507

ՇԱՐԱԿԱՆ ԾԱ

ՌՃ = 1651 - ՌՃ = 1651

ID

Number

507

Old record number

326

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԾԱ

Start date

ՌՃ = 1651

End date

ՌՃ = 1651

Date details

ՌՃ( = 1651)։

Copy place

անյայտ։

Reference

Type

Number of pages

336

Dimension

10,2x14 (9,9x 14)

Layout

միասիւն (6x9,5)։

Writing details

բոլորգիր, մանր եւ ընտիր, վարժ խազագրութեամբ։

Codicology

29, որոնցմէ ժե, ժթ՝ ունին 8 թղ., իդ՝ 10 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ ընտիր։

Number of lines

24։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, դրոշմազարդուած, կռնակի կողմը չորութենէ վնասուած. գոցելու զոյգ ականջներէն երկրորդը ինկած է։

State of preservation

լաւ, ձեռագիրը մագաղաթէ ըլլալով՝ արտաքին տեսքը շատ ձգիչ է։ Մէկ կամ երկու թուղթ ինկած են ընդ մէջ Թղ. 171-2, 212-3, 218-9, 271-2, ինկած թուղթերը մանրանկար ունեցող մագաղաթներ պէտք են ըլլալ՝ որ մէկը կամաւոր կերպով հանած է ձեռագրէն՝ ու ներկայիս անհետացած են։

Copyist

Աստուածատուր։

Owner

առաջինն անյայտ, գլխաւոր յիշատակարանը կիսատ թողուած է՝ հաւանաբար որպէսզի յետագային գրուի ստացողին անունը, սակայն չէ գրուած։ Շատ ուշ դարու (1758ին) ձեռք մը շարունակած է գրել, ուրկէ կ'իմանանք թէ Սընան՝ որդի Թորոսի, նուիրած է ձեռագիրս տիրացու Սարգիսին։

Commanditaire

Illuminator

շատ հաւանաբար նոյն ինքն գրիչը։

Binder

Parchment flyleaf

չունի։

Lettrines

չափազանց շատ, մեծ մասամբ թռչնագիր են, այլազան գոյներով, բոլորն ալ յաջող եւ նուրբ աշխատութիւններ։

Initials

ոսկեգիր. նմանապէս ոսկեգիր են շատ մը շարականներու առաջին տողը, իսկ երկրորդ տողը կարմիր։

Marginal illuminations

գրեթէ ամէն թուղթի վրայ, ընդ ամէնը 140 հատ, բոլորն ալ նուրբ եւ ընտիր, գեղարուեստի գլուխ գործոցներ. բազմաթիւ գոյներ իրարու հետ ներդաշնակուելով՝ դիտողը կը զմայլեցնեն։ Լուսանցազարդերու կարգին յիշենք նաեւ նկարները՝ գծուած լուսանցքներու վրայ. Թղ. 36բ (Դաւիթ մարգարէ), 38ա (Ս. Ստեփանոս նախավկայ), 40ա (Պետրոս, Պօղոս), 49ա (Յովնան մարգարէ ձուկի բերնին մէջ), 162բ (Յիսուսի համբարձումը), 195բ (Ս. Հռիփսիմէ)։

Images

երկու հատ. Թղ. 1բ՝ Ս. Յովակիմ եւ Ս. Աննա կեցած են ծառի մը աջին ու ձախին. ծառին վրայ կը տեսնուին երկու սպիտակ տատրակներ. Թղ. 128բ՝ Յիսուսի յարութիւնը, գերեզմանին առջեւ ինկած են երկու զինուորներ։

Canon tables 1

Թղ. 2ա, 129ա, 272ա։

Canon tables 2

Թղ. 10բ, 52ա, 100ա, 292ա, 318ա. (գոյներու նկարագրութիւնը տես վերեւ Լուսանցազարդք)։

Title text

կարմիր մելանով են։

Blank pages

ա բերթի առաջին րուղթը դատարկ ոլլայով՝ Կպցուած և կողմին, ապա դատարկ է Թղ. 1ա, որու վրայ կայ արաբերէն գրութիւն մը։

Colophon

1. Թղ. 336ա. «Փառք ամենասուրբ երրորդութեանն եւ միասնական աստուածութեանն Հաւր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն սրբոյ, այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեան։ Արդ գրեցաւ երգս որ կոչի շարակնոց, ի թվաբերութեանս հայոց ՌՃ( = 1651), ձեռամբ մեղաւք մածեալ Աստուածատուր գըրչի, ի լաւ եւ ընտիր աւրինակէ»։ 2. Թղ. 336բ. 1758ին գրուած է մեծ եւ անվարժ բոլորգրով. «Յիշատակ է շարակնոցս Աբրահամի որդի՝ տիրացու Սարգիսին ձեռն։ Ես Սընանս, Թորոսի որդի հաւատարիմ քրիստոնէի, եւ հօրս էկիլմէզին Պաղտասարին, եւ մօրս Թուրվանդին, եւ իմ կողակցին Մարիամին, եւ որդւոյս Յարութենին, եւ միւս որդւոցս Թորոսին եւ Պօղոսին եւ Սիմաւոնին, Ադամին եւ Աստուածատուրին, հօրեղբաւր որդի Մարտիրոսին եւ Սարգիսին եւ ամենայն արեան մերձաւորաց մերոցն՝ յիշատակ է։ Ես անարժան Սընանս Թորոսի որդի, եդի շարակնոցս յիշատակ անջնջելի տիրացու Սարգիսին ձեռն. ամէն։ եվին ՌԲՃէումն( = 1753)»

