517

ՇԱՐԱԿԱՆ ԿԱ

ՌՃՋ = 1657 - ՌՃՋ = 1657

ID

Number

517

Old record number

1512

Title

ՇԱՐԱԿԱՆ ԿԱ

Start date

ՌՃՋ = 1657

End date

ՌՃՋ = 1657

Date details

ՌՃԶ( = 1657)։

Copy place

«Յերկիրս աստուածապահ Գեղուձոր ասի, ի գեօղն Գեց»։

Reference

Type

Number of pages

358

Dimension

9x12,2

Layout

միասիւն (5,2x8,8)։

Writing details

բոլորգիր նուրբ եւ ընտիր։

Codicology

22, որոնցմէ դ, ժդ, ժե ունին 14 թղ., ժզ՝ 15 թղ., ժը, իա, իզ, իր՝ 11 թղ., ժթ՝ 16 թղ., մնացածները իւրաքանչիւրը 12 թղ.։

Principal subject

Subject details

մագաղաթ շատ նուրբ։

Number of lines

23։

Binding

փայտեայ կաշեպատ, ունի թէ՛ գոցելու կաշի եւ թէ՛ զոյգ ականջներ։ Կողքերը ներքին կողմէն ծածկուած են ճերմակ գիծերով կարմիր հասարակ լաթով մը։

State of preservation

լաւ եւ անթերի, Թղ. 18-20, 24, պատռած են վերի կողմէն. Թղ. 160բ-161ա աղտոտած են՝ վնասելով գրութեան. Թղ. 182 բաժնուած է ամբողջութենէն։ Դիտելի է որ ձեռագրիս յիշատակարանը թուղթի վրայ գրուած է, մինչ ձեռագիրը ամբողջ մագաղաթ է։

Copyist

Պօղոս քահանա՞յ։

Owner

տէր Պօղոս։

Commanditaire

Illuminator

Binder

անյայտ։

Parchment flyleaf

առջեւր երկու դատարկ թերթեր։

Lettrines

գլխաւոր կանոններու առաջին գիրերը, կարմիր եւ կապոյտ գոյներով, շատ ճաշակաւոր եւ յաջող են։

Initials

Կարմիր են։

Marginal illuminations

ոչ այնքան շատ, սակայն եղածները նուրբ աշխատութիւններ են։

Images

չկան։

Canon tables 1

Թղ. 2ա, 111ա, 141ա։

Canon tables 2

Թղ. 10ա, 94ա, 190ա, 236ա, 285բ, 306ա, 331բ։

Title text

եւ

Blank pages

Թղ. 1ա, 1բ, 9բ, 140բ, 358ա, 358բ։

Colophon

1. Թղ. 356բ. «Փառք անբաժանելի ե. համապատիւ միասնական Երրորդութեանն Հաւր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն սըրբոյ. աւրհնութիւն գովութիւն եւ փառաբանութիւն յամենայն եղական բընութենէս յերկնաւորաց եւ յերկրաւորաց եւ յամենայնի գոյից, այժմ եւ միշտ եւ յանըսպառ յաւիտենին. ամէն։ Որ ետ կարողութիւն տըկար անձին իմոյ եւ տարտամ ոգւոյ եւ մեղսամած մատամբս Պօղոս անպիտան, հասանել ի յիշատակարան աստուածաշունչ սուրբ երգարան շարակնոցի։ Արդ գրեցաւ սա ի յերկիրս աստուածապահ Գեղուձոր ասի, ի գեօղն Գեց, ընդ հովանեաւ սրբոյն ըՍտեփաննոսի նախավկային եւ առաջին մարտիրոսին եւ սրբուհ(ւ)ոյ Աստուածածնին եւ այլ ամենայն սրբոցն որ աստ կան հաւաքեալ։ Եւ արդ ես ամենամեղս եւ անարժանս ի մէջ կարգաւորաց Պօղոս անպիտան եւ մեղուցեալ գրիչս, ըստ իմում տկարութեանս յանձս եւ ամենակարող զաւրութեամբն Քրիստոսի, կատարեցի մեղսամած մատամբս (երկու գիր ցեցակեր) մետասանիցն։ (Երկու տող ջնջուած է, ուր կարելի է կարդալ «աստ ի գեօղն որ է», եւ ապա՝) հովանեաւ սուրբ Սարգիս զաւրավարին։ Ի հայրապետութեան սուրբ յէջմի(ա)ծնա(յ) տեառն (ջնջուած է, սակայն պէտք է ըլլայ «Յակոբայ կաթողիզոսին»), ի թագա ւորութիւն փոքր Շահապասին, ի թվականիս հայոց ՌՃԶ ամին ( = 1657)։ Արդ երեսս անկեալ զձեզ աղաչեմ դասս լոյսերամ քահանայիցդ որք հանդիպիք սմա կարդալով կամ աւրինակելով, յիշեցէք ի մաքրափայլ սուրբ եւ արժանաւոր յաղօթս ձեր զբարեմիտ եւ հեզահոգի տէր Պաւղոսն, որ ետ գրել ի հալալ վաստակոց իւրոց եւ յընչից, յիշատակ իւ(ր եւ ծն)աւղաց իւրոց. հաւրն Սահակին եւ (մօ)րն Եարողային(7)։ Եւ կողակցին իմոյ Բանի Խաթունին, եղբայրքս իմ Առաքելն, Թաթէոսն, Սարգիսն, եւ քւերքս իմ Մարգարիտն, Գաւզալն, Գայիանան՝ որ ըստացան զսա, զոր Տէր Աստուած վայելել տացէ նոցա ընդ երկայն աւուրս, եւ յիշեալ լիցի Քրիստոսի յաւուրն դատաստանին. ամէն։ Հայր մեր որ յե։ Անմեղադիր լերուք խոշորանաց գր(ոյս)»։ 2. Թղ. 140ա. «Զգրիչս յիշեցէք, Աստուած»։ 3. Թղ. 211ա. «Զմեղաւոր գրիչս յիշեցէք ի Քրիստոս. թվ. ՌՃԶ( = 1657)»։ ւ. Թղ. 363ա. «Գրեցաւ թվականիս թվին ՌՃԶ էր ( = 1657)»։

Informations

Թղ. 1բ.ի վրայ կը կարդանք. «Զայս շարակնոցս Սուրբ Ղազարու վանքի ջերմեռանդ ծառայօղ պարոն Զաքարն Թիփլիզցի՝ գտեալ ի գիւղաքաղաքն Ագուլիս, ընծայեաց սիրով վերապատուելի Հայր Մկրտչին Անանեանց ի Կոստանդնուպօլիս. վասն որոյ յիշատակ նորա օրհնութեամբ եղիցի»։ Առաջին պահպանակին վրայ եւս գրուած է. «Շարակնոց ընդ Հ. Մկրտչին բերեալ 1769»։ Մատեանս է Շարակնոց, կը բովանդակէ հետեւեալ կանոնները. 1. Թղ. 2ա. (Կանովն ծննդեան Աստուածածնին) անվերնագիր։ 2. Թղ. 10ա. «Կանովն Աստուածայայտ, նութեան ճրագալուցին» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 6-16. Ճրագալուցի կանոնը աւելի ունի Մեծացուսցէ մը. «մ. Ուրախացիր Աստուածածին վերաւրհնեալդ». Ա. օր Յայտնութեան Օրհնութիւնը ունի յաւելուած տուն մը. «Եդար ի մըսուր խոստովանեալ թագաւոր»։ 3. Թղ. 33բ. «Կանովն Անտոնի» եւ «. Թղ. 54ա. «Երգ Բուն Բարեկենդանին» եւ այլն։ 5. Թղ. 111ա. «Կանովն Ղազարու յարութեան»։ 6. Թղ. 141ա. (Կանովն Պասէքին) եւ 7. Թղ. 201բ. «Կանովն ծնընդեան Յովհաննու»։ 8. Թղ. 220ա. «Կանովն Տապանակին Աստուծոյ» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 153-170. Վերափոխման Ա. օրուան կանոնին կը յաջորդէ «Արեւելք գերարբի», սակայն միայն խորագիրը եւ շարականէն երկու տող օրինակուած է. ամբողջութիւնը տես ստորեւ § 14։ Սուրբ Խաչի Զ. օրուան կանոնին «6շ. Այսաւր ցնծան դասք» շարականը կը պակսի։ 9. Թղ. 251բ. «Կանովն սրբոց Մարգարէիցն» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 171-185, 188-195. Մարգարէից երկրորդ կանոնը (Ա. Շրկ. § 171ա) աւելի ունի «մ. Ըզքեզ երեւեալ» միայն առաջին բառերը։ § 181ի կը յաջորդէ Նիկողայոսի ծանօթ շարականը։ Ստեփաննոս Ուլնեցիի զոյգ շարականներուն յարմարցըւած են խորագիրներ հետեւեալ կերպով. «Շարական սըրբոյն Ստեփանոսի նախավկային. Ցընծայ ...». «Շարական սըրբոյն Ստեփանոսի. Մարտիրոս եւ վկայ...»։ 10. Թղ. 254բ. «Երգ առաջի աւուրն ... Նորաստեղծեալ» եւ այլն։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 196, 198-199. կը պակսին Արեւադալի երգերը։ Դիտելի է նաեւ որ «Նայեա սիրով Հայրբդ գըթածս իբր խորագիր ունի «Կանովն աղուհացիցն ասայ»։ 11. Թղ. 285բ. «(Կանովն) համաւրէն Մարտիրոսաց»։ - Թղ. 306ա. «Կանոն համաւրէն ննջեցելոց»։ Հմմտ. Ա. Շրկ. §§ 200-215. Ննջեցելոց կանոնէն կը պակսի մէկ շարական ԴՉ, «Աւրհնաբանող ձայնիւ» 12. Թղ. 327բ. «Երգ Տեառն Ներսէսի Հայոց. դԱստուած անեղ անժամանակ» 13. Թղ. 331բ. «Աւրհնութեներ Յարութեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի». 14. Թղ. 352ա. «Անձինք Աստուածածնին. Արեւելք գերարբին» (Ա-Ք եւ այլն)»։ - Թղ. 355բ. «(Շարական Մինասայ). Ըզյիշատակ վըկային»։ - Անդ. «ԱԿ. մ. Ովանթառամ ծաղիկ շուշան վայրենի»։ - Թղ. 337. «Ով գերահրաչ ծաղիկ»։

Content