565

ՇԱՐԱԿԱՆ ՃԹ

ԺԶ դար - ԺԷ դար

ID

Number

565

Old record number

576

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ՃԹ

Start date

ԺԶ դար

End date

ԺԷ դար

Date details

գիրէն եւ թուղթէն դատելով՝ ժԶ-Ժէ դար։

Copy place

Reference

Type

Number of pages

308

Dimension

8,8x10,8

Layout

միասիւն (5x7,8)։

Writing details

բոլորգիր մանր։

Codicology

27, որոնցմէ ա՝ ունի 10 թղ., ը, իա՝ 11 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

թուղթ հասարակ։

Number of lines

19։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, ունի նաեւ գոցելու կաշին. զոյգ գոցելու ականջները ինկած են. կողքերը ներքին կողմէն ծածկուած են կարմիր լաթով։

State of preservation

անթերի, սակայն խոնաւութենէն մեծապէս վընասուած է. շատ մը տեղեր խորագիրները անրնթեռնլի են, եւ թուղթերը իրենց բնական գոյնը կորսնցնելով՝ ստացած են մութ գոյն մը։ Թղ. 297-308 յետագային աւելցուած կը թուին։

Copyist

Մեյքիսէթ աբեղայ։

Owner

անյայտ։

Commanditaire

Illuminator

Binder

Parchment flyleaf

չկան։

Lettrines

ամէն կանոնի առաջին գիրը, սակայն աննշան են եւ անյաջող։

Initials

կարմիր են, խոնաւութենէն մեծապէս վնասուած։

Marginal illuminations

շատ քիչ եւ անյաջող։

Images

Canon tables 1

չկան։

Canon tables 2

Թղ. 1ա, 11ա, 54ա. 117ա, 200բ, 246ա, 250բ, շատ անյաջող ու աննաշակ։

Title text

եւ

Blank pages

չկան։

Colophon

1. Թղ. 296բ. «Փառք պատիւ եւ գոհութիւն եւ երկրպագութիւն ամենայսուրբ երրորդութիւնն Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ. ամէն։ Արդ աւրհնեալ է Աստուծոյ մարդասիրութիւնն որ ետ կարողութիւն եւ զաւրացոյց զմեզ մինչեւ ի կատարումն սուրբ գրոցս։ Եւ արդ, աղաչեմ առ հասարակ զամենեսեան զդասս քահանայից եւ աստուածային բան սիրողք, յիշեցէ՛ք զգրոց գրողս զՄելքիսէդ աբեղաս, որ անուամբ կոչիմ աբեղայ եւ գործով խաբեղայ։ Արդ անկեալ երեսաւք առ ոտս ձեր՝ յիշեցէք զմեղաւք մեռեալ հոգի Մելքիսէղ աբեղաս, եւ զհայրն իմ Սարգիս քահանայն եւ զմայր ի(մ) զԵղիսաբէթն, եւ հարազատ եղբայրքն իմ զԴովլաթիարն, Ստեփանոս եւ զորդիքն իւր՝ դեռաբոյսք Յովսէփն եւ զՍարգիսն, եւ այլ եղբայր իմ զՄկրտիչն եւ զորդին» (թուղթ ինկած ըլլալով՝ կիսատ կը մնայ)։ 2. Թղ. 53բ. «Բարեխաւսութեամբ սուրբ առաքելոցն եւ մարգարէիցն, ողորմեա՛ գրոց գրողիս Մելքիսէթ աբեղի, եւ ծնաւղաց իմոց Սարգիս քահանայի՝ որ ի անաւրինաց նահատակեցաւ, եւ մաւրն իմոյ Եղիսաբեթի՝ որ խ(ի)ստ աշխատանք ունի ի հետ մեզ. Աստուած զինքն վարձահատուց առնէ. ամէն»։ 3. Թղ. 102ա. «Ով եղբայր, կանչէ ըզՅոհանէսն, յիշէ ի բարին»։ 4. Թղ. 116բ. «Ով եղբայր, ամուր կանչէ, ըզմեղաւոր Մելքիսէթ աբեղէս յիշեայ որ յոյժ ձանձրացեալ իմ ի որսողէն. եւ զհայրն իմ զՍարգիս քահանայն՝ որ ի յանաւրինաց նահատակեցաւ, եւ զմայրն իմ զԵղիսաբէթն՝ խիստ աշխատանք ունի ի հետ մեզ, եւ Աստուած ըզքեզ յիշէ ի բարի»։ 5. Թղ. 272ա. «Քրիստոս Աստուած, քո սուրբ հանգըստեամբդ՝ ողորմեա՛ Մելքիսեդի եւ իւր ծնաւղացն եւ մեր վարդապետեացն Գրիգորի քաջ քարտուղարի»

Informations

առաջին կողքին ներքին կողմը գրուած է. «Գնեցաք ի Կոստանդինուպօլիս դիւրագին. ՌՄԼԹ։ Եբեր ընդ իւր Վ. Հ. Ղուկաս Վրդ. մեր ԻննիՅեան՝ ի նմին ամի, 1790, ՌՄԼԹ, Հոկտ. 8»։ Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3-5. Աւետման կանոնէն վերջ կը գրէ. «Այլ Հարց Աստուածածնին մեք ոչ գրեցաք»։ 2. Թղ. 11ա. «Կանոն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-16)։ 3. Թղ. 36բ. «Կանոն Անտոնի անապատականի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25)։ լէլմղ. ուա, «Կանոն բուն Բարեկենդանին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78. Բուն բարեկենդանի յաջորդ օրուան հարցը կը կրէ «Սանոն ապաշխարութեան» խորագիրը։ Գ. կիրակի օրուան կանոնէն առաջ՝ Ս. Կիւրղի խորագրին կը հետեւի ամբողջ շարականը, իսկ Ս. Գր. Լուսաւորչի կանոնէն կը պակսի Սանկունքը. «Այսաւր տաւնէ»։ 5. Թղ. 93բ. (Կանոն Ղազարու յարութեան) վերնագիր անընթեռնլի։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 79-88. կը պակսին՝ Ծաղկազարդի Հարցը, Աւագ Ուրբաթ եւ Շաբաթ օրերու Մեծացուսցէները։ 6. Թղ. 117ա. «Կանոն Յարութեան Տեառն» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 7. Թղ. 168ա. «Աւրենութիւն ծընընդեան Յովաննու կարապետին», Հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 7, 20-23. յետ Սահակի շարականին կը յաջորդէ «Կանոն Մանկամցն Քերդե(հե)սի» (Հմմտ. և, Շրկ„։ 8. Թղ. 186ա. «Կանոն սրբոյ Տապանակին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170)։ 9. Թղ. 214բ. «Կանոն սրբոց Մարգարէիցն» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-3, 175-186, 188-195. § 185 Ստեփաննոս Ուլնեցիի զոյգ շարականներէն՝ միայն առաջինը կայ։ § 186ի կը յաջորդէ Նիկողայոսի շարականը, իսկ § 188էն առաջ կայ՝ «Յայս յարկ» խընկարկութեան շարականը։ 10. Թղ. 237բ. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ... Նորաստեղծեալ» եւ այլն (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199)։ 11. Թղ. 264ա. «Կանոն համաւրէն ամենայն Մարտիրոսաց»։ - Թղ. 250բ. «Համաւրէն Ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-201, 208-215. Մարտիրոսաց կանոնէն օրինակուած է միայն ԱՉ եւ Ակ շարականները, որոնց իսկոյն կը յաջորդէ Ննջեցելոց կանոնը, ուր կը պակսին հետեւեալ շարականները. ԳԶ. «Զքեզ աղաչեմք», «Արեգակն արդարութեան». ԴՁ. «Անսկիզբն Աստուած», «Բազմերամք վեհագունիցն», «Օրհնաբանող ձայնիւ», «Մեծ եւ ահեղ»։ 12. Թղ. 269ա. «Երգ յաղագս Ննջեցելոց ի Քրիստոս. Աստուած անեղ անժամանակ». (Ա-Ք)։ 13. Թղ. 272բ. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 14. Թղ. 289բ. «Շարական սրբոյն Սարգսի զաւրավարին. Ամենասուրբ Երրորդութեանն»։ - Թղ. 290բ. «Երգ Ննջեցելոց. Արարիչ եւ մարդասէր անոխակալ»։ - Թղ. 291բ. «Շարական սրբութեան հանդերձի. Խորհուրդ խորին անհաս»։ - Թղ. 292ա, «Անձինք սրբոյ Գրիգորի Լուսաւորչին, Յովհաննէս Պլուզ վարդապետի ասացեալ է. Ալսաւր զուարճացեալ ցընծայ»։ - Թղ. 295ա. «Լերինք ամենայն այսաւր ցընծացէք»։ - Թղ. 296բ. «(Շարական սրբոյն Մինասայ). Ըզյիշատակ վկայից»։ - Թղ. 297ա. «Անձինք սուրբ Աստուածածնին Կիրակոս վարդապետէ է ասացեալ. Արեւելք գերարբին եւ աւթարան»։ - Թղ. 304ա. «Յաւուրց վերջին ժամանակի»։ - Թղ. 307բ. «Ի յանսահման ծովէն»։ վերջին երեք շարականները տարբեր գրչութեամբ են։

Content