Informations

առաջին թուղթին վրայ կպցուած է տպագիր պիտակ մը որ կ'ըսէ. «Գնոց ստացաք ի Սերովրէէ Մ. Ալիշան ի Կ. Պօլիս, 1872»։ Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 2ա. «Կանովն ծննդեան Աստուածածնին» եւ այլն կանոններ (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 1, 3)։ 2. Թղ. 10բ. «Կանովն Յայտնութեան Յրագալուցին» եւ այլն (օմմտ եէ. օրկ.3 3. Թղ. 33ա. «Կանոն Անտոնի նըգնաւորին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 17-26, «Համօրէն Առաքելոց» կանոնին կը յաջորդէ «Ի յանսահման ծովէն» շարականը։ - Եօթանասուն երկու Առաքելոց կանոնի «Առաքեալք» շարականը ունի չորս տուն (Ա-Դ)։ - Յովնան մարգարէի կանոնին կը հետեւի Ս. Սարգիսի շարականը։ 4. Թղ. 52ա. «Կանովն Բուն Բարեկենդանին», Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 27-78, հետեւեալ յաւելուածներով. Քառասնորդաց Բ. կիրակին սկսելէ առաջ ունի «Շարական սրբոյն Թէոդոսի զինաւ. Որ ընտրեցար ի սկզբանէ»։ Գ. կիրակին սկսելէ առաջ, բացի խորագրէն, կ'աւելցնէ նաեւ ամբողջ Կիւրղի շարականը. «Մանկունըք նոր Սիովնի»։ - Գրիգոր Լուսաւորչի կանոնը սկսելէ առաջ (§ 70) ունի ծանօթ երկու շարականները. «Անձինք սըրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչին. Այսաւր զուարճացեալ ... Լերինք ամենայն»։ 5. Թղ. 100ա. «կանովն Ղազարու» եւ Հմմտ. ԼԹ. Շրկ. §§ 6-8։ Աւելի ունի Աւագ Ուրբաթ օրուան Մեծացուսցէն. «մ. Ահեղ աւուր ուրբաթուն»։ 6. Թղ. 129ա. «Կանովն Յարութեան Պասէքին» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 89-144)։ 7. Թղ. 183ա. «Կանովն ծնընդեան Յովաննու Մկրտչին» եւ այլն։ Հմմտ. Դ. Շրկ. §§ 20-23։ Յովհաննու ծննդեան կանոնը կը հետեւի է. Շրկ. § 34ի. իսկ Որդւոց եւ Թոռանց կանոնը, իբր Մեծացուսցէ նշած է «մ. Ով գերահրաշ ծաղիկ»։ 8. Թղ. 202ա. «Կանովն սրբոյ Տապանակին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170, Վերափոխման Գ. Օրուան կանոնին կը յաջորդէ «Անձինք փոխման սուրբ Աստուածածնին, ասացեալ ի Կիրակոս վարդապետէ. Արեւելք գերարփին»։ - Գիւտ Խաչի կանոնի «Ապաւիմեցաք» շարականը ունի վեց տուն (Ա-2)։ 9. Թղ. 234ա. «Կանովն սրբոց Մարգարէից» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-183, 185-186, 188-195. § 183ի կը յաջորդեն Նիկողայոսի եւ Տարագոսեանց ծանօթ շարականները։ Նկատելի է նաեւ որ «Կանոն սրբոց Հայրապետացն» «Ով հրաշալի» շարականէն առաջ կայ փոքրիկ խորագիր մը որ կըսէ. «Շարական սիկա»։ 10. Թղ. 261ա. «Երգ միաշաբաթուն ... նորաստեղծեալ» եւ այլն (Հմմտ. և. Շրկ. 5§ 196-169)։ 11. Թղ. 269բ. «Շարական սրբոց եւրն խոտաճարակացն. Յաւուրս վերջին»։ Թղ. 271ա. «Շարական սրբոյն Մինասայ, Երմոգինեայ. Ըզյիշատակ վըկայիցն»։ Անդ. «Եարական սգեստաւորելոյ պատարագին»։ 12. Թղ. 272ա. «Կանովն համաւրէն Մարտիրոսաց», (Հմմտ. Ա. Երկ. §§ 20013. Թղ. 292ա. «Կանովն համաւրէն ամենայն ննջեցելոց» (Հմմտ. Իէ. Շրկ. § 25)։ 14. Թղ. 312ա. «Տեառն Ներսէսի ասացեալ է սա յաղագս ննջեցելոց. Աստուավ անեղ անժամանակ» (Ա-Ք)։ - «Արարիչ եւ մարդասէր, անոխակալ»։ - «Ես ասացի ի վերանալ»։ 15. Թղ. 318ա. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերո(յ) Յիսուսի Քրիստոսի» (հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 216-223)։

Content