415

ՄԱՇՏՈՑ ՂԶ

ՌՃԽԴ = 1695 - ՌՃԽԴ = 1695

ID

Number

415

Old record number

1737

Title

ՄԱՇՏՈՑ ՂԶ

Start date

ՌՃԽԴ = 1695

End date

ՌՃԽԴ = 1695

Date details

ՌՃԽԴ = 1965

Copy place

Տարօն, որ է Մուշ, Առինջ գիւղ։

Reference

Type

Number of pages

240

Dimension

20,2x13 (19,7x13,9)

Layout

երկսիւն (15x5,5), որ իրարմէ, եւ աջ ու ձախ լուսանցքներէ կը զատուին կարմիր գիծերով։

Writing details

բոլորգիր միջակ, մաքուր։

Codicology

21. որոնցմէ ա՝ 10 թղ. ե՝ 11 թղ. Ժը՝ 5 թղ. իա՝ 9 թղ. միւսները 12 թղ։

Principal subject

Subject details

թուղթ քիչ մը հաստ՝ յաւ հարթուած՝ դիմացկուն։

Number of lines

21։

Binding

տախտակ սեւ կաշեպատ, իբր զարդ՝ անկիւնէ անկիւն զիրար կտրող պարզ գիծեր։ Գոցելիք, եւն չունի։ Գիրքին առջեւի եւ ետեւի եզերքները՝ վարէն մելանով խաչ մը գծած են. ետեւին ունի նաեւ «Հայր մաշտոց» գրութիւնը։

State of preservation

լաւ պահուած չէ։ Նոր կազմի ատեն՝ եզերքները գէշ կտրած լուսանցքի շատերուն զարդերը կտրտուած վնասուած են։ Թղ. 46-47ի միջեւ թղ. մը պակաս է եւ ընթերցուածը թերի կը մնայ։ Թէեւ ուրիշ տեղեր ալ պակաս թուղթեր կը տեսնուին՝ սակայն գիրքն անթերի կը մնայ։

Copyist

Owner

գրիչը եւ իր ազգականները։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Ձաքարիա դպիր եւ իր հայրը տէր Յովհաննէս և իր հօրեղբայրը՝ տէր Երեմիա։

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

Initials

Marginal illuminations

շատ կան, ամէն կանոնի սկիզբը, եւ բաւական յաջող են, կարմիր, կապոյտ եւ վարդի գոյներով։ Եզերքի հատումը՝ շատ մը ծաղիկներու ու թռչնագրերու վնասած է։

