Other notices
— - Bibliographic notice
367
ՄԱՇՏՈՑ ԽԸ
1332 - 1335

ID
Number
367
Old record number
486
Title
ՄԱՇՏՈՑ ԽԸ
Start date
1332
End date
1335
Date details

ՉՁԱ-ՉՁԴ = 1332-։

Copy place
«ուխտն Ակներ»։
Reference
Type
Number of pages
13
Dimension
16x12 (15,5x 10.7)
Layout
միասիւն (11,5x8,2)։
Writing details

բոլորգիր հնագոյն, մարմնեղ։

Codicology

Principal subject
Subject details

թուղբ բամպակեայ հին, լաւ չյղկուած, մթնագոյն։

Number of lines
13։
Binding

արդի կիսակաշի՝ գունատ կարմիր, կողերը կանաչագոյն թուղթ փրփրաձեւ խազերով։

State of preservation

շատ խնամքով պահպանուած։

Copyist
Կոստանդին երէց։
Owner

Գրիգոր քահանայ, Վարդան փակակալ։

Commanditaire
Illuminator
Binder
Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

Initials

Marginal illuminations

Images

Canon tables 1

Canon tables 2

Title text

սեւ մելանով են։

Blank pages

չկան։

Colophon

Թղ. 9ա-13բ։

Informations

«ի Կ. Պոյսոյ վարդապետք մեր առաքեցին զստ ի վանս 1831 ի 16 Դեկտ.»։ Մատեանս է մասն Մաշտոցի փոքրադիր եւ բարակ, ուր կան 2 կանոններ. 1. Թղ. 1ա։ Եկեղեցւոյ դուռն աւրհնէք. սկղբէն 4-5 տողով միայն պակաս։ Հմմտ. Ա. Մաշտ. § 3։ 2. Թղ. 2բ։ «Հետեւումն հեթանոսի որ յառաջ մկրտած լինի, եւ թէ կամաւ եւ եթէ ակամայ յանաւրէնութիւն անկեալ՝ եւ կամիցի քրիստոնեա(յ) լինել եւ ապաշխարել։ Տանին զմոլորեալն ի դուռն եկեղեցւոյն եւ հրաժարեցուցանեն ի Մահմետա(յ) եւ տան ասել նմա՝ այսպէս. Յամենայն սատանայական մոլորութենէ եւ ի խարէութենէ եւ ի չարագործութենէ սուտ մարգարէին Մահմետայ եւ իւր նախնեացն եւ ի հաւրէն իւրմէ սատանայէ, հրաժարիմ, եւ սրտիւս հաւատամ, եւ բերանովս խոստովանիմ եւ քարողեմ զՀայր եւ զՈրդի եւ զՍուրբ Հոգին...»։ - Թղ. 3բ։ «Եւ հրաժարեցուցանեն ի սատանայէ դարձուցանելով յարեւմուտս եւ այսպէս ասելով ցնա. Հրաժարեա՛ ի սատանայէ եւ ի Մահմետայ եւ յամենայն գործոց նորա...»։ - Թղ. 4ա։ «Եւ բռնելով ի ձեռն ածեն ի սուրբ եկեղեցին, և քահանայ(ն) ասէ. խաղաղութիւն ամենեցուն։ Ժողովուրդն. Եւ ընդ հոգւոյդ ք։ Սարկաւագն. Աստուծոյ երկըրպագեսցուք։ Եւ ասեն. ԺԲ Տէր ողորմեա։ Եւ քահանայն ասէ զաղաւթս ի վերա(յ) գըլխին. Աստուած, Աստուածդ մեր, որ կամիս զամենայն մարդ կեցուցանել... Աղաւթք հանդերձ ծունը դնելով զՏէր աղաչեսցուք։ Եւ քահանայն ասէ. Խաղաղութիւն (ամենեցուն). Աղթ. Աւրհնեալ ես Տէր Աստուած ամենակալ Հայր Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, որ յամենայն հեթանոսաց ընտրեցեր քեղ ժողվ. հնազանդ...։ Խաղաղութիւն ամենեցուն. Տէր Աստուած մեր ընկալ եւ մերձեցոյ զծառայս քո առ սուրբ լուսաւորութիւնդ վայելջապէս...»։ - Թղ. 7ա։ «Եւ ապա աւծանեն զնա աւրհնեալ ձիթովն ի սիրտ եւ ի ճակատն ասելով այսպէս. Աւծանի ծառայս Աստուծոյ այս անուն յանուն Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Ս. Հոգւոյն, այժմ։ Եւ քահանայն ասէ զաղթ. Տէր Աստուած մեր որ արժանաւորեցեր զծառայս քո դառնալ վերըստին ի քո ուղղափառ հաւատս...։ Եւ հաղորդեն զինք եւ է աւր պահք պահք։ Եւ ի Ը աւրն լուանան զինքն՝ որպէս զնոր մկըր տեալսն լուանան։ Եւ քահանայն ասէ զաղք. ի լուացմանն. Որ փրկեցեր ի մեղաց զամենայն հաւատացեալս ի քեզ ի ձեռն սրբոյ քո մկրտութեանդ... Այլ եւ թողութիւն սորա եւ մեզ արասցես ըստ բազում քո բարերարութեանդ, զի մարդասէր ես Աստուած եւ ողորմած դոլով, եւ քեղ փառս վերառաքեմք Հայր եւ Որդի եւ Ս. Հոգի, այժմ եւ»։ Այս կանոնը ինքն իր մէջ իսկ արդէն նորութիւն է եւ մեծ արժէք մը կը ներկայացնէ, իր լեղուով, իլ աղօթքներու դեղեցկութեամբ եւ իր ուղղափառ վեհ իմաստներով։ Մխիթար Գոշի նորադարձ Արիանոսաց եւ նեստոր ու Եւտիքականաց մասին դրածը (ՃԳ. Մաշտ. § 68-69) ասոր նման է. սակայն ասիկա յատկապէս մահմետականութենէ դարձողներուն համար կազմուած է, եւ շատ աւելի կատարեալ։

Content