401

ՄԱՇՏՈՑ ՁԲ

ՌՁԶ = 1637 - ՌՁԶ = 1637

ID

Number

401

Old record number

648

Title

ՄԱՇՏՈՑ ՁԲ

Start date

ՌՁԶ = 1637

End date

ՌՁԶ = 1637

Date details

ՌՁԶ = 1637։

Copy place

Տրապիզոն։

Reference

Type

Number of pages

189

Dimension

14,1x9,8 (15,4x10)

Layout

միասիւն։

Writing details

նոտրգիր նորագոյն։

Codicology

16 զորս լուսանցքի վրայ չէ նշանակած։ ա-ժդ՝ 12 թուղթ ունին. ժե՝14 թուղթով է, իսկ ժզ՝ 10 թուղթ ունի։

Principal subject

Subject details

հաստ թուղթ, սպիտակ, եզերքները քիչ մը դեղնոտած։

Number of lines

19։

Binding

տախտակ՝ կարմիր կաշեպատ։ Առաջին կողքը շատ պարզ խաչադրոշմով, միւսը՝ նոյնպէս շատ պարզ գծերով ձեւացած քառակուսիներ՝ գրեթէ աւրուած։ Ներքին կողմը՝ հաստ լաթ մը փակցուած է, մոմի գոյն. գոցելիքը կտրած է։

State of preservation

բաւական լաւ։ Թղ. 105բ-106ա.ի մէջ թղ. մը ինկած է. Թղ. 184բ-185ա.ի մէջէն 3 թղ. կտրուած են, հաւանաբար պարապ։ Թղ. 1ա, 189բ ծաղիկ գծելու փորձեր կան. 3ա եւս 4 մանեակներ կը տեսնուին, մելանով։ Թղ. 1բ շարականներու ցանկի նման բան մը, բայց գէշ եւ հազիւ ընթեռնլի գրով մը. «Ի վերանալ. Ամենայսուրբ. Հայր անսկ. Խնդրեմք. Քրիստոս Աստուած յոյս»։ Թղ. 186բ-187ա առուտուրի հաշիւ բռնած է։

Copyist

Owner

(յետին), Համշեցի տէր Յակոբ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

հաւանաբար Կիրակոս երէց Բաբերդացի գրիչն է։

Parchment flyleaf

չկայ։

Lettrines

բոլոր տնագլուխները, պարզ եւ անյաջող եւ գրեթէ միշտ կարմիր գոյնով։

Initials

Marginal illuminations

չկայ, այլ լոկ խաչաձեւ ծաղիկներ։

Images

չկան։

Canon tables 1

Canon tables 2

Title text

Blank pages

Թղ. 2ա-բ, 185ա-186ա, 189ա։

Colophon

1. Թղ. 183ա։ «Փառք ամենասուրբ.... Աստանաւր աւարտեցաւ հոգիաբուխ տառս որ կոչի մաշտոց, զոր ունի համբարեալ յինքեան զեաւթն խորհուրդ եկեղեցւոյ, զոր յեկեղեցի Աստուծոյ կատարի եւ զայլ ամենայն կարգ զոր կարգեալ է սրբոց հարցն լի եւ անթերի. իշխանութեամբ սուրբ եկեղեցեաց եւ ի պայծառութիւն սուրբ հաւատոյս։ Գրեցաւ սայ ի թվականս Հայոց ՌՉԶ ( = 1637), ձեռամբ յոգնամեղ և սուտանուն և յանարհեստ գրչի Կիրակոս իրիցու Բաբերդացոյ, եւ ի մայրաքաղաքիս Պոնտոսի՝ որ այժմ Տրապիզռն ասի, ընդ հովանեաւ առաքելաշէն վանս ի սուրբ Ամենափրկչիս ի խնամակալ սուրբ ուխտիս, ի տէր Աւետիս արքեպիսկոպոսիս՝ Աստուած զինքն հաստատուն պահեսցէ։ Աւարտեցաւ ի դուռն ի սուրբ չարեաց խափանող սուրբ Աստուածածնիս եւ ի սուրբ Յովանիսիս. ամէն»։ 2. Թղ. 184բ։ «Յիշատակ է Մաշտոցս Համշէնցի տէր Յակոբին եւ իւր ծնողացն տէր Յոհանին՝ որ առ Աստուած փոխեալ է. Աստուած հոգոյն ողորմի, իւր որդիքն անփորձ եւ անսասան պահեսցէ եւս առաւել տէր Յակոբն կրկին կենօք պահեսցէ՝ որ ստացօ սուրբ գրոցս. յիշատակ է իւրն եւ ծնօղացն եւ իւր յարեան մերձաւորացն, ամէն։ Աստուած իւրէն բարով վայել(ել) տա3. Թղ. 131բ։ «Ձեռքըս փտի հող դառնայ, գիրս կենայ երկիր մնայ»։

Informations

Յիշատակ է պր. Մինասին ՏէրՊետրոսեան։ Եհաս ի վենետիկ ի սուրբ Ղազար. 1805, յ0գոստոս։ Մատեանս է Մաշտոց փոքրադիր, ցանկը տես Թղ. 3բ, որ կը բովանդակէ 18 կանոններ հետեւեալ կարգով. 1. Թղ. 4ա. Մկրտութեան կանոնը կը դնէ՝ առանց վերնագրի։ Գլխաւոր աղօթքները՝ նոյն են Դ. մաշտոցի հետ, հմմտ. § 28։ Դիտելի է սակայն, որ ամէն բանի մէջ համառօտութիւնը կը սիրէ. ուստի երկայն խրատագիրները չունի։ Դ. մաշտոցի քանի մը աղօթքները զանց ըրած է։ «Աւրհնեալ ես տէր Աստուած ամենակ... Աւրհնեալ ես բարեխնամող... Տէր Աստուած հայր Տեառն մերոյ... Փառք քեզ թգր... Որք մկրտեցան եւ լուսաւորեցան» աղօթքներուն միայն առաջին մասերը կ'առնէ, երկրորդը թողլով, հակառակ ուրիշ մաշտոցներու։ 2. Թղ. 20բ։ «Կանոն պսակ դնելոյ»։ Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 29։ Թղ. 23աի Աւետարանը տարբեր է։ 3. Թղ. 31ա։ «Կանոն հաղորդ տալոյ»։ 4. Թղ. 36ա։ «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց», տ. Դ. Մաշտ. § 32, ընթերցուածներու փոքր ետեւառաջութեամբ։ 5. Թղ. 55ա-62բ։ «Երկրորդ աւուրն» (Այգալաց), տ. Դ. Մաշտ. § 33։ 6. Թղ. 62բ։ «Կանոն յորժամ տղայ վաղճանի»։ Հմմտ. Դ. Մաշտ. § 34։ Բայց Թղ. 62բ-64ա, 73ա-74ա, 75ա-76բ աղօթքներու երկրորդ մասերը՝ չունի Դ. Մաշտ։ 7. Թղ. 77ա։ «Կանոն երկրորդ աւուրն», որուն Ընթերցուածները՝ տ. Դ. Մաշտ. § 8. Թղ. 78ա։ «Կանոն եւթն աւուրն եւ ամսոյն եւ կիրակէից եւ տար(ւ)ոյն». հմմտ. տպ. 1831 Վենետ. էջ 254-61։ 9. Թղ. 84բ։ «Կանոն ոգեհանգիստ առնելոյ», տ. Դ. Մաշտ. § 24։ Միայն Թղ. 84բ-85բ աղօթքը «Տէր Աստուած դատ. կենդ... Աւրհնեալ ես տէր Աստուած Աբրհ» Դ. եւ Ա. Մաշտ. չունին։ 10. Թղ. 89բ։ «Կանոն տեառնականի», տ. Դ. Մաշտ. § 22։ 11. Թղ. 98ա։ «Կանոն աւրհնութեան աղի», տ. Դ. Մաշտ. § 23։ 12. Թղ. 98բ։ «Կանոն աւրհնութեան գառանց եւ այլ խոստմանց խաչի եւ այլ սրըբոց», տ. Դ. Մաշտ. § 25։ 13. Թղ. 99բ։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ յաւուր յայտնութեան Տեառն մերոյ Յիսու սի Քրիստոսի», տ. Դ. Մաշտ. § 37։ Ելից եւ Յեսուայ որդւոյ Նաւեայ ընթերցուածները զանց կ'ընէ, եւ աւետարան՝ փոխ. Ղկ. կը դնէ Մտթ., որ աւելի համառօտ է։ 14. Թղ. 115ա։ «Կանոն ոտնլուային», տ. Դ. Մաշտ § 39։ Դիտելի է որ Բ. Թագր. Մնացորդաց, Պետրոսի եւ Յովհ. 2 ընթերցուածները, ինչպէս նաեւ 2-3 աղօթքներ՝ զանց կ'ընէ, եւ «Պաւղ. ի Կորնթ». համառօտ ընթերց. կը դնէ։ «Տեառնագրութիւնը» նախ իւղին վրայ կը պահանջէ. հմմտ. ԿԱ. Մաշտ. § 13։ 15. Թղ. 132ա։ «Կանոն երկրորդ ամուսնացելոց. Քրզ. Ասասցուք ամենեք. միաբ. յամենայն անձնէ...։ Աղօթք Տէր Աստուած որ ի հրեշտակաց», տ. տպ. 1831 Վենետ. էջ 87։ Իսկ Թղ. 133բ աղօթքն ու «Ասասցուք» քարոզը, տպ. չունի։ 16. Թղ. 135ա։ «Կանոն խունկ աւրհնելոյ», տ. Ա. Մաշտ. § 35։ 17. Թղ. 135բ։ «Իւղաբերից», «Բժշկութեան» եւ «Հանգստեան» 16 կտոր աւետարաններ կան, խառն ի խուռն։ 18. Թղ. 150ա։ «Գանձ մեռելի. Մինդ ի յէէն». Մանվելս։ 19. Թղ. 155ա։ «Ով քահանայք եւ վարդապետք»։ 20. Թղ. 158ա։ «Կանոն խաչ աւրհնելոյ», տ. Դ. Մաշտ. § 21, շարադրական փոքր տարբերութիւններով, եւ 1-2 աղօթք զանց ընելով։ 21. Թղ. 180ա։ «Մեղայ ամենասուրբ Երրորդութեան... ի բարեգործութիւն եւ ի փառս հանդերձեալ կենացն ամէն»։

Content