Images

նախնական արուեստով հինգ վեց հատ են, եւ արժէք մը չեն ներկայացներ։

Canon tables 1

Թղ. 7ա. շատ անյաջող։

Canon tables 2

չկայ։

Title text

կարմիր են։

Blank pages

Թղ. 6ա։

Colophon

Թղ. 239ա1, բ2։

Informations

«Ստացաք ձեռամբ Հ. Անանիայ վրդ.ի մերոյ Ղոնտախնեան յամին 1910»։ Մատեանս է մաշտոց միջակադիր, ուր կան հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա1։ «Հրաժարիմք ի քէն սատանայ...». Հաւատքի դաւանանք։ - Թղ. 2բ1. «Խոստովանութիւն մեղաց արարեալ ի սրբոց հայրապետաց. Մեղայ ամենասուրբ Երրորդութեան... Հայր սուրբ, զքեզ ունիմ միջնորդ... Ողորմեսցի քեզ մարդասէրն Աստուած»։ 2. Թղ. 4բ2։ «Խրատ մկրտութեան որ տղայն հիւանդ լինի եւ կամ աւուրբ չլինի՝ պարտ է զայնպիսին շուտով մկրտել... Ով եղբայր մի՛ երկբայիր եւ այլայլեր զխրատս, զի ի սուրբ կանոնացն է բանս»։ - Թղ. 5ա1։ «Կանոն մկրտութեան՝ յորժամ քրիստոնեա(յ) առնել» (չափահասին է)։ - Թղ. 5ա2։ «Կանոն տղայն յորժամ անկնունք մեռանի, չէ պարտ առանց քահանայի թաղել...»։ - Անդ. «Կանոն մկրտութեան առնելոյ, յորժամ տղայն Ը օրեա(յ) լինի... Օրհնեալ Հոգիդ Ս. Աստուած ճշմարիտ... Տէր Աստուած մեր Աստուած բարերար, որ զվրիպեալքս»։ - Թղ. 10բ2։ «Հրաժարիմք... Հաւատամք». կրկնուած են Թղ. 1ա.ի մէջ. տես § 1։ 3. Թղ. 21բ1։ «Կանոն նշան աւրհնելոյ»։ 4. Թղ. 23ա1։ «Վասն հանդերձ աւրհնելոյ. Շրկ. Խաչանիշ դրոշմամբ», եւ ուրիշ շատ մը քաղուածոյ շրկք։ 5. Թղ. 28բ1։ «Կանոն պսակ առնելոյ եւ խրատք զգուշութեան. Գիտասջիք որդեակք, որ հանդերձեալ էք կապիլ ընդ միմեանս լըծով օրինաւոր ամուսնութեան»։ - Թղ. 33ա1. Երկ. «Ամենազօր Տէր թագաւոր»։ 6. Թղ. 34բ1։ Կանոն պսակ առնելոյ. առանց վերնագրի, որովհետեւ միացած է նախորդ կանոնին։ 7. Թղ. 41ա1։ «Կանոն պսակ վերացուցանելոյ»։ 8. Թղ. 42բ1։ «Կանոն հաղորդութեան»։ 9. Թղ. 47ա1։ «Կանոն աշխարհաթաղ առնելոյ»։ - Թղ. 88ա2։ Օրհնութիւն վարշամակին։ 10. Անդ. Սաղմոսք. «Երկինք պատմեն». Սղ. ԺԸ-ԼԵ։ - Թղ. 67ա1։ «Երանեալ են ամբիծք... բաժին... Արարիչ իրաւանց եւ արդարութեան». Սղ. ՃԺԸ։ Այս սաղմոսները աշխարհաթաղի մաս կը կազմեն, եւ բոլոր ընդարձակութեամբ օրինակուած են հոս։ 11. Թղ. 75բ1։ «Եւ ասեն զԳանձն. Մինդ ի յԷէն». Մանվելս։ 12. Թղ. 78բ1։ «Տաղ եւ ողբ մեռելին. Ով քահանայք եւ վարդապետք»։ 13. Թղ. 96բ1։ «Կանոն այգւոյն» (աշխարհաթաղին)։ 14. Թղ. 102բ1։ «Կանոն եօթն աւուր»։ 15. Թղ. 105ա2։ «Կանոն յորժամ տղայն անկնունք մեռանի»։ Նախ կը գրէ. «Տղայն Խ օր շնչաւորի յորովայնի մօրն»։ Այս կանոնը ձեռագրին յատուկ է, Թղ. 5ա2ի մէջ եւս կրկնուած է։ 16. Թղ. 1051բ։ «Կանոն (յորժամ) զամենայն վախճանեալ տղայսն յուղարկեն առ Քրիստոս»։ 