն զժողովուրդսն եւ ասէ ցնոսա. լուարուք եւ ի միտ առէք, ո՛չ որ ինչ մտանէ ընդ բերան պղծէ զմարդ։ Քրզ. Միաբան աղաչ։ Աղթ. Տէր Աստուած ամենակալ արսրիչ ամենայն արարածոց, որ յանգոյուծենէ ի գոյութիւն ածեր... Տէր Աստուած մեր որ սուրբ ես եւ ի սուրբս հանգուցեալ։ Սղ. Կց. Չայն Տեառն ի վերայ ջուրց։ Ատհնէ զջուրն. Աւրհնեսցի եւ սրբեսցի ջուրս։ Դի՛ր զաղն առաջի եւ զաղաւրհնէքի աղօթքն ի վերայ աղին. Աւրհնեալ ես տէր Ասսուած ամենակալ արարիչ ամենայն արարածոց, որ արարեր զամենայն արարածս քո բարի եւ լաւ եւ չիք ինչ ի նոսա խոտան։ Եւ աղա խառնէ զաղն եւ զջուրն յիրեար, եւ խոչանման լուայ զթունիրն շրթամբք՝ եւ զիուփն։ Ս. խաչիւս. Պահպա21. Թղ. 107բ1։ «Կանոն տեառնական աւրհնելոյ»։ 22. Թղ. 114բ1։ «Կանոն ոգէհանգիստ առնելոյ»։ 23. Թղ. 181։ «Կանոն խաչ աւրհնելոյ»։ 24. Թղ. 136ա1։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ» (Յայտնութենն)։ 25. Թղ. 150ա1։ «Կանոն մեծի Հինգշաբաթի զապսշխարողսն արձակելոյ»։ 26. Թղ. 162բ1։ «Քարոզ պատուիրանի»։ 27. Թղ. 167բ1։ «Կանոն Հինգշաբաթին ոտնլուայիԹ։ - Թղ. 179ա1։ «Եւ մի ոմն ի քահանայիք խաչանման դրոշմեսցէ զիւղն ի Ճա). ո ա 28. Թղ. 181բ2։ «Կանոն պղծեալ տանարին յանօրինաց»։ 29. Թղ. 185ա1։ «Կանոն սկիհ եւ մաղզման աւրհնելոյ»։ 30. Թղ. 185ա2։ «Կանոն հանդերձեղէն աւրհնելոյ»։ 31. Թղ. 186ա1։ «Կանոն խունկ աւրհնե32. Թղ. 186բ1։ «Կանոն սերմ, շեղջ եւ հնձան աւրհնելոյ»։ 33. Թղ. 188բ1։ «Աղօթք վասն երաշտի»։ 34. Թղ. 189ա1։ «(Աղօթք) պղծեալ կերակրոց»։ 35. Թղ. 189բ1։ «Կանոն նորակերտ գիրդ աւրհնել(ոյ)»։ 36. Թղ. 190բ1։ Աւետարանք ըստ ձայնի. 12 հատ են. չորս՝ Իւղաբերից, չորս՝ Բժըշկութեան եւ չորս՝ Պաշտաման (Հանգըստեան)։ 37. Թղ. 203ա2։ «Գանձ թաղման. Այսօր եհաս հրաման յարարչէն»։ 38. Թղ. 205ա1։ «Տաղ նորահաս մանուկ մեռելի. Յերէկ, հողվերօքդ անցայ, հոտ 39. Թղ. 206բ1։ «Տաղ Ղարիպի. Ղարիպի կեանքն է լալի, ողբերգական դառն ու

Content