375624ՌԺԹ ( = 1570). բայց այդ հին մասին է միայն՝ որով գիրքն ալ կ'աւարտի։ Միւս մասին ժամանակը յայտնի չէ, բայց նախորդէն շատ ուշ չէ։
բոլորգիր մարմնեղ, իսկ ա պր. եւ վերջին մասը նորագոյն բոլորգիր։
24. որոնցմէ ա՝ 14 թղ. գ՝ 7 թղ. ժէ, ժը՝ 10 թղ. իգ՝ 11 թղ. իդ՝ 4 թղ. մնացածներէն՝ 13 հատը՝ 8 թղ. ունին, եւ 5 հատը՝ 12 թուղթ։
թուղթ հաստ դիւրաբեկ, սեւցած։
տախտակ՝ սեւ կաշեպատ, երկու կողմէն նոյն զարդերով. կեդրոնը 4 տերեւէ ձեւացած փոքրիկ խաչ մը, շեղանկիւն գիծերէ եւ շրջանակէ մը պատուած. զարդերը հազիւ տեսանելի են։ Գոցելիք, կոճկելիք մասերու միայն հետքը մնացած է։
ամբողջ գիրքը խոնաւութենէ գոյնը փոխած է. առաջին պրակին եղերքները թուղթ փակցուած է։ Թղ. 1-13, 158-220 նոր աւելցուած մասեր կը թուին, թէեւ զարդագրերուն արուեստը՝ նոյն ձեռքը կը մատնէ. սակայն գիրը եւ թուղթը տարբեր են։ Թղ. 10-11, 14-15, 210-7, 21020ի միջեւ թուղթ ինկած է. վերջին պրակն ալ թերի կը մնայ։ Թղ. 15-20ի ստորին լուսանցքներուն վրայ դրուած խնամոտ կարկտանները, իւրաքանչիւր էջէն 1-2 տող վնասած են։
Ըոըստակէս եւ մայրը նիկ. տար։
չունի, բայց առաջին կողմի ներսը, ամբողջ էջը, ձեռագրիս ժամանակակից գրութիւն մը փակցուած է, նիւթ ունենալով Տեսիլ հրեշտակին առ Յովսէփ (աստուածահայրն). ընտիր ճառ մ'է, ոնը՝ Ս. Եփրեմին կարծել կու տայ զայն։ Կը սկսի. «(Խոր)հուրդն Յովսեփայ աստուածահօրն. թռուցեալ հոգեղինին՝ եհաս փութանակի առ նա, զի զխորհուրդս երկբայութեան...» վերջ՝ «որ թարքմանի ընդ մեզ Աստուած։ Եւ եթէ այս» (ուրիշ չկայ)։
15ի չափ են. բայց շատ պարզ բաներ, սեւ կամ կարմիր մելանով եղած են։
Թղ. 1բ մկրտութիւնն է. քահանայն սրածայր սեւ վեղար մ'ունի, դիմացը կայ ուրիշ մէկը՝ պսակաւոր սուրբ մը, որ երախային ոտքէն բըռնած՝ աւազանին մէջ կը մտցնէ. զգեստները կարմիր դեղին եւ կապոյտ են։
Թղ. շա սեւ ու կարմիր անորոշ գոյներով։
չկայ։
ինչպէս նաեւ լուսանցքի զարդերէն շատերը՝ կարմիր մելանով են, բայց գունաթափ եւ ընդհանրապէս շատ դժուարընթեռնլի։
Թղ. 1ա, 14ա-բ։
Թղ. 146բ, 157բ, 197բ, Թղ. 21բի ստորին լուսանցքը փակցուած թղթիկը՝ տանկերէն կնիք մ'ունի (Ապտուլ-Րահման)։
«Ստացաք յամին 1877 ի ձեռն Սերովբէի Ալիշան»։ Մատեանս է Մաշտոց միջակադիր, ուր կան հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 2ա։ Կանոն մկրտութեան. առանց վերնագրի կը սկսի «Տէր Աստուած մեր»։ - Թղ. 5ա։ «Արարողութիւն զայս առնէ. թէ կատարեալ մարդ է՝ բերանն ի վայր ի գետինն անկանի, եւ գայ կնքահայրն յատուցանէ զնայ եւ կանգնի։ Եւ թէ տղայ է՝ երես ի վայր դնէ զնայ տատմայրն ի զետին, եւ ապայ կնքահայրն առնու զնայ ի գետնոյն ի գիրկն»։ 2. Թղ. 15ա։ Կանոն պսակի, սկիզբէն պակասաւոր թուղթի անկումով. կը սկսի «(Կ)նոջ իւրոյ, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի»։ 3. Թղ. 20բ։ «Եւ յաւուրն Ը.