17. Թղ. 110ա1։ Գանձ. «Արարիչն արարածոց»։ 18. Թղ. 118բ2։ «Կանոն այգւոյն» (տղայաթաղին)։ 19. Թղ. 121ա1։ «Կանոն ոգէհանգիստ առնելոյ»։ 20. Անդ. Սաղմոսք. «Մի նախանձիր ընդ չարս». Սղ. ԼԶ-ԽԲ։ 21. Թղ. 132ա2։ «Կանոն տեառնական աւրհնելոյ»։ 22. Թղ. 138բ2։ Օրհնութիւն աղի. Նախորդ կանոնին միացած է։ 23. Թղ. 139ա2։ «Կանոն խաչ աւրհնե24. Թղ. 154ա1։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ յաւուր Գալստեան (?) եւ Յայտնութեան»։ 25. Թղ. 169բ1։ «Կանոն մեծի Հինգշաբաթին զապաշխարողսն արձակելոյ»։ 20. Թղ. 185բ1։ «Քարոզ պատուիրանի»։ 27. Թղ. 191ա2։ «Կանոն մեծի Հինգշաբաթի ոտնլուային զոր թագմանեաց մեծ վըկայն (իմա՛ Վկայասէրն) Գրիգորիս»։ 28. Թղ. 207ա1։ «Կանոն զարմտիս եւ ըզսերմանիս աւրհնեն»։ 29. Թղ. 208ա1։ «Աւրհնութիւն շեզջի եւ հնձանի»։ 30. Թղ. 209ա1։ «Աղօթք վասն երաշտութեան անձրեւի»։ 91. Թղ. 210ա1։ «Կանոն պղծեալ կերակրոյ, թէ ոք ուտիցէ ի քրիստոնէից տանկազեն, կամ ի զոհից հեթանոսաց, կամ պղծեալ կերակուր. Տէր Աստուած որ սուրբ ես եւ ի սուրբս»։ 32. Թղ. 211ա1։ «Աղօթքս այս ի վերայ երդմնահարաց կարդա. Տէր Աստուած որ զմարդկային բնութիւնս տկար»։ 33. Թղ. 211ա2։ «Կանոն նորակերտ գրոց եւ հանդերձի»։ 34. Թղ. 211բ2։ «Կանոն Տեառնընդառաջին Խ օրեա(յ) ի տաճարին. Պօղ. ի Գաղատ. Ապա օրէնքն դաստիարակ։ Աւետր. Ղկ. Եւ իբրեւ լցան աւուրք սրբութեան... եւ շնորհքըն Աստուծոյ էին ի վերայ նորա»։ 35. Թղ. 213ա2։ «Կանոն աւազան օրհնե36. Թղ. 217ա1։ «Կանոն Զատկին եւ Յայտնութեան տուն աւրհնելոյ. Շրկ. ըստ պատշանի աւուրն։ Սղ. Տունն Իսրայելի ըզտունս աւրհնեսցէ, տունն Ահարոնի զտունս աւրհ. տուն Ղեւեայ զտունս օրհ. երկիւղածք Տեառն օրհնեցէք զՏէր։ Զաւետարանէրն գրոյս վերջ գիտ և զպատշաճաւորն կարդա»։ 37. Անդ. «Կանոն խաչլուայ առնելոյ ամենայն ցեղ ցաւոց բուսոց եւ պտղոց խաչիւ աւրհնեն զջուրն, եւ տան ամենայն ցաւոց պտղոց եւ վաստակոց դեղ է, թէ աման կամ թունիր աւրհնես, հարցիր՝ եթէ սուրբ կենդանի է՝ աւրհնէ, եւ թէ պիղծ է անկեր՝ քակեսցի. Ընթերց. Եւ ասեն արք քաղաքին»։ 38. Թղ. 219ա2։ «Կանոն պղծեալ տաճարի յանօրինաց»։ 39. Թղ. 221բ2։ «Աւրհնութիւն խաղողոյ, զոր արարեալ է սրբազան կաթուղիկոսն Հայոց Ս. Ներսէս եղբայր մեծի Գրիգորիսի կաթուղիկոսին. Աղթ. Աւրհնեալ Որդի եւ 40. Թղ. 224ա1։ «Կանոն սկի եւ մաղզման աւրհնելոյ»։ 41. Թղ. 224ա2։ «Կանոն հանդերձեղէն աւրհնելոյ»։ 42. Թղ. 225ա1։ Աւետարանք 12 հատ. իւրաքանչիւրէն կը դնէ 3 հատ (ըստ ձայնին) Իւղաբերից, Բժշկութեան, Հանգստեան։ 43. Թղ. 235բ1։ «Տաղ ի վերայ ղարիպի թաղման. Ղարիպի կեանքն է լալի»։ 44. Թղ. 237բ1։ «Ողբ պիտանի ի վերայ ննջեցելոցն. Յերէկ հող վերօքդ անցայ»։

Content