36886թէեւ նշանակուած չէ, բայց պարագաներէն կրնանք ստոյգ կերպով հետեւցնել թէ ԺԴ դարուն (1346-47)ին է եւ Ունիթոռներու առաջին թարգմանութիւններէն մին։
բոլորգիր, խառն միջակ եւ մանր։
19, որոնցմէ ա, ե, ժը՝ 8 թղ. բ, գ՝ 12 թղ. ժթ՝ 3 թղ. դ՝ 2 թղ. մնացածները՝ 10 թղ. ունին։
մագաղաթ, բարակ կակուղ։
արդի կիսակաշի սեւ կտաւով պատած տախտակ, գոցելիք մասով։
լաւ չէ պահուած։ Սկիգրէն 1-2 թղ. կը պակսի. Թղ. 178-9.ի միջեւ թղ. պակաս է՝ որով թերի կր մնայ. վերջն ալ թերի է։ Ձեռագրիս մագաղաթները երբեմն աղտոտած են, բայց միշտ ընթեռնլի կբ մնան գիրերը։ Թղ. 43բ2 տարբեր գիր է։
անյայտ։
չունի։
հազիւ երեք հատ, կարմիր գոյնով եւ անարժէք բաներ։
եւ բոլոր խրատք՝ կարմիր են եւ մանր գրով։
չկան։
Թղ. 169բ1։ 173բ1։
չկան։ Մատեանս է Մաշտոց կամ Ծիսարան լատինաց, ուր կան Ա. Ձեռնադրութիւնք, Բ. Օրհնութիւնք կամ Կանոնք, Գ. Արարողութիւնք, որոնց լիակատար ցանկը մեծ խնամքով դրած է գրքին սկիզբը Հ. Ղեւոնդ Վրդ. Ալիշան՝ ձեռագրին կարգաւ, եւ թերի ցանկ մ'ունի նաեւ բնագիրը՝ Թղ. 1ա1-բ1. եւ զորս այժմ պիտի տեսնենք մեր ընտրած հետեւեալ դասաւորութեամբ. Ա. ՁԵՌՆԱԴՐՈՒԹԻՒՆՔ. 1. Թղ. 12բ2։ «Սկսանի Գիրքն քահանայապետական, ըստ մեծի եկեղեցոյն Հռոմայ ոնին՝ Հորոգագոյն երատիւէ զարդա2սսլ որ նոատն «ննագրուրսաս է. լոր «հանայապետական բառով՝ ##### ########## ըսել կ'ուղէ, բառիս ընդարձակագոյն նշանակութեամբ, որով ոչ միայն քահանայապետը՝ այլ ո՛ եւ իցէ եպիսկոպոս մալ կարելի է հասկնալ։ 2. Թղ. 14բ2։ «Կարգ է (եւթն) եկեղեցական աստինանաց եւ ի սոյն աստինանս կարգելոյ. եւ նախ քան զամենայն՝ կլերիկոսս առնելոյ։ Ստորագրեալ բրէֆացիօնս, այսինքն է՝ նախերգանս, ասի ի թիւ. Եպսկս նստելով անմիթր՝ թարց ասելոյ. Տէր ընդ 3. Թղ. 16ա1։ «Յաղագս դործառնութեան երգեցողի եւ Սաղմոսողի։ Երգեցողն՝ յետ ուսանելոյն յաւագ սարկաւագէն, կարէ առանց յուշ առնելոյ Եպիսկոպոսին, միայն հրամանաւ քահանային ընդունիլ զաստիճան գործառնութեան երգելոյն»։ 4. Թղ. 16ա2։ «Յաղագս կարգի գործառնութեան Դռնապանին։ Նախ քան զերգել ըզվերջին տուն ստողագոյն՝ որ կոչի ի լադինն՝ դրադքդուս (####է## = կտոր, մասն)»։ Այս տեսակ բացատրութիւններ շատ ունի. համառօտ ըլլալու համար զանց պիտի ընենք։ 5. Թղ. 17բ1։ «Յաղագս կարգի եւ զործառնութեան Ընթերցողի։ Նստելով Եպս. հրամայէ ասելով այսպէս. Կոչեսցին ընթերցողքն»։ 6. Թղ. 18ա2։ «Յաղագս կարգի եւ գործառնութեան Երդմնեցուցանողին»։ 