երորդի վերացուցանէ քահանայն զթագն»։ 4. Թղ. 22ա։ «Կանոն հաղորդ տալու»։ 5. Թղ. 27բ։ «Կանոն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց»։ 6. Թղ. 43ա։ «Գանձ թաղման ննջեցելոցն. Մինդ ի յէէն». Մանվելզ։ Թղ. 47ա։ «Ով քահանայք եւ վարդապետք»։ 7. Թղ. 52բ։ «Եւ առաւաւտուն երթան ի գերեզմանն» (այգալաց)։ 8. Թղ. 59ա։ «Կանոն յորժամ տղայ վաղնանի»։ 9. Թղ. 71ա։ «Եւ ապա յերկրորդումն աւուր» (այգալաց)։ 10. Թղ. 74բ։ «Կանոն հոգեհանգիստ առնելոյ»։ 11. Թղ. 80բ։ «Աւրհնութիւն հատի պատարագի»։ 12. Թղ. 83բ։ «Կանոն տեառնական աւրհնելոյ»։ 13. Թղ. 90բ։ «Աւրհնութիւն աղի»։ 14. Թղ. 91ա։ «Կանոն զսերմն զշեղջ եւ զհնձան աւրհնելոյ»։ 15. Թղ. 92ա։ «Աղաւթք որ ինչ պեղծ կերեալ մարդն»։ 16. Թղ. 92բ։ «Կանոն խաչ աւրհնելոյ»։ 17. Թղ. 112ա։ «Կանոն ջուր աւրհնելոյ», 18. Թղ. 130բ։ «Կանոն մեծի Հինգշաբաթին ոտնլուային»։ 19. Թղ. 144բ։ «Գանձ սրբոյն Սարգսի զաւրավարի. Մեծապայծառ փառաւք զարդարեալ». 6 տուն՝ Մկրտիչ։ 20. Թղ. 147ա։ «Գանձ Ս. Քառասնիցն որք ի Սեբաստիայ. Մեծապայծառ անմահից արքայ» 6 տուն՝ Մկրտիչ։ 21. Թղ. 150ա։ «Գանձ Ծաղկազարդին, Գալստեան. Ի տաւնս տաւնից». 4 տուն՝ ընտիր ոճով ու լեզուով։ 22. Թղ. 152ա։ «Գանձ Աւագ Ուրբաթին՝ Մատնութեան. Խորհուրդ սոսկալի, անիմանալի, անքննելի եւ անճառելի». 8 տուն՝ Խաչատուր։ 23. Թղ. 156բ։ «Ողբ Աստուածածնին, ասա անոյշ. Աստուածածին սըր(բ)հոյի՝ ամենաւրհնեալ տիրուհի, կայր առ խաչին Յիսուսի»։ Բաւական լաւ է. բայց հաւանաբար թերի, հին գրքին վերջին մասն ըլլալով։ 24. Թղ. 158ա։ «Կանոն աւազան աւրհնելոյ»։ Այս կանոնէն սկսեալ՝ դիրն ու թուղթը տարբեր է, հաւանաբար նոյնպէս ԺԶ-Ժի դարու ձեռագիր մ'է, զոր առած միտսին կազմեր են։ 25. Թղ. 161ա։ «Կանոն սեղանոյ շարժելոյ եւ պղծեալ տանարի յանաւրինաց»։ 26. Թղ. 174բ։ «Կանոն ապաշխարող աւրհնելոյ»։ - Թղ. 186ա։ «Աստուած զաւրութեանց եւ Տէր ողորմութեանց, հայեաց ի ծառայս քո որ կայ առաջի սեղանոյ քո, այլ ես ծառայս քո»։ 27. Թղ. 187ա։ «Կանոն զապաշխարողսն արձակելոյ»։ 28. Թղ. 197ա։ «Աւրհնութիւն զոր աւրհնէ քահանայն (զժողովուրդն). Աւրհնեալ է ամբաւ ողորմութիւնն Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ»։ 29. Թղ. 198բ։ «Քարոզ պատուիրանի»։ 30. Թղ. 203բ։ «Կանոն սկիհ եւ մաղզմայ աւրհնելոյ»։ 31. Թղ. 204ա։ «Կանոն զարմտիս սերմանց, զշեղջ եւ զսերմն եւ զհնձան աւրհնեՍա՝ կրկնութիւն է վերի § 14ին, որով յայտնի ապացոյց թէ այս մասը ուրիշ ձեռագիր մ'է ասոր հետ կազմուած։ 32. Թղ. 200բ։ «Կանոն խաչալուայ առ33. Թղ. 209ա։ «Կանոն հանդերձեղէն սպաս աւրհնելոյ»։ 34. Թղ. 209բ։ «Աւրհնութիւն նորակերտ 35. Թղ. 210բ։ «Կանոն ժամահար աւրհնելոյ»։ 30. Թղ. 212ա։ «Աղաւթք որ ի կերակուրս միայն է պղծեալ. Տէր Աստուած մեր որ գլխաւորի առաքելոցն Պետրոսի»։ 37. Թղ. 212բ։ «Աղաւթք երդմնահա38. Թղ. 213ա։ «Աղաւթք վասն երաշ39. Թղ. 213բ։ «Գանձ մեռելի. Մինդ ի յԷէն բանդ» (քանի մը տողով պակաս). 7 տուն՝ Մանվելս. կրկնութիւն է վերի § 6ին։ 40. Թղ. 217ա։ «Աստուածածին Կոյսն Մարիամ կացեալ առ խաչ(ի)ն իւր միածնին». 26 տուն է։ 41. Թղ. 220ա։ «Հաւատով խոստովանիմ»ն սկիզբէն եւ վերջէն թերի։ Նորագոյն նոտր գրով մը հոս դրուած։