506

ՇԱՐԱԿԱՆ Ծ

ՌՂԳ = 1644 - ՌՂԳ = 1644

ID

Number

506

Old record number

1408

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ Ծ

Start date

ՌՂԳ = 1644

End date

ՌՂԳ = 1644

Date details

ՌՂԳ( = 1644)։

Copy place

Պօլիս։

Reference

Type

Number of pages

472

Dimension

10x14

Layout

միասիւն (6,5x10,5)։

Writing details

նոտրգիր, երկու գրիչի ձեռք կայ, մին մանր եւ միւսը աւելի խոշոր։

Codicology

չեն նշանակուած, կամ լաւ եւս կազմուելու ատեն կտրուած են։

Principal subject

Subject details

թուղթ։

Number of lines

18։

Binding

փայտեայ կաշեպատ՝ զարդերով. գոցելու զոյգ ականջները ինկած են։

State of preservation

լաւ։

Copyist

Պօղոս դպիր։

Owner

անյայտ։

Commanditaire

Illuminator

անյայտ, հաւանաբար գրիչը։

Binder

տիրացու Գրիգոր, կազմած է 1712ին։

Parchment flyleaf

չկան, անոր փոխարէն կայ տպագիր աւետարանի երկու էջեր։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը, միագոյն եւ աննաշակ։

Initials

եւ

Marginal illuminations

շատ ստէպ՝ սակայն անհամաչափ եւ անյաջող. յատկանշական են լուսանցազարդի ձեւով մանրանկարները՝ որոնք նոյնպէս անյաջող են։

Images

չկան։

Canon tables 1

Canon tables 2

շատ անյաջող եւ նախնական։

Title text

կարմիր են։

Blank pages

Թղ. 441բ-442բ։

Colophon

1. Թղ. 440ա. «Փառք ամենասուրբ երրորդութեան եւ միաստուածութեանըն Հաւր եւ Որդ(ւ)ոյ եւ Հոգ(ւ)ոյն սրբոյ, այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն։ Որ ետ կարողութիւն տկար անձին իմոյ Պաւղոս դպրիս, ծոյլ գրչիս հասանել յաւարտ շարակնոցիս, ի թվին ՌՂԳ( = 1644), ի լաւ եւ ընդիր աւրինակէ որ կոչի (Խլկցի), ի քաղաքն Կոստանդիոյ Պօլսոյ, ընդ հովանեաւ սուրբ Գէորգայ եւ սուրբ Աստուածամօր։ Արդ ես անարժան մեղաւոր եւ ծոյլ գըրչակս, յերես անկեալ աղաչեմք զձեզ յաղաւթս ձեր յիշեցէք զիս եւ զիմ ծնաւղս իմ, եւ զամենայն արեան մերձաւորքս. եւ ձեզ յիշելոցդ ի նոյն մասին սրբոյն ի լոյս, ի Քրիստոս Յիսուս ի Տէր մեր, որ է աւրհնեալ յաւիտեանս. ամէն։ Բայց անմեղադիր լերուք գրիս եւ իմ պակասութեանս, եւ դուք ողջ լերուք ի Տէր»։ 2. Աւելի ուշ դարու գրուած են՝ հետեւեալ երկու յիշատակարանները. Թղ. 440բ. «Աստուած ողորմի Պաղտատին հոգուն, որ երետ խ( = 40) ըստակ։ Աստուած ողորմի Մանուշակին, որ երետ ձ( = 80) ըստակ։ Աստուած ողորմի Գոհարին, որ երետ խ( = 40) ըստակ։ Աստուած ողորմի Խազալին հոգուն որ (ետ) խ(-40) ըստակ։ Աստուած ողորմի պապուս հոգուն որ կոչի անուամբն Պակի, որ զայլ քացած ըստակն շարակնոցիս ինքն երետ. փոխեցաւ առ Աստուած ի թվական(ի)ս հայոց ՌՃԱ( = 1652), սուրբ Խաչի պահուցն ուրբաթ աւրն։ Ով զայս շարակնոցս առնէ կամ կարդալու համար կամ թէ աւրինակելու համար, յիշե(ցէ)ք գծնոդս իմ զնակին, եւ դուք յիշեալ լիջիք ի Քրիստոսէ Աստուծոյ մերմէ. եւ Քրիստոսի փառք յաւիտեանս. ամէն։ Հայր մեր»։ 3. Թղ. 441ա. «Յիշեցէք զկազմող շարակնոցս Աստամպօլցի խօճա Կարապետի որդի՝ տիրացու Գրիգորն, թուականութեան հայոց ՌՃԿԱ( = 1712), յիշեցէք եւ դուք յիշեալ լիջիք ի Քրիստոսէ. ամէն»։