7. Թղ. 19ա1։ «Յաղագս կարգի եւ զործառնութեան Ակօլիտացն՝ որք են Ջահալուցանօղք»։ 8. Թղ. 20բ1։ «Յաղագս կարգի եւ գործառնութեան Կիսայսարկաւագի, եւ կոչի ի լադինն՝ Ներքո Սարկաւագ. (իմա՝ #ս# ########)։ Գիտելի է զի ոմանք յօրհնութիւնս Կիսասարկաւագին՝ զամենայն ինչ առնեն որպէս ի սարկաւագին... պարտ է սեռնա դրել զայսոսիկ կարգերս որք են Կէս սարկաւագ, եւ Սարկաւագ եւ Քահանայ՝ ի չորս եղանակս տար(ւ)ոյն՝ եւ ոչ յայլ օր»։ 9. Թղ. 22ա2։ «Յաղագս կարգաւորութեան աւագ Սարկաւագին։ Կոչեսցին որք եւ ընտրեալք են ի սարկաւագութիւն»։ 10. Թղ. 25բ2։ «Սահման ձեռնադրութեան քահանային. զկնի ընթերցուածոցն եւ դրադքտուսին» (տ. աստ՝ § 4)։ Դիտելի է որ գրիշս (անչուշտ՝ նաեւ լատին բընագիրը) մեծ կարեւորութիւն կու տայ Ձեռնադրութեան, այսինքն՝ ձեռքը նուիրեալներու դլխուն վրայ գնելուն. մինչ Տուչութեան դրեթէ կարեւորութիւն չի արուիր. ընդհակառակն կրկին ու կրկին կը շեշտէ ձեռնադրութեան անհրաժելտութիւնը։ 11. Թղ. 29բ1։ «Կարգ եւ սահման եթէ որպէս զկարտինարն (##########) հաստատէ Պապն, այսինքն՝ առնէ զկնի որ ընտրեալ լինի. եւ անուանել ի կարտինարութիւնն՝ բարձրագոյն քահանայապետն՝ Պապն ի գօնսիստորն ( = ############ = համագումար) տայ նմա մատանի... Ա՛ռ ի պատիւ»։ - Անդ «Իսկ այժմ՝ այլ կերպիւ կոչեն զկարտինալն եւ այլ ազգաւ առնեն»։ 12. Անդ. «Կարգ առ ի քննել եւ յօրհնե, զընտրեալն յեպիսկոպոսութիւն»։ 13. Թղ. 32ա1։ Ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսի. «Իսկ յօր կիրակէին» եւն։ - Թղ. 33ա2։ «Կամիցի՞ս մտաց աստուածային գրոց համամիտ առնել եւ հլու։ Պտխ. Իտա էքս տօտօ կօռտէ վօլօ ին օմնիպուս օպէտիրէ էտ կօնսէնտիրէ» ( = ### ## #### ##### #### 1# ####### ######## ## ##########)։ Կամիմ բառին դիմաց լուսանցքի վրայ միշտ կը գրէ վօլօ։ - Թղ. 35ա1. ձեռնադրելին՝ ձեռնադրողին «զձեռն եւ զբերան համբուրեսցէ»։ - Թղ. 36ա1։ Ձեռն դնելով կը կատարուի խորհուրդը։ - Թղ. 38բ1. ձեռնադրութենէն եւ օծումէն շատ վերջը կը կատարուի տուչութիւնը (########). ուրեմն՝ կենսական կարեւորութիւն մը չի տրուիր անոր։ 14. Թղ. 44ա1։ «Օրհնութիւն աբբայի, այսինքն հօր վանից, և կամ մայր(ա)պետի»։ 15. Թղ. 45բ1։ «Իսկ այս է օրհնութիւն յատուկ մայրպետի... Եթէ կին իցէ որ մայր(ա)պետ կու օրհնի՝ յաւելցնէ եպիսկոպոսն զաղօթս զայս. Տէր Աստուած ամենակարօղ»։ 16. Թղ. 46ա1։ «Կարգ օրհնութեան աբեղայի։ Յառաջագոյն կիսասարկաւագն ասասցէ զլիբանիայն, եւ ապա Եպսկս. Աղք ձուպ լեր Տէր»։ 17. Թղ. 47բ2. «Մարգ օրհնութեան կուսի։ Միայնուհի կոյսն յորժամ գայցէ առ ի յընդունիլ զօրհնութիւն, այնպիսի զգեստիւ. եկեսցէ՝ զորս յառաջագոյն միշտ սովոր էր սգենուլ»։ 18. Թղ. 51ա1։ «Կարգ օրհնութեան այրոյ խոստացելոյ զողջախոհութիւն» Բ. ԿԱՆՈՆՔ ՄԱՇՏՈՑԻ 1. Թղ. 118ա1։ «Օրհնութիւն աւաղա2. Թղ. 138ա2։ «Աւրհնութիւն նոր լուացարանի սուրբ մկրտութեան, որ է դուռն աւազանին։ 3. Թղ. 113բ1։ «Կարգ երախայ առնե4. Թղ. 11բ։ «Կարգ դօնֆիրմելոյ որ է դրոշմել զմանկունս եւ կամ զկատարեալս»։ 5. Թղ. 130ա1։ «Կարգ յաղագս օրհնութեան պսակի, ըստ մեծի եկեղեցւոյն Հռովմայ»։ - Թղ. 135ա, 136ա. երկու տեսակ (#########) պատարագի աղօթքներ կը դնէ ըստ զանազան պարագաներու։ - Թղ. 136բ2, «Քահանայն... համբուրէ զՔրիստոսի մարմինն՝ որպէս սահմանն է. եւ երթայ փեսայն՝ եւ առնու համբոյր ի քահանայէն, եւ կամ այլ ոք պատուաւոր բերէ նմա զհամբոյրն, եւ փեսայն ընդունի զհամբոյրն, եւ դառնայ եւ համբուրէ զհարսն՝ եւ այլ ոչ 6. Թղ. 12բ1։ «Օրհնութիւն հացին առ ի բաշխել ժողովրդեանն յեկեղեցի յամենայն աւր կիրակէից, զկնի պատարագին»։ 7. Թղ. 51բ2։ «Աւրհնութիւն մախաղի եւ գաւազանի ուխտաւորացն, որ ոչ գոյր ի գիրքս Ս. Հօրն մերում Պապին։ Քահանայ եւս կարէ օրհնել զայս՝ որ է փիրիսկօպոսն»։ 8. Թղ. 52բ2։ «Առ ի յօրհնել զխաչ ուխտաւորին՝ որ կամիցի գնալ յԵրուսաղեմ»։ 9. Թղ. 53ա1։ «Աւրհնութիւն առաջին քարին որ յաղագս շինութեան եկեղեցւոյ»։ 10. Թղ. 53ա2։ «Կարգ օրհնութեան եկեղեցւոյ»։ - Թղ. 56բ1։ Յոյն եւ լատին այբուբենը գրուած են, զոր Եպս. ծէսին համաձայն պէտք է հողին վրայ դրէ։ 11. Թղ. 64բ2։ «Օրհնութիւն դաստառակաց սեղանոյ»։ 12. Թղ. 67ա1։ «Աւրհնութիւն դամրա րանաց կամ շիրմաց, որ է գերեզմանատեդիք, այսինքն՝ հողվայրք»։ 13. Թղ. 67ա2։ «Կարգ վերստին հաշտութեան պղծեալ եկեղեցւոյ եւ շիրմաց»։ 14. Թղ. 69ա2։ «Աւրհնութիւն փոքր վիմի ( = պատարագի վէմքարը) նանապարհորդաց քահանայից»։ 15. Թղ. 70բ1։ «Աւրհնութիւն տախտակի» (սեղանի՞ն)։ 10. Թղ. 71ա2։ «Այլ ազգ թարգմանեալ, եւ առաւել փարթամագոյն օրհնութիւն վիմի նանապարհորդի»։ 17. Թղ. 75ա1։ «Աւրհնութիւն մաղզմա(յ)ի եւ սկ(ւ)ոյ»։ 18. Թղ. 75բ1։ «Աւրհնութիւն սկւոյ»։ 19. Թղ. 75բ2։ «Աւրհնութիւն գօրփօրա(յ)ից» (մարմնակալի)։ 20. Թղ. 70ա1։ «Կարգ օրհնութեան զանգակի»։ 21. Թղ. 78ա2։ «Աւրհնութիւն նոր խա22. Թղ. 79բ2։ «Աւրհնութիւն խնդոյ»։ 23. Թղ. 80ա1։ «Աւրհնութիւն պատկերի Երանուեւոյ Աստուածածնի»։ 24. Թղ. 81ա1, «Կանոն օրհնութեան պատկերաց սրբոց զի՛նչ եւ իցէ, եթէ նաշխեալ, քանդակեալ, ձուլեալ եւ կամ կա25. Թղ. 81բ1։ «Աւրհնութիւն հանդերձից քահանայապետականաց եւ քահանայից. այսինքն՝ նափորտի, դալմատիկոյ ( = «81######), ուրարի եւ այլոց ղեւտական զգեստուց»։ 26. Թղ. 82բ2։ «Աւրհնութիւն դառինն յաւուր սուրբ Զատկին»։ 27. Թղ. 83ա1։ «Աւրհնութիւն կաթին եւ մեղրին յաւուր Զատկին»։ 23. Թղ. 83ա2։ «Աւրհնութիւն պանրի եւ սուոց՝ ի Զատկի»։ 29. Անդ. «Աւրհնութիւն պտղոց եւ ծա30. Անդ. «Աւրհնութիւն խաղողոյ»։ 31. Թղ. 83բ1։ «Աւրհնութիւն նոր տան»։ 32. Անդ. «Այլ օրհնութիւն նոր տան»։ 22. Թղ. 84ա1։ «Սկսանի կարգ Հռոմա(յ)եց(ւ)ոցն, թէ ո՛րպէս պարտ իցէ առնել յաւուր մեծի Հինգշաբաթին՝ որ է օր ընթրեաց Տեառն, եւ յայնմ աւուր լիցի պատարագ ի Ս. Յոհաննէս Լագերանին»։ 34. Թղ. 89բ1։ «Կարգաւորութիւն մեծի Ուրբաթին. ի վեց ժամն ժողովին ամենեքեան յեկեղ. Լադերանին եւ կամ այլուր»։ 35. Թղ. 90բ2։ «Կարդ մեծի Շաբաթոջ աւուրն. ի վեց ժամն ժողովին ամենեքին յեկեղ. Լադերանին եւ աղօթեսցեն»։ 36. Թղ. 92ա2։ «Կարգ Հռսմա(յ)ց(ւ)ոց եկեղեց. թէ որպէս արքեպիսկոպոսն եւ այլ եպիսկոպոսացն եւս իւրաքանչիւր յիւր թեմն առնել ի ժողովն։ Քանզի ամենայն արքեպիսկոպոսի օրէն եւ սահման է զի մի անգամ ի տար(ւ)ոջն ժողովս առնիցէ իւր գաւառին»։ 37. Թղ. 95բ1։ «Կարգ ապաշխարանս դընելոյ, յորժամ եկեալ առաջի քահանային. եւ կամիցի խոստովանիլ»։ 38. Թղ. 97բ1։ «Կարգ վերստին հաշտեցուցանելո(յ) զապաշխարողսն»։ 39. Թղ. 98ա1։ «Կարգ տեսանելոյ զհիւանդն, այսինքն՝ հաղորդելո(յ)»։ 40. Թղ. 99ա2։ «Կարգ օծման հիւան41. Թղ. 100բ1։ «Իսկ եթէ կամիցի հիւանդն զի քուրց զգեցցի նախ քան զմահն, եւ կամ ձեւ կարգի առցէ, որ է չուխա հագցնելն. աստ բերեն խոշորագոյն չուխայ եւ զանիւնն»։ 42. Թղ. 101ա2։ «Աստ սկսանի կարգ օծմանն զի թէ ոչ զգենու քուրձ»։ - Թղ. 103ա1։ «Գիտել պարտ է զի ոմանք նախ օծանեն ըզտկարն եւ ապա հաղորդեն. եւ այն սահման է առ ամենայն կարգաւորսն, այսինքն՝ առ աբեղայսն Հռոմա(յ)։ Իսկ յաշխարհականսն ոչ պահի այս, այլ նախ հաղորդեն զհիւանդն եւ ապա յետո(յ) օծանեն»։ 43. Թղ. 103ա1։ «Կարգ յանձնարարութեան հոգ(։ )ոց. Լիթանիայ. Տէր ողորմեա. Քրիստոս ողորմեա»։ 44. Թղ. 106բ2։ «Յետ այսորիկ լուասցի մարմինն ննջեցելոցն»։ - Թղ. 108ա1։ «Ի (սարսափելի2) ի օրն այն, յորժամ շարժես(ց)ին երկինք եւ երկիր, յորժամ դայցես դատել աշխարհ հրոց». (#### ####, #### 111#) կրեյր մառծեւնն է ստորին տտսանքոն 45. Թղ. 108ա2. «Կարգ թաղման»։ 40. Թղ. 137բ2։ «Աւրհնութիւն առագաստի հարսին եւ փեսայի։ 47. Թղ. 138բ2։ «Աւրհնութիւն բուրվա48. Թղ. 139ա1։ «Աւրհնութիւն ամանաց յորում պահի մարմինն Քրիստոսի, որ է հաղորդատուփն»։ 49. Թղ. 139ա2։ «Աւրհնութիւն տապանակաց, այսինքն՝ արկղից, որ վասն նշխարաց սրբոց լինի պատրաստելոց»։ 50. Թղ. 141ա1։ «Աւրհնութիւն չադրի այսինքն հովանոյն որ ի վերայ սրբո(յ) սեղանոյն կախի»։ 51. Թղ. 141բ2։ «Աւրհնութիւն բազմոցի կամ աստիճանի զոր առաջի կամ յետոյ կոյս սեղանոյն դնեն զոր հայք խաչակալք ասեն»։ 52. Թղ. 142ա2։ «Աւրհնութիւն սրբութեանց անօթոցն, նաեւ այլոց եւս սուրբ զարդուց յազգս իւրեանց, զոր ինչ եւ իցէ անօթ ի պէտս եկեղեցւոյ»։ 53. Թղ. 142բ1։ «Աւրհնութիւն ընծայից եւ նուիրաց, զոր ինչ եւ լիցի զոր յեկեղեցի ընծայեն»։ 54. Թղ. 142ա1։ «Աւրհնութիւն խաղողոյ՝ զոր այլուր գտանիցես (տ. վերեւ § 30) իսկ ըստ այլոց աւանդութեանց գրի թէ ի տօնի պածառակերպութեան, պարտ է զի օրհնեսցի խաղողն, վասն զի արեամբն Քրիստոսի աշխարհս ազատեցաւ, եւ հրեշտակն ի յԵգիպտոս ի տիպ այնմ գառինն զանդրանիկսըն պահեաց»։ 55. Անդ2. «Կարգ կատարողութեան ի վերայ այնոցիկ որք դառնան ի յուխտէ եւ յաղօթաւորութենէ»։ 56. Թղ. 143ա1։ «Այլ աղօթք որ ասի ի վերայ ուխտաւորացն երբ տան զգաւազանն եւ յետ այնմ։ Նաեւ ամենայն ճանապարհորդի պատշանաւորէ»։ 57. Թղ. 143բ1։ Մատաղ. «Ի տօնս տէրունական, նաեւ յամենայն տօնս երեւելիս, ըստ սովորութեանց ոմանց, ընդունելութիւն եւ նաշ դնեն աղքատաց, որ ըստ Հա(յ)ոց Մատաղն է»։ 58. Թղ. 145ա2 «Աւրհնութիւն նոր կալի եւ հնձանի, ոչ երբ ունայն լինի օրհնեն, այ, երբ կալն դնի եւ կամիցին մանրիլ եւ կասել, եւ հնեաէ եիք լցեալ լինի Խաղառովն եւ կամիցին կախել։ Ներկայ կանոնս եւ շաջորդները՝ Փոքր կարդ կը կոչէ թարդմանիչը եւ դրիչը այսպէս. «իսկ այն որ ղկնի այսմ երից ժասանց ցանկոցս դտցես լարարարգութեան նոյն թուոյ համարոցն, այնոքիկ օրհնութիւնք եւ գործառնութիւնք են՝ զորս քահանայքն կատարել կարեն եւ առնել. վասն զի է տուեալ նոցա կարողանալ զայնոսիկ առնել։ Սակայն ո՛չ լոկ քահանայիցն, այլ այնոցիկ որք հոգարարձութիւն հոգոցն ունին, զորս Հայք ծխակեր իրիցնի անուանեն, եւ ոչ դրան երիցանին։ Իսկ որ խատիմի ( = հին) ծխեր ունին միշտ եւ ոչ ժամանակաւ յանձնեալ, նոքա կարեն ի մէջ իւրեանց ժողովրդեանն եւ յիւրեանց եկեղեցիսն կատարել զփոքր կարգս այս որպէս ասի վերոյ։ Նա եւս եւ ի կարիսն այսպիսի հոդաբարձող երիցունքն կարեն տալ հրաման լոկ երիցանցն, զի յիւրեանց ծխատունսն կատարեսցեն, զոր ցուցանէ փոքր կարդ ցանկոյս»։ 59. Թղ. 145բ1։ «Աւրհնութիւն նոր ջըրհորի, նաեւ սահրնի ( = ջրամբար) եւս»։ 60. Թղ. 146ա1։ «Կարգաւորութիւն օրհնութեանց զոր առնեն ի վերայ անասնոց, երբ հիւանդութիւն եւ հար կամ մահ հասանիցէ նոցա»։ 61. Թղ. 146ա2։ «Աւրհնութիւն նոր նա62. Թղ. 146բ2։ «Աւրհնութիւն զրահից սանձուց որ եւ սլեհնոյ ( = զէնք) եւ հագուցաց պատերազմականաց եւ մարտից յազգս իւրեանց»։ 63. Թղ. 147ա2։ «Աւրհնութիւն նոր սուսերի եւ թըրի»։ 64. Անդ. «Այսպէս օրհնեն զբասահի (#######, ճամբորդութիւն) նշանակն (դրօշ), եւ զամենայն նշանակ զոր տան, երըոր խաչ քարոզի ի վերայ երկրի ապստամբելոյ»։ - Անդ. «Աւրհնութիւն դրօշացն, այսինքն է՝ նշանակն կամ վառն մեծն արքայական։ Զսոյնս պարտ է քահանայապետին, կամ այլ ոք ի պատուաւորացն օրհնել, եւ ոչ ի սոսկ քահանայից»։ 65. Թղ. 148ա1։ «Աւրհնութիւն ընթ(հ)ա(ն)րական ամենայն իրի զոր եւ կամեսցի սք, եթէ Եպսկ. եւ եթէ քե. օրհնեն զինչ եւ կամիցին»։ 66. Թղ. 148ա2։ «Եթէ ոք ուրուք ատամնացաւից իշեսցէ եւ ուխտեսցէ սրբուհոյն Ապօլինեա կուսին եւ վկային եւ բժշկի»։ 67. Թղ. 148բ1։ «Կարգաւորութիւն արգիլելոյ զօրինազանցսն ի ժողովն լռեցուցանելո(յ) եւ ըեդ բանիւ առնելո(յ)»։ 63. Թղ. 1ո1բ1. «Կարգաւորութիւն երէ ո՛րպէս անկարգ առնեն եւ առնուն զկարգն ուրուք սուրբ կարգ ունողի, նա եւս եւ աստինան եպիսկոպոսութեան եւս առաւել եւս»։ 69. Թղ. 153բ2։ «Կարգաւորութիւն եւ ձեւ վերահաշտութեան եւ կրկնասրբակերտութեան կարգաթողաց»։ 70. Թղ. 159ա1։ «Կարգաւորութիւն եւ օրէն այցելոյ. այցելել կոչի զոր օրէն սահմանէ նաեւ կանոնք եկեղեցւոյ զի միանկամ յամին պարտ է զի Եպսկ. այց առնէ իւր հօտին, այսինքն՝ յամենայն եկեղեցի որ ծխեր 71. Թղ. 92ա2։ «Կարգ Հռոմայեցւոց եկեղեցւոյն, թէ ո՛րպէս արքեպսկ. այլ եւ եպիսկոպոսացն եւ իւրաքանչիւր յիւր թեմն առնել ի ժողովն. քանզի ամենայն արքեպիսկոպոսի օրէն եւ սահման է զի միանգամ ի տար(ւ)ոջն ժողով իւր գաւառին եպիսկոպոսօքն այլ եւ առաջնորդօքն վասն կարեաց եւ շինութեան եկեղեց(ւ)ո(յ)։ Նոյնպէս եւ եպիսկոպոսքն միանգամ ի տար(ւ)ոջն արասցեն ժողովս իւրեանց աւագերիցնօքն եւ յական քահանայիւքն, եւ ամենեցուն (եւս 7) որ հոգարարձութիւն ունին, գայցեն ի ժողովն եւ նորոգեն զրարի սովորութիւնքն թեմին»։ 72. Թղ. 171ա1։ «Կարգ եւ արարողութիւն թէ որպէս պաղատանք մատուցանեն եւ Խնդրուածք վասն պահպանութեան երկրին»։ Գ. ԱՐԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆՔ. 1. Թղ. 121ա1։ «Սկսանի եպիսկոպոսական օրհնութիւնքն զորս Եպսկ. տացէ ժողովըրդեանն ի ժամ Ս. Պատարագին»։ Ծիսական օրհնութիւններ են զանազան տօներու առթիւ։ 2. Թղ. 121ա2։ «Աւրհնութիւն Ծնունդ Փրկչին»։ 3. Թղ. 121բ2։ «Աւրհնութիւն եպիսկոպոսական որ ասի ի մեծ պատարագին յօր Ծննդեանն Տեառն»։ 4. Անդ2. «Ի տօնի Ս. Յովհ. Աւետարանչի»։ 5. Թղ. 122բ1։ «Ի տօնի ութօրեայ Ծնրնդեան Տեառն»։ 6. Թղ. 122բ2։ «Ի տօնի Յայտնութեան Տեառն»։ 7. Թղ. 123ա1։ «Ի տօնի մաքրութեան Մարբամու Աստուածածնին օրհնութիւն»։ §. Թղ. 122ա2, «Ի տօնի արմաւենեաց, օրհնութիւն»։ 9. Թղ. 123բ1։ «Ի մեծի Հինգշարաթւոջ աւուրն աւրհնութիւն»։ 10. Անդ. «Ի մեծի Շաբաթւոջ աւուրն աւրհնութիւն»։ 11. Թղ. 123բ2։ «Ի մեծի աւուր Զատկի աւրհնութիւն»։ 12. Թղ. 124ա1։ «Ի բոլոր ութօրէքն Զատկին, աւրհնութիւն»։ 13. Թղ. 124ա2։ «Յաւուր մեծի Համբարձմանն, աւրհնութիւն»։ 14. Թղ. 124բ2։ «Յաւուր շաբաթոյ ի վիճիլ (V###### = հսկումն. նախատօնակ, նախօրեակ) Պենդակոստէին, աւրհնութիւն»։ 15. Թղ. 125ա1։ «Ի ծննդեան Յովհ. Մըկըրտչին օրհնութիւն»։ 16. Թղ. 125ա2։ «Ի տօնի սրբոց առաքելոցն Պետրոսի եւ Պօզոսի»։ 17. Թղ. 125բ1։ «Ի տօնի փոխման սըըբուեւոյ Աստուածածնին Մարիամու»։ 18. Թղ. 125բ2։ «Ի տօնի Ս. Միքայելի հրեշտակապետին օրհնութիւն»։ 19. Անդ. «Ի յօր մեծի տօնի ամենայն սրբոց, օրհնութիւն»։ 20. Թղ. 126ա1։ «Ի տօնի միո(յ) մարտիրոսի աւրհնութիւն»։ 21. Թղ. 126ա2։ «Ի տօնի բազմաց մարտիրոսաց աւրհնութիւն»։ 22. Թղ. 126բ1։ «Ի տօնի միո(յ) Խոստովանողի աւրհնութիւն»։ 23. Անդ. «Ի տօնի բազմաց խոստովանողաց, աւրհնութիւն»։ 24. Թղ. 126բ2։ «Ի տօնի միո(յ) կուսի վկայուհ(ւ)ո(յ) աւրհնութիւն»։ 25. Թղ. 127ա1։ «Ի տօնի բազմաց կուսանաց եւ վկայուհեաց, օրհնութիւն»։ 26. Թղ. 127ա2։ «Ի տօնի Ս. Երրորդութեան աւրհնութիւն»։ 27. Թղ. 127բ1։ «Յաւուր կիրակէից՝ ըզբովանդակ ամն օրհնութիւն»։ 28. Աոդ. «Այլ, ի նոյն օր կիրակէիցն, աւրհնութիւն»։ 29. Թղ. 127բ2։ «Այլ օրենուրիւն կիրա30. Անդ. «Ի տօնի օրհնութեան եկեղեց. ւոյ աւրհնութիւն»։ 31. Թղ. 128ա1։ «Յանուն Տեառն սկսանի լիթանիայն»։ 32. Թղ. 145ա1։ «Աւրհնութիւն յետին. Աւրհն. Աստուծոյ ամենակարօղի»։ 33. Թղ. 163ա1։ «Կարգաւորութիւն եւ խրատք թէ ո՛րպէս ընդունիլ պարտ է զառաջնորդսն՝ այսինքն զիշխանսն հոգեւոր՝ յոր գայցեն առ նոսա»։ 34. Թղ. 165բ2։ «Կարգաւորութիւն ել սահմանադրութեան ընդունիլ զթագաւոր եւ կամ զիշխան, զկոմս եւ կամ զգաւառակալս, եւ զամենայն այսպիսի տէրարս մարմնաւորս եւ պարոնս»։ 35. Թղ. 168ա2։ «Կարգաւորութիւն ընդունելոյ զթագուհիս կամ զիշխանուհիս»։ - Թղ. 168բ1։ «Սակայն եթէ թագաւոր գայցէ առ Պապն, այնպէս լինի ի մտանելն երկիրպագանելն եւ ընդունիլն նորա՝ որպէս թագաւորին»։ 36. Թղ. 169ա2։ «Կարգաւորութիւն խըրատական վասն երկրին սրբոյ ազատութեան»։ 37. Թղ. 173բ1։ «Կարգաւորութիւն խրրատական, եթէ ե՞րբ եւ յորո՛ւմ աւուր տօնից, եւ կամ յորում մասին պատարագի քահանայապետն տայ զտօնախմբական օրհնութիւն ժողովրդեան»։ 38. Թղ. 174ա2։ «Եթէ եորբ եւ յորսում ժամանակի պատշանի եւ պարտ է զՓառք ի բարձունս ասեն ի պատարագի»։ 39. Անդ. «Եթէ եորբ եւ յորոում ժամանակի երգեսցի հանգանակն հաւատոյ, որ է Հաւատամ ի մի Աստուած»։ 40. Թղ. 174բ2։ «Եթէ յորում աւոուր եւ յորո՞ւմ ժամանակի պատշանի եւ պարտ է զի պատարագին վերջքն ասասցի՝ յաւարտ պատարագի որ ըստ ստուգարանութեան յսի՝ Երթայք, պատարադեցաւ ( = ### ###### ###)։ 41. Թղ. 175ա1։ «Յաղագս թէ յի՛նչ գոյն կամ յերանգս պարտ է զի սգեցեալ լիցի Եպիսկոպոս ընդ պաշտօնէիցն իւր միապէս ի սպասաւորութիւն պաշտաման»։ 42. Թղ. 175ա2։ «Եթէ ե՞րբ եւ յորոում աւուրս, եւ կամ յորում իսկ գործառնուբեան պատշանի քանանայապետին կրն, ըգ հովուականն գաւազան ի ձեռին եւ զսանդալակոշիկսն յստսն եւ այնոքիւք ընդ այլ սգեստիւքն կատարեսցէ զպաշտօնն»։ 43. Թղ. 176ա1։ «Վասն եթէ ե՞րբ եւ յորո՞ւմ եղանակին, յո՛ր աւուրս ի տարւոջն միթր ոսկէխայտանօք ( = խայթան, տճկ հասկ դերձան), կամ առաւել զարդարեալ կամ ե՞րբ սաեայ ( = կտաւ) սպիտակ լիցի սովորեալ ի յեպիսկոպոսէն. այսինքն է ե՞րբ տանելի է ի գլուխն»։ 44. Թղ. 177բ1։ «Եթէ ե՞րբ եւ յորոուց աւուրս պատշանի զի մեդրապօլիդանն, որ է արհի եւ մայրաքաղաքացի արքեպիսկոպոսն զվայելչական զեմիփորոնն սովորեսցի տանիլ յանձին»։ 45. Թղ. 178բ2։ «Յորժամ քահանայապետն պատարագել կամիցի, պարտ է նմա այսպէս առնել...»։ Թուղթի անկումով թերի կը մնայ այս գլուխը։ 46. Թղ. 179բ2։ «Յորժամ Եպսկ. պատարագ լսել կամիցի, եթէ զի՛նչ եւ զո՛ր սահմանս պահել պարտ է եւ առնել»։ Այս եւս թերի կք մնայ՝ վերջի թուղթերուն անկու