Informations

17ե#ին Պօլիսէն րերած է ձ. Մկրտիչ Անանեան։ Մատեանս է Շարակնոց, Հաւատով խոստովանիմ, Ծռազատիկ եւ Գանձ մեռելոց, 1. Թղ. 1ա. (Կանոն ծննդեան Աստուածածնին) եւ այլն (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3)։ 2. Թղ. 10բ. «Կանոն Աստուածայայտնութեան ճրագալուցին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-15։ Յայտնութեան առաջին օրուան Օրհնութիւնը ունի յաւելուած տուն մը. «Մելքոն, Գասպար» եւ այլն։ Յարութեան Մեծացուսցէներու մէջ աւելի է ԱԿ. «Ով գերահրաչ ծաղիկ»։ 3. Թղ. 37ա. «Կանոն Անտոնի անապատականի» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-25։ Թէոդոս թագաւորի Մանկունքը կը կրէ առանձին խորագիր. «Տրդատայ թագաւորին»։ - Փոխանակ «Կանոն Յովնանու մարգարէի»՝ կը գրէ «Կանոն Նինուէացւոց», որու կը յաջորդէ Ս. Սարգսի չարականը։ 4. Թղ. 62բ. «Կանոն Բուն հարեկենդանին» (հմմտ. ԼԹ. Շրկ. § 5, ծանօթութեամբ)։ 5. Թղ. 131բ. «Կանոն Ղազարու յարութեան» եւ այլն։ Հմմտ. ԼԹ. Շրկ. §§ 6-8, որոնցմէ յետոյ կայ հետեւեալ յաւելուածը. «տ. Որ ի յամսեան ի յերրորդի, առաքեցաւ հրեշտակապետն Գաբրիէլ». ու ապա «Արեւելք գերարփի» շարականին վերջին յաւելուածը «Կերտող բոլոր», որու սկզբնատառերը կը կազմեն «Կիրակոս վարդապետ»։ 6. Թղ. 167ա. «Կանոն մեծի Յարութեան» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 7. Թղ. 241ա. «Կանոն Յովաննու ծընընդեան» (հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23)։ 8. Թղ. 260բ. «Կանոն սրբոյ Տապանակին»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-156, 101-170։ Վերափոխման կանոնը հմմտ. Լ. Շրկ. § 15, 9. Թղ. 303ա. «Կանոն սրբոց Մարգարէիցն» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-186, 188-195։ սակայն § 179ին կը յաջորդէ «Նիկօլաոսի» շարականը։ 10. Թղ. 341բ. «Երգ առաջի աւուրն ... նորաստեղծեալ» եւ այլն երգեր (Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196-199), 11. Թղ. 355ա. «Կանոն համօրէն Մարտիրոսաց» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-207)։ 12. Թղ. 383ա. «Կանոն համօրէն ամենայն ննջեցելոց» (հմմտ. ԻԷ. Շրկ. § 25)։ 13. Թղ. 406ա. «Երգ մեծի Ներսէսի ասացեալ է ի գերեզմանս նընջեցելոց. Աստուած անեղ անժամանակ» (Ա-Ք)։ - Թղ. 410ա. «Արարիչ եւ մարդասէր»։ - Թղ. 411բ. «Ես ասացի վերանալ»։ 14. Թղ. 413ա. «Աւագ աւրենութիւնք, (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։ 15. Թղ. 435ա. «Շարական սրբոց Տարագոսեանց. Տենչալի տաւնիւ»։ - Թղ. 435բ. «Դպիրն ասէ. Խորհուրդ խորին անհաս»։ Թղ. 436բ. «Առաքելոցն. Յաւուրց վերջին ժամանակին»։ - Թղ. 438բ. «Մարգարէից. Ի յանսահման ծովէն»։ - Թղ. 439բ. «Շարական Կիւրղի հայրապետին. Մանկունըք նոր»։ - Թղ. 440ա. «Շարական Մինասայ հայրապետին. Ըզյիշատակ վկայիցն»։ 16. Թղ. 443ա. «Աղաւթք Տեառն Ներսէսի Հայոց կաթողիկոսի ասացեալ է. Հաւատով խոստովանիմ եւ երկիր պագանեմք քեզ Հայր եւ Որդի եւ սուրբ Հոգի». (24 տուն)։ 17. Թղ. 447բ. «Վասն ծռազատկին թէ հարցանէք. Խպթիքն որ բարեկենդանի ա շաբաթն պաք կու կենային»։ - Վերջ Թղ. 451ա. «Լույսն հայոց ազգիս յայտնեցաւ, ապրելի ժգ. զոր ուրախացեալ բերկրեցան ազգս հայոց, զոր ունիմ ուղղափառ դաւանութիւն, եւ ի սրբոց հարցըն մերոց եւ ի սուրբ վարդայպետաց, եւ մոլորեալունքն ապրիլի զ զատիկ արին։ Այսչափ փաւական եղիցի, յետնոց եդելոցն»։ Կը յաջորդէ հետեւեալ մանրամասնութիւնը. «Ես նուաստ Պօղոս դպիրս Թէդուպալսեցի, զայս խանգարումն Զատկիս ի յԵրուսաղէմ գրել տվի եւ բերի, բազում տեղիս աւրինակեցին։ Ի թվին հայոց ՌՉԳ( = 1634), որ յայս ամի յԵրուսաղէմի. աղաչեմ զձեզ յիշման արժանի առնէք. ամէն»։ Ապա կրկին կը շարունակէ նոյն խնդրին շուրջ Թղ. 451բ. «Ապա յունաց ազգն կրկին կըրկին»։ - Վերջ Թղ. 453ա. «զմեր թշնամիքն յամաւթ արար, եւ մեք փառս տայեաք Աստուծոյ»։ 18. Թղ. 453բ. «Գանձ թաղման ննջեցելոց. ԲՁ. Այսաւր եհաս հրաման արարչէն». (սկզբնատառք՝ «Առաքել»)։ 19. Թղ. 455բ. «Ողբ նոր մեռելի, ի Նաղաշ վարդապետէ ասացեալ է վասն հոգոյ եղանակաւ. Արարիչն արարածոց մեզ բարկացաւ»։ 20. Թղ. 459ա. «Ողբ ննջեցելոց ի յԱռաքել վարդապետէ. Առ քեզ դոչեմ ձայնիւ մեղայ»։ 21. Թղ. 460բ. «Ողբ սուտ աշխարհի ասացեալ է. Յառաջն որ աշխար հս եկի»։ 22. Թղ. 461բ. «Այլ ողբ ննջեցելոց. Ես գիտէի թէ աշխարհս ինձ մուլք էր տըւած»։ 23. Թղ. 464ա. «Գանձ թաղման զարիպին. Ղարիպին կեանքն է լալի»։ 24. Թղ. 467ա. «Ողբ մանկանց ի գերեզմանին ասա. Աստուած քարոզեաց եւ խրատ ետուր»։ 25. Թղ. 468ա. «Ողբս մեռելին ասայ. Յերէկ հող վերաւքդ անցայ»։ 26. Թղ. 470ա. «Երազ Պետրոսին ասայ. Պետրոս երազ էր տեսեր, ելէր պատմէր Պաւղոսին»։ 27. Թղ. 471ա. «Այլ գովք ի վերայ Կիրակոս վարդապետէ. Ահայ եհաս աւր հանգըստի, տէր Կիրակոս վարդապետին»։ 28. Թղ. 472բ. «Աստուածատես ի մարմնական, զգեցեալ եղեր». (սկզբնատառք «Առաքել վարդապետի ասացեալ»